ત્વચા પર દેખાતા આ ૫ ફેરફારો હોઈ શકે છે ડાયાબિટીસની શરૂઆત; ભૂલથી પણ ન કરશો અવગણના
હાલના સમયમાં બદલાતી લાઈફસ્ટાઈલ અને ખોટા ખાનપાનના કારણે ડાયાબિટીસ (Diabetes) એક ખૂબ જ સામાન્ય પણ ગંભીર સમસ્યા બની ગઈ છે. તેને સાયલન્ટ કિલર પણ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે આ બીમારી શરીરમાં ધીમે-ધીમે પગપેસારો કરે છે અને જ્યાં સુધી તેની ખબર પડે ત્યાં સુધીમાં તે શરીરના અન્ય અંગોને નુકસાન પહોંચાડી ચૂકી હોય છે. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, જ્યારે શરીરમાં બ્લડ શુગરનું પ્રમાણ વધવા લાગે છે, ત્યારે આપણું શરીર અલગ-અલગ પ્રકારના સંકેતો આપવાનું શરૂ કરે છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે ડાયાબિટીસના કેટલાક પ્રારંભિક લક્ષણો આપણી ત્વચા (Skin) પર પણ દેખાય છે, જેને લોકો અવારનવાર સામાન્ય એલર્જી કે ગંદકી સમજીને અવગણવાની ભૂલ કરે છે.
આજના વ્યસ્ત યુગમાં આપણે સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે ખૂબ જ લાપરવાહ બની ગયા છીએ. સામાન્ય રીતે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિને ડાયાબિટીસ થાય છે, ત્યારે તેને લાગે છે કે આ બીમારી અચાનક જ આવી ગઈ છે. પરંતુ વાસ્તવમાં એવું નથી હોતું. આપણું શરીર ઘણા સમય પહેલાથી જ સંકેતો આપવાનું શરૂ કરી દે છે. હેલ્થ એક્સપર્ટ્સનું કહેવું છે કે લોકો ઘણીવાર ત્વચા પર દેખાતા ડાયાબિટીસના લક્ષણોને ચામડીની સામાન્ય સમસ્યા માની લે છે અને તેને ક્રીમ કે લોશન લગાવીને મટાડવાનો પ્રયત્ન કરે છે. આ બેદરકારી ભવિષ્યમાં મોટી મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. જો આ લક્ષણોને સમયસર ઓળખી લેવામાં આવે, તો યોગ્ય કાળજી અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરીને ડાયાબિટીસને કાબૂમાં લઈ શકાય છે.
૧. ગરદન પર કાળા ડાઘ અથવા પેચ દેખાવા
ઘણીવાર લોકોની ગરદન કે ગળાના પાછળના ભાગે કાળાશ જામી જાય છે. લોકો તેને ધૂળ-માટી અથવા ગંદકી સમજીને ઘસી-ઘસીને સાફ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, પરંતુ તે સાફ થતી નથી. મેડિકલ સાયન્સની ભાષામાં આ સ્થિતિને ‘એકેન્થોસિસ નિગ્રીકન્સ’ (Acanthosis Nigricans) કહેવામાં આવે છે. આ શરીરમાં હાઈ ઇન્સ્યુલિન લેવલ હોવાનો બહુ મોટો સંકેત છે. ઘણી વખત એવું બને છે કે વ્યક્તિનો નોર્મલ બ્લડ શુગર રિપોર્ટ સામાન્ય આવે, તેમ છતાં તેના શરીરમાં ફાસ્ટિંગ ઇન્સ્યુલિનનું સ્તર ઘણું વધેલું હોય છે, જે ભવિષ્યમાં ડાયાબિટીસ થવાનો પાકો પુરાવો છે.
૨. ગરદનની આસપાસ નાના મસા થવા
જો તમને અચાનક તમારી ગરદન, ગળાની આસપાસ કે બગલના ભાગમાં નાના-નાના મસા (Skin Tags) ઉગતા દેખાય, તો તે માત્ર ત્વચાનો રોગ નથી. શરીરમાં જ્યારે બ્લડ શુગર અને ઇન્સ્યુલિનનું સંતુલન ખોરવાય છે, ત્યારે ત્વચાના કોષો અસામાન્ય રીતે વધવા લાગે છે અને તે મસાનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે. આ સંકેત દેખાતા જ શુગર ટેસ્ટ કરાવવો હિતાવહ છે.
૩. વારંવાર પાણીની તરસ લાગવી
શરીરમાં શુગરનું પ્રમાણ વધવાને કારણે કિડનીને વધારાની શુગર બહાર કાઢવા માટે વધુ મહેનત કરવી પડે છે. આ પ્રક્રિયામાં શરીરમાંથી પાણી ઓછું થઈ જાય છે અને વ્યક્તિને વારંવાર ખૂબ જ તરસ લાગવા માંડે છે. જો તમને સામાન્ય કરતાં વધુ પાણી પીવાની ઈચ્છા થતી હોય અને સાથે જ વારંવાર પેશાબ કરવા જવું પડતું હોય, તો આ ડાયાબિટીસનું ક્લાસિક લક્ષણ છે.
૪. અચાનક વજન ઘટવા લાગવું
કોઈપણ ડાયેટિંગ કે કસરત વગર જો તમારું વજન ઝડપથી ઘટવા લાગે, તો ખુશ થવાને બદલે ચિંતિત થવાની જરૂર છે. ડાયાબિટીસની સ્થિતિમાં શરીરના કોષોને ગ્લુકોઝમાંથી પૂરતી ઊર્જા મળતી નથી, જેથી શરીર ઊર્જા મેળવવા માટે અંદર રહેલી ચરબી અને સ્નાયુઓને ઓગળવાનું શરૂ કરી દે છે, જેના લીધે વજન અચાનક ઘટી જાય છે.
૫. ઘા રૂઝાવામાં લાંબો સમય લાગવો
સામાન્ય રીતે શરીર પર નાની-મોટી ઈજા કે સ્ક્રેચ થાય તો તે થોડા દિવસોમાં આપોઆપ મટી જાય છે. પરંતુ જો તમારા શરીર પર કોઈ નાનો ઘા કે ઈજા થઈ હોય અને તેને રિકવર થવામાં અઠવાડિયા કે મહિનાઓ નીકળી જતા હોય, તો તે હાઈ બ્લડ શુગરના કારણે હોઈ શકે છે. શુગર વધવાને કારણે લોહીનું પરિભ્રમણ ધીમું પડી જાય છે અને શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડતાં ઘા જલ્દી રૂઝાતા નથી.
સમયસર ટેસ્ટ છે જરૂરી
જો તમારા અથવા તમારા પરિવારના કોઈ સભ્યના શરીરમાં ઉપર જણાવેલા લક્ષણોમાંથી બે કે ત્રણ લક્ષણો પણ જોવા મળે, તો તેને બિલકુલ અવગણશો નહીં. ઘરગથ્થુ ઉપચારોમાં સમય બગાડવાને બદલે તરત જ ડૉક્ટર પાસે જઈને ફાસ્ટિંગ અને PP બ્લડ શુગર તેમજ HbA1c ટેસ્ટ કરાવી લેવો જોઈએ. વહેલી નિદાન પ્રક્રિયા જ તમને આ ગંભીર બીમારીની આડઅસરોથી બચાવી શકે છે.
