વિદેશથી MBBS કરીને આવતા 76% વિદ્યાર્થીઓ ફેઈલ, ડોક્ટર બનવાની રાહ થઈ મુશ્કેલ

NEET UG 2026 પછી વિદેશ જવાનું વિચારો છો? પહેલા FMGEના આ આંકડા જોઈ લેજો

ભારતમાં ડોક્ટર બનવાનું સપનું દર વર્ષે લાખો યુવાનો જુએ છે, પરંતુ દેશની મેડિકલ કોલેજોમાં મર્યાદિત બેઠકો અને સખત સ્પર્ધાને કારણે હજારો વિદ્યાર્થીઓ વિદેશ તરફ વળે છે. હાલમાં જ નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) દ્વારા NEET UG 2026 માટેની અરજી પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે, તેની સાથે જ એક એવો અહેવાલ સામે આવ્યો છે જે વિદેશી મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ્સના ભવિષ્ય પર ગંભીર સવાલો ઉભા કરે છે. નેશનલ બોર્ડ ઓફ એક્ઝામિનેશન ઇન મેડિકલ સાયન્સ (NBEMS) દ્વારા જાહેર કરાયેલા FMGE ડિસેમ્બર 2025 ના પરિણામોએ મેડિકલ શિક્ષણ જગતમાં હલચલ મચાવી દીધી છે.

FMGE શું છે અને તે શા માટે ફરજિયાત છે?

ભારતમાં તબીબી ક્ષેત્રની ગુણવત્તા જાળવી રાખવા માટે સરકારે કડક નિયમો બનાવ્યા છે. જો કોઈ ભારતીય વિદ્યાર્થી નેપાળ, બાંગ્લાદેશ, રશિયા, યુક્રેન, કઝાકિસ્તાન કે અમેરિકા જેવા દેશોમાંથી MBBS ની ડિગ્રી લઈને પરત ફરે છે, તો તે સીધી રીતે ભારતમાં પ્રેક્ટિસ કરી શકતો નથી.

તેણે નેશનલ બોર્ડ ઓફ એક્ઝામિનેશન (NBE) દ્વારા આયોજિત ફોરેન મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ એક્ઝામિનેશન (FMGE) પાસ કરવી ફરજિયાત છે. આ એક લાયસન્સિંગ પરીક્ષા છે. આ પરીક્ષા પાસ કર્યા પછી જ ઉમેદવારને ‘મેડિકલ કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયા’ (હવે નેશનલ મેડિકલ કમિશન) માં નોંધણી કરાવવા અને ભારતમાં ડોક્ટર તરીકે કામ કરવાની પાત્રતા મળે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, FMGE પાસ કર્યા વગર વિદેશી ડિગ્રી ભારતમાં માત્ર એક કાગળનો ટુકડો છે.

FMGE ડિસેમ્બર 2025: ચોંકાવનારા પરિણામો

NBEMS દ્વારા 17 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ લેવાયેલી FMGE પરીક્ષાના આંકડા દર્શાવે છે કે વિદેશથી ભણીને આવતા વિદ્યાર્થીઓ માટે ભારતીય ધોરણો પર ખરા ઉતરવું કેટલું પડકારજનક છે.

અત્યાધુનિક યુદ્ધ માટે તૈયાર ભારત: 20,000 કરોડના સ્વદેશી ડ્રોનથી સજ્જ થશે સેના

કેરળમાં આજથી ચોમાસાનું સત્તાવાર આગમન, દેશના ૧૨ રાજ્યોમાં ભારે વરસાદની આશંકા

પરીક્ષાની વિગતો:

આ આંકડા દર્શાવે છે કે પરીક્ષામાં બેસનાર દર 4 માંથી 3 વિદ્યાર્થીઓ નાપાસ થયા છે. આ સ્થિતિ ત્યારે છે જ્યારે આ વિદ્યાર્થીઓએ વિદેશી સંસ્થાઓમાં લાખો રૂપિયા અને તેમના જીવનના 5 થી 6 વર્ષ રોક્યા છે.

