‘વંદે માતરમ્’ ફરજિયાત કરવાનો આદેશ વિવાદાસ્પદ: અરશદ મદનીએ કર્યો વિરોધ, દેવબંદી ઉલેમાએ પણ વ્યક્ત કરી આપત્તિ
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રાષ્ટ્રગીત ‘વંદે માતરમ્’ને સરકારી કાર્યક્રમો, શાળા-કોલેજો અને અન્ય આયોજનોમાં ફરજિયાત કરવાના નિર્ણયે નવી ચર્ચા જગાવી છે. જમિયત ઉલેમા-એ-હિંદના પ્રમુખ મૌલાના અરશદ મદનીએ તેને પક્ષપાતી અને પરાણે થોપાયેલો નિર્ણય ગણાવ્યો છે. તેમના મતે આ આદેશ માત્ર દેશભક્તિ બતાવવાનું બહાનું છે, જ્યારે અસલ હેતુ ચૂંટણીલક્ષી રાજકારણ, સાંપ્રદાયિક એજન્ડા અને જનતાનું ધ્યાન મૂળ સમસ્યાઓ પરથી હટાવવાનો છે.
અરશદ મદનીનો વિરોધ
અરશદ મદનીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું કે, “વંદે માતરમ્ ફરજિયાત કરવું એ માત્ર આદેશ જારી કરવાની વાત નથી, પરંતુ તે બંધારણની કલમ 25 અને સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશોનું ઉલ્લંઘન છે. મુસ્લિમો માત્ર અલ્લાહની ઈબાદત કરે છે અને કોઈ બહુદેવવાદી ગીત ગાવા માટે વિવશ કરવા એ ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અને લોકશાહી મૂલ્યો પર હુમલો છે.”
તેમણે ઉમેર્યું કે માતૃભૂમિ પ્રત્યેનો સાચો પ્રેમ સૂત્રો કે ગીતોથી નહીં, પરંતુ ચારિત્ર્ય, બલિદાન અને દેશભક્તિના સાચા ઉદાહરણોથી ઝળકે છે. મદનીએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે મુસ્લિમો અલ્લાહ સાથે કોઈને ભાગીદાર ગણી શકતા નથી, તેથી વંદે માતરમ્ ફરજિયાત બનાવવું એ તેમના ધાર્મિક અધિકારોનું હનન છે.
દેવબંદી ઉલેમાની પ્રતિક્રિયા
મુસ્લિમ ધર્મગુરુ અને દેવબંદી ઉલેમા મૌલાના કારી ઇસહાક ગોરાએ પણ આ નિર્ણય સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. તેમણે કહ્યું, “ઇસ્લામમાં (અલ્લાહ સિવાય) અન્ય કોઈની પૂજા થતી નથી. વંદે માતરમના કેટલાક અંશો એવા છે જે અમારા ધર્મના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે. સરકારે આ લાગુ કરતાં પહેલાં ધાર્મિક સંવેદનાઓનું ધ્યાન રાખવું જોઈતું હતું.”
ઉલેમાએ એમ પણ કહ્યું કે ધર્મ પ્રત્યે શિસ્ત અને સંવેદનશીલતા જાળવવી જરૂરી છે. આ નિર્ણય દેશની એકતા અને શાંતિને અસર કરી શકે છે, તેથી તેને સમજી-વિચારીને લાગુ કરવો જોઈએ.
કેન્દ્ર સરકારનો આદેશ
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે ૨૮ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ જારી કરેલા આદેશમાં જણાવ્યું છે કે જ્યારે રાષ્ટ્રગીત (National Song) ‘વંદે માતરમ્’ અને રાષ્ટ્રગાન (National Anthem) ‘જન ગણ મન’ એકસાથે ગાવામાં આવે અથવા વગાડવામાં આવે, ત્યારે વંદે માતરમ્ના તમામ ૬ છંદ ગાવામાં આવશે. આ અંતર્ગત રાષ્ટ્રપતિના આગમન, તિરંગો લહેરાવવા અને રાજ્યપાલોના ભાષણ જેવા અનેક સરકારી કાર્યક્રમોમાં આ પ્રોટોકોલ લાગુ થશે.
અરશદ મદની અને અન્ય ધર્મગુરુઓ આ નિર્ણયને ધાર્મિક સ્વતંત્રતા અને બંધારણીય અધિકારો પર હુમલો માને છે. તેમનું કહેવું છે કે દેશભક્તિ માટે કોઈને પરાણે ગીત ગાવા માટે મજબૂર કરી શકાય નહીં. બીજી તરફ સરકારનું કહેવું છે કે આ આદેશ માત્ર રાષ્ટ્રીય પ્રતીકની ગરિમા જાળવવા માટે છે.
આ વિવાદે ફરી એકવાર દેશમાં ધાર્મિક સંવેદનશીલતા અને રાષ્ટ્રગીતના મહત્વ પરની ચર્ચાને વેગ આપ્યો છે.
