રાસાયણિક ખેતીથી મુક્તિનો માર્ગ, સિમલ ફળિયાના ખેડૂતે પ્રાકૃતિક ખેતીથી રચ્યો સમૃદ્ધિનો નવો દાખલો
છોટાઉદેપુર જિલ્લાના સિમલ ફળિયા ગામના પ્રગતિશીલ ખેડૂત ગોવિંદભાઈ રાઠવાએ પ્રાકૃતિક ખેતીના માધ્યમથી ખેતીને નફાકારક વ્યવસાય બનાવી દીધો છે. વર્ષ ૨૦૧૯થી સંપૂર્ણપણે દેશી ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક કૃષિ પદ્ધતિ અપનાવી તેઓ આજે અન્ય ખેડૂતો માટે પણ પથદર્શક બન્યા છે.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પાયાના ઘટકો
ગોવિંદભાઈ પોતાના ખેતરમાં રાસાયણિક ખાતરોને બદલે ગાયના ગોબર અને ગૌમૂત્રમાંથી બનેલા કુદરતી સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ કરે છે:
-
બીજામૃત અને જીવામૃત: જમીનમાં પોષક તત્વો અને શુક્ષ્મ જીવાણુઓની સંખ્યામાં વધારો કરવા માટે.
-
ઘનજીવામૃત: ખાતર તરીકે જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવા.
-
પ્રાકૃતિક કીટનાશક: બ્રહ્માસ્ત્ર અને દસપર્ણી અર્ક દ્વારા પાકને જીવાતથી રક્ષણ મળે છે.
ખર્ચમાં ઘટાડો અને આવકમાં વૃદ્ધિ
ગોવિંદભાઈની ખેતીની આંકડાકીય સફળતા ખરેખર પ્રેરણાદાયી છે:
-
ચોખ્ખો નફો: તમામ ખર્ચ બાદ કરતાં વાર્ષિક અંદાજે ₹૨.૫૦ લાખની ચોખ્ખી આવક.
-
ઉત્પાદન: ટામેટાં, રીંગણ, મરચાં અને વિવિધ શાકભાજી સાથે મકાઈ, ઘઉં અને કઠોળના પાકો.
-
સીધું વેચાણ: ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા ઉંચી હોવાથી ગ્રાહકો સીધા ખેતરેથી જ માલની ખરીદી કરે છે, જેનાથી વચેટિયાઓ દૂર થયા છે.
જનજાગૃતિ અને તાલીમ
ગોવિંદભાઈ માત્ર પોતાના ખેતર પૂરતા મર્યાદિત નથી, તેઓ ‘આત્મા’ પ્રોજેક્ટ હેઠળ કમ્યુનિટી રિસોર્સ પર્સન (CRP) તરીકે સિમલ ફળિયા, વસેડી અને ધંધોડા ગામના ખેડૂતોને ‘ઝીરો બજેટ પ્રાકૃતિક ખેતી’ની તાલીમ આપી રહ્યા છે. તેઓનું માનવું છે કે કેન્સર અને ડાયાબિટીસ જેવા રોગોથી બચવા માટે શુદ્ધ ખોરાક અનિવાર્ય છે.
ગોવિંદભાઈનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે: ગાય માતાના આશીર્વાદ અને પ્રાકૃતિક પદ્ધતિ દ્વારા ખેતીને ખરેખર સમૃદ્ધ બનાવી શકાય છે.
