પાક સંસદમાં અમેરિકા પર આકરા પ્રહાર: રક્ષા મંત્રીએ જૂની નીતિઓને જવાબદાર ઠેરવી
પાકિસ્તાનની નેશનલ એસેમ્બલીમાં વિદેશ અને સુરક્ષા નીતિ પર ચર્ચા દરમિયાન રક્ષા મંત્રી ખ્વાજા આસિફે અમેરિકા સાથેના દેશના દાયકાઓ જૂના સંબંધો પર કડક વલણ અપનાવ્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભૂતકાળમાં લેવાયેલા નિર્ણયોએ પાકિસ્તાનને મોટી કિંમત ચૂકવવા મજબૂર કર્યું છે. તેમણે સંકેત આપ્યો હતો કે વૈશ્વિક શક્તિઓના વ્યૂહાત્મક એજન્ડામાં સામેલ થવું એ દેશના લાંબા ગાળાના હિતમાં રહ્યું નથી.
પૂર્વ સૈન્ય શાસન પર નિશાન
સદનને સંબોધતા આસિફે પૂર્વ સૈન્ય શાસનોની નીતિઓની ટીકા કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે શીત યુદ્ધના સમયગાળાથી લઈને આતંકવાદ વિરુદ્ધના વૈશ્વિક અભિયાન સુધી, પાકિસ્તાને એવી ભાગીદારી કરી જેના દૂરગામી અસરો દેશ આજે પણ ભોગવી રહ્યો છે. તેમના મતે, બાહ્ય શક્તિઓ સાથે જોડાણના નિર્ણયો તે સમયની પરિસ્થિતિઓમાં લેવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તેના સામાજિક અને સુરક્ષા પરિણામો જટિલ રહ્યા છે.
9/11 પછીની વ્યૂહરચના પર સવાલ
રક્ષા મંત્રીએ ખાસ કરીને 11 સપ્ટેમ્બર 2001 પછીની સ્થિતિનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે આતંકવાદ વિરુદ્ધના વૈશ્વિક અભિયાનમાં સામેલ થવાથી પાકિસ્તાનને સુરક્ષા પડકારો, આતંકી હિંસા અને આર્થિક દબાણનો સામનો કરવો પડ્યો. તેમણે ઉમેર્યું કે હજારો નાગરિકો અને સુરક્ષાકર્મીઓએ જીવ ગુમાવ્યા અને દેશના અર્થતંત્ર પર ભારે બોજ પડ્યો.
આસિફનું કહેવું હતું કે ભવિષ્યમાં પાકિસ્તાને એવી નીતિઓ અપનાવવી જોઈએ જે સંપૂર્ણપણે રાષ્ટ્રીય હિતો પર આધારિત હોય અને કોઈપણ બાહ્ય સંઘર્ષનો હિસ્સો બનતા પહેલા તેની લાંબા ગાળાની અસરોનું ગંભીર આકલન કરવામાં આવે.
શૈક્ષણિક અને સામાજિક અસરોની ચર્ચા
સંસદમાં થયેલી ચર્ચા દરમિયાન તેમણે એમ પણ સ્વીકાર્યું કે છેલ્લા દાયકાઓની સુરક્ષા નીતિઓની અસર સમાજ અને શિક્ષણ વ્યવસ્થા પર પણ પડી છે. તેમણે સંકેત આપ્યો કે કેટલીક વિચારધારાઓને સંસ્થાકીય ટેકો મળ્યો, જેની અસરો આજે પણ જોઈ શકાય છે. તેમના મતે, સમય આવી ગયો છે કે દેશ આત્મમંથન કરે અને ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે સંતુલિત નીતિ માળખું તૈયાર કરે.
પ્રાદેશિક સંજોગો વચ્ચે નિવેદન
રક્ષા મંત્રીનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે દક્ષિણ એશિયામાં રાજદ્વારી પ્રવૃત્તિઓ તેજ છે અને પ્રાદેશિક તણાવ ઘટાડવાના પ્રયાસો ચાલુ છે. અમેરિકા સહિત અનેક દેશો ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સંવાદની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકી રહ્યા છે. આ સંદર્ભમાં આસિફના નિવેદનને પાકિસ્તાનની વિદેશ નીતિમાં સંભવિત પુનઃસંતુલનના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
ખાડી દેશો સાથેના સંબંધો
સાથે જ, પાકિસ્તાન સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ખાડી દેશો સાથે તેની સૈન્ય સહયોગ વ્યવસ્થા તાલીમ અને સુરક્ષા સહયોગ સુધી મર્યાદિત છે. સરકારનું કહેવું છે કે તે કોઈ પ્રાદેશિક સંઘર્ષમાં પક્ષ લેવાને બદલે સંતુલિત કૂટનીતિનું સમર્થન કરે છે.
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે સંસદમાં આપવામાં આવેલું આ વક્તવ્ય દેશની વિદેશ અને સુરક્ષા નીતિ પર વ્યાપક ચર્ચાની શરૂઆત હોઈ શકે છે. આવનારા સમયમાં એ જોવું મહત્વનું રહેશે કે પાકિસ્તાન પોતાની વ્યૂહાત્મક પ્રાથમિકતાઓને કેવી રીતે પુનઃવ્યાખ્યાયિત કરે છે અને વૈશ્વિક શક્તિઓ સાથેના સંબંધોમાં કેવું સંતુલન જાળવે છે.