જૂન 2025ની સરખામણીમાં નજીવો સુધારો

જોકે 76% નિષ્ફળતાનો દર ઘણો ઊંચો દેખાય છે, પરંતુ જો તેની સરખામણી FMGE જૂન 2025 ના પરિણામો સાથે કરવામાં આવે તો સ્થિતિમાં નજીવો સુધારો નોંધાયો છે.

“જૂન 2025 ના સત્રમાં સ્થિતિ વધુ ભયાનક હતી, જ્યાં લગભગ 82% ઉમેદવારો નાપાસ થયા હતા અને માત્ર 18% વિદ્યાર્થીઓ જ ડોક્ટર બનવાની પાત્રતા મેળવી શક્યા હતા.”

ડિસેમ્બર 2025 માં પાસ થવાની ટકાવારી વધીને 24% (અંદાજે) થઈ ગઈ છે, જે એક સકારાત્મક સંકેત છે, પરંતુ હજુ પણ એક મોટી વસ્તી (લગભગ 32 હજાર વિદ્યાર્થીઓ) ના કરિયર પર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન લાગેલું છે.

વિદેશી મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ્સ શા માટે નાપાસ થઈ રહ્યા છે?

નિષ્ણાતો માને છે કે આ મોટી નિષ્ફળતા પાછળ કેટલાક મુખ્ય કારણો જવાબદાર છે:

• શિક્ષણનું સ્તર: ઘણી વિદેશી યુનિવર્સિટીઓમાં શિક્ષણનું સ્તર ભારતીય ક્લિનિકલ ધોરણો અને NEET ના અભ્યાસક્રમ મુજબ હોતું નથી.

• ભાષા અને સંસ્કૃતિ: રશિયા કે ચીન જેવા દેશોમાં ભાષાના અવરોધને કારણે વિદ્યાર્થીઓ વિષયોની ઊંડાણપૂર્વક સમજ મેળવી શકતા નથી.

• ક્લિનિકલ એક્સપોઝરનો અભાવ: ભારતમાં દર્દીઓની સંખ્યા અને રોગોની વિવિધતા ઘણી વધારે છે. વિદેશમાં ઘણીવાર વિદ્યાર્થીઓને તે વ્યવહારુ અનુભવ (Practical Experience) મળી શકતો નથી જે FMGE પાસ કરવા માટે જરૂરી છે.

• પરીક્ષાનું કઠિન સ્તર: FMGE નું સ્તર ધીમે ધીમે ‘નેક્સ્ટ’ (NExT) પરીક્ષાની તર્જ પર કઠિન બનાવવામાં આવી રહ્યું છે, જેથી માત્ર લાયક ડોક્ટરો જ ભારતીય આરોગ્ય પ્રણાલીનો ભાગ બને.

NEET UG 2026ના ઉમેદવારો માટે પાઠ

જેમ જેમ NEET UG 2026ની પ્રક્રિયા આગળ વધી રહી છે, તેમ ઉમેદવારોએ સમજવું પડશે કે માત્ર વિદેશ જવું એ ડોક્ટર બનવાનો ઉકેલ નથી. જો તમે વિદેશથી MBBS કરવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો સંસ્થાની પસંદગી ખૂબ જ વિચારીને કરવી જોઈએ.

હવે 10 વર્ષથી વધુ સમય નહીં મળે! જાણી લો MBBS પાસ કરવાનો નવો સરકારી નિયમ

કર્ણાટકના નવા મુખ્યમંત્રી બન્યા ડી.કે. શિવકુમાર: રાહુલ ગાંધી અને ખડગેની હાજરીમાં લીધા શપથ

આંકડા સાક્ષી છે કે ભારત પરત ફરીને ડોક્ટર બનવાની રાહ એટલી સરળ નથી જેટલી એજન્ટો દ્વારા બતાવવામાં આવે છે. 76% વિદ્યાર્થીઓનું નાપાસ થવું એ એક ચેતવણી છે કે વિદેશી મેડિકલ શિક્ષણ અને ભારતીય લાયસન્સિંગ પરીક્ષા વચ્ચે એક મોટી ખાઈ છે જેને પૂરવી હજુ બાકી છે.