ગ્રામ પંચાયત દીઠ ક્લસ્ટર આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતી તાલીમથી ખેડૂતોમાં જાગૃતિ અને માર્ગદર્શન
દાહોદ જિલ્લાના દેવગઢ બારિયા તાલુકામાં ‘નેશનલ મિશન ઓન નેચરલ ફાર્મિંગ’ અંતર્ગત ક્લસ્ટર બેઝ પ્રાકૃતિક કૃષિ તાલીમનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે. સેવનીયા ગામ ખાતે યોજાયેલા ઓરીએન્ટેશન પ્રોગ્રામમાં ખેડૂતોને આધુનિક સમયમાં પ્રાકૃતિક ખેતીની અનિવાર્યતા વિશે ઝીણવટભરી માહિતી આપવામાં આવી હતી.
રાસાયણિક ખેતીના જોખમો અને જાગૃતિ
તાલીમ દરમિયાન પ્રગતિશીલ ખેડૂતો અને નિષ્ણાતોએ રાસાયણિક ખાતરોના વધુ પડતા વપરાશ સામે લાલબત્તી ધરી હતી:
-
જમીનની ફળદ્રુપતા: રાસાયણિક દવાઓથી જમીન કઠણ અને બિનફળદ્રુપ બને છે, જેની સામે પ્રાકૃતિક ખેતી જમીનને પુનઃ જીવંત કરે છે.
-
આરોગ્ય પર અસર: કેમિકલયુક્ત પાકથી માનવ સ્વાસ્થ્ય પર થતી ગંભીર અસરો વિશે ખેડૂતોને જાગૃત કરવામાં આવ્યા.
-
પર્યાવરણ રક્ષણ: ખેતીના ખર્ચમાં ઘટાડો કરી પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદન મેળવવા પર ભાર મૂક્યો.
પ્રાયોગિક માર્ગદર્શન અને તાલીમ
આ કાર્યક્રમમાં માત્ર સૈદ્ધાંતિક જ નહીં, પરંતુ પ્રાયોગિક (Practical) સમજ પણ પૂરી પાડવામાં આવી હતી:
-
જીવામૃત નિર્માણ: ખેડૂતોને જીવામૃત અને બીજામૃત બનાવવાની પ્રત્યક્ષ પદ્ધતિ સમજાવવામાં આવી હતી.
-
ગાય આધારિત ખેતી: પ્રાકૃતિક ખેતીમાં ગાયના ગોબર અને ગૌમૂત્રના મહત્વ વિશે ખેડૂતોને માર્ગદર્શન અપાયું હતું.
ગ્રામ પંચાયત દીઠ ક્લસ્ટર અભિગમ
વહીવટી તંત્ર દ્વારા દરેક ગ્રામ પંચાયત સ્તરે ક્લસ્ટર બનાવીને તાલીમ આપવાનું આયોજન છે, જેથી છેવાડાનો ખેડૂત પણ આ મિશનમાં જોડાઈ શકે. સેવનીયાના ખેડૂતોએ આ ઓરીએન્ટેશન પ્રોગ્રામ બાદ પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવાની ખેત-તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે.
