બજેટ 2026: યુવાનો માટે નોકરીઓનો ખજાનો, AI સ્કિલિંગ અને ગ્રામીણ વિકાસ પર મોદી સરકારનો મેગા પ્લાન
1 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કરશે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતના લગભગ 95 કરોડ (950 મિલિયન) યુવાનોને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના યુગ માટે તૈયાર કરવાનો અને રોજગારીની નવી તકો ઊભી કરવાનો છે. ભારત હાલમાં વિશ્વનો સૌથી યુવા દેશ છે, જેની 65% વસ્તી 35 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની છે.
AI અને ‘ફ્યુચર સ્કિલ્સ’ પર મેગા ફોકસ
બજેટ 2026 માં સરકારનું વિશેષ ધ્યાન યુવાનોને AI-સક્ષમ કાર્યબળ (AI-ready workforce) માં બદલવા પર રહેશે. નિષ્ણાતોના મતે, હવે માત્ર ડિગ્રીને બદલે કૌશલ્ય અને પ્રાયોગિક કાર્ય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જરૂર છે.
- પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં GenAI ટ્યુટર્સ: સરકાર એક એવી પહેલ શરૂ કરી શકે છે જ્યાં તાલીમાર્થીઓ પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં GenAI ટ્યુટર્સ દ્વારા AI/ML ના ખ્યાલો શીખી શકશે.
- MSMEs માટે સહાય: નાના ઉદ્યોગોને AI પ્રતિભાઓને આકર્ષવા માટે નાણાકીય પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે, જેથી તેઓ મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં યુવાનોને નોકરી પર રાખી શકે.
- ડિજિટલ સ્કિલ ગેપ: ડિજિટલ કૌશલ્યના અભાવને કારણે બાંધકામ (Construction) જેવા ક્ષેત્રોને થતા નુકસાનને ઘટાડવા માટે ‘નેશનલ કન્સ્ટ્રક્શન ટેક સ્કિલિંગ મિશન’ની માંગ કરવામાં આવી રહી છે.
રોજગાર અને ઇન્ટર્નશિપની નવી યોજનાઓ
સરકાર ‘એમ્પ્લોયમેન્ટ લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ’ (ELI) યોજના દ્વારા નોકરીઓની નવી લહેર લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે.
- ELI સ્કીમ: આ યોજના હેઠળ નવી ભરતી કરતી કંપનીઓને સીધી નાણાકીય સહાય અથવા ટેક્સમાં છૂટ આપવામાં આવશે. પ્રથમ વખત નોકરી મેળવનાર યુવાનોને સરકાર તરફથી ₹15,000 સુધીનો પગાર સીધો તેમના ખાતામાં મળી શકે છે.
- PM ઇન્ટર્નશિપ સ્કીમનું વિસ્તરણ: સરકાર 5 વર્ષમાં 1 કરોડ યુવાનોને ટોચની કંપનીઓમાં તાલીમ આપવાનું લક્ષ્ય રાખે છે. અપેક્ષા છે કે માસિક સ્ટાઈપેન્ડ (વજીફો) ₹5,000 થી વધારીને ₹6,000-₹7,000 કરવામાં આવશે.
ગ્રામીણ અર્થતંત્ર: મનરેગાનું નવું સ્વરૂપ
ગ્રામીણ યુવાનો માટે ‘મનરેગા’ (MGNREGA) ને ‘વિકસિત ભારત ગેરંટી’ (VB-GRAM G) યોજનામાં ફેરવવામાં આવી શકે છે.
- 125 દિવસના કામની ગેરંટી: આમાં હવે 100 દિવસને બદલે 125 દિવસના રોજગારનું વચન આપવામાં આવશે.
- બજેટ ફાળવણી: આ નવી યોજના માટે ₹1.51 લાખ કરોડનો બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં કેન્દ્રનો હિસ્સો ₹95,600 કરોડ હશે.
ઉદ્યોગ અને આર્થિક વિકાસની અપેક્ષાઓ
FICCI ના સર્વે અનુસાર, ભારતીય કંપનીઓ દેશના વિકાસ દરને લઈને ખૂબ જ ઉત્સાહિત છે.
- GDP ગ્રોથ: લગભગ 50% સહભાગીઓને અપેક્ષા છે કે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માં ભારતનો GDP ગ્રોથ 7-8% ની વચ્ચે રહેશે.
- નિકાસ અને ઉત્પાદન: ઉદ્યોગોએ વૈશ્વિક વેપાર તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને નિકાસ પ્રોત્સાહન (જેમ કે RoDTEP ફાળવણી) અને સંરક્ષણ ઉત્પાદન (Defense Manufacturing) માટે બજેટ વધારવાની માંગ કરી છે.
- MSME અને સ્ટાર્ટઅપ: નાના ઉદ્યોગોને સસ્તી લોન અને સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે સાનુકૂળ ટેક્સ નીતિઓની આશા છે.
ભવિષ્ય માટે માંગમાં રહેલી ટોચની સ્કિલ્સ
આગામી વર્ષોમાં આ ત્રણ કૌશલ્યોની માંગ સૌથી વધુ રહેવાની છે:
- AI અને ડેટા એનાલિટિક્સ: બેન્કિંગ, હેલ્થકેર અને રિટેલમાં ભારે માંગ.
- ગ્રીન એનર્જી: સોલર અને ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) સેક્ટરમાં નોકરીની નવી તકો.
- ડિજિટલ માર્કેટિંગ અને ઈ-કોમર્સ: નાના શહેરોના વ્યવસાયો ઓનલાઈન આવવાથી વધતી માંગ.
બજેટ 2026 ભારત માટે ‘વિકસિત ભારત’નો પાયો નાખનાર સાબિત થઈ શકે છે, જો તે AI ક્ષમતા નિર્માણ અને યુવાનોના કૌશલ્ય વિકાસને સફળતાપૂર્વક સંતુલિત કરી શકે.
