ટ્રમ્પનો ‘અલ્ટીમેટમ’: ઈરાન સાથે પરમાણુ કરાર થશે કે યુદ્ધ? રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું- ‘સોદો કરો નહીંતર પસ્તાશો’.
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર પોતાની જૂની અને આક્રમક શૈલીમાં ઈરાન વિરુદ્ધ મોરચો ખોલ્યો છે. ગુરુવારે પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે જો ઈરાન વોશિંગ્ટન સાથે પરમાણુ કરાર કરવામાં નિષ્ફળ જશે, તો તેણે અત્યાર સુધીના સૌથી ખરાબ પરિણામો ભોગવવા પડશે. ટ્રમ્પની આ ધમકી ઈઝરાયલી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની વ્હાઇટ હાઉસ મુલાકાતના બીજા જ દિવસે આવી છે, જે દર્શાવે છે કે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ હવે ઈરાન વિરુદ્ધ એક સમાન રણનીતિ પર કામ કરી રહ્યા છે.
‘સોદો કરો નહીંતર નુકસાન વેઠો’
ટ્રમ્પે પત્રકારોને સંબોધતા કહ્યું, “આપણે એક સોદો કરવો જ પડશે. જો ઈરાન વાટાઘાટોની મેજ પર નહીં આવે, તો પરિસ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ થઈ જશે. હું યુદ્ધ નથી ઈચ્છતો, પરંતુ ઈરાને સમજવું પડશે કે જો સોદો નહીં થાય, તો તેમને અકલ્પનીય નુકસાન થશે.” તેમણે ઉમેર્યું કે આગામી એક મહિનાની અંદર જો કોઈ નિષ્કર્ષ નહીં આવે, તો અમેરિકા આર્થિક અને લશ્કરી દબાણને ‘એક્સ્ટ્રીમ’ લેવલ પર લઈ જશે.
યુદ્ધ જહાજ અને લશ્કરી શક્તિનું પ્રદર્શન
અહેવાલો મુજબ, ટ્રમ્પ માત્ર શબ્દોથી નહીં પણ એક્શનથી પણ ઈરાન પર દબાણ બનાવી રહ્યા છે. અમેરિકા મધ્ય પૂર્વમાં બીજું એક અત્યાધુનિક યુદ્ધ જહાજ (Warship) મોકલવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ પગલાને ઈરાન માટે ચેતવણી અને લશ્કરી શક્તિના પ્રદર્શન તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ગયા વર્ષે ઈરાનની પરમાણુ સુવિધાઓ પર થયેલા અમેરિકી હુમલાનો ઉલ્લેખ કરતા ટ્રમ્પે યાદ અપાવ્યું કે અમેરિકા લશ્કરી કાર્યવાહી કરતા અચકાશે નહીં.
નેતન્યાહૂની સાવધાની અને ટ્રમ્પનો ટેકો
જોકે ટ્રમ્પ વાટાઘાટોને લઈને આશાવાદી દેખાયા હતા, પરંતુ ઈઝરાયેલી પીએમ નેતન્યાહૂએ વધુ સાવધાનીપૂર્વક પ્રતિક્રિયા આપી હતી. નેતન્યાહૂએ કહ્યું કે ઈરાન સાથેના કોઈપણ કરારની ગુણવત્તા પર તેમને શંકા છે. તેમણે ઈરાનને ‘વિશ્વાસપાત્ર ન હોવાનું’ ગણાવ્યું હતું. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ દરમિયાન ટ્રમ્પે નેતન્યાહૂના અંગત ભ્રષ્ટાચારના કેસોમાં પણ હસ્તક્ષેપ કર્યો અને ઈઝરાયેલી રાષ્ટ્રપતિને વિનંતી કરી કે નેતન્યાહૂને માફી આપવામાં આવે.
ઈરાનનો પલટવાર: ‘વધારે પડતી માંગણીઓ સામે નહીં ઝૂકીએ’
બીજી તરફ ઈરાને પણ પોતાનું વલણ કડક રાખ્યું છે. ઓમાનમાં શરૂ થયેલી વાટાઘાટોમાં ઈરાને સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે તેઓ તેમના પરમાણુ કાર્યક્રમ સિવાય અન્ય કોઈ સંરક્ષણ મુદ્દા પર ચર્ચા કરશે નહીં. ઈરાનનું કહેવું છે કે તેમનો કાર્યક્રમ શાંતિપૂર્ણ હેતુઓ માટે છે અને તેઓ અમેરિકાની ‘અન્યાયી માંગણીઓ’ સામે નમશે નહીં.
વિશ્વ પર અસર
જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે આ વાટાઘાટો નિષ્ફળ જાય છે, તો તેની સીધી અસર વૈશ્વિક તેલના ભાવો અને મધ્ય પૂર્વની શાંતિ પર પડશે. રશિયા-યુક્રેન અને ઈઝરાયેલ-હમાસ યુદ્ધની વચ્ચે ઈરાન સાથેનો આ નવો મોરચો દુનિયાને વધુ અસ્થિર બનાવી શકે છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ‘ડીલ મેકિંગ’ શૈલીમાં ધમકી અને વાટાઘાટો સાથે-સાથે ચાલે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ઈરાન આ દબાણ સામે ઝૂકે છે કે પછી મધ્ય પૂર્વમાં એક નવું અને ભયાનક લશ્કરી સંઘર્ષ શરૂ થાય છે.
