હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ ૨૦૨૬: પાસપોર્ટ રેન્કિંગમાં ભારતની લાંબી છલાંગ, જાણો કયા દેશોમાં મળશે ‘વિઝા ઓન અરાઈવલ’.
વિદેશ પ્રવાસના શોખીન ભારતીયો માટે વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રારંભે જ ખુશીના સમાચાર આવ્યા છે. ‘હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ’ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ભારતીય પાસપોર્ટ રેન્કિંગમાં ૧૦ સ્થાનનો મોટો સુધારો થયો છે. ભારત હવે ૮૫મા સ્થાનેથી આગળ વધીને ૭૫મા ક્રમે પહોંચી ગયું છે. આ સુધારાનો સીધો અર્થ એ છે કે ભારતીય નાગરિકો હવે પહેલા કરતા વધુ દેશોમાં ‘વિઝા ફ્રી’ અથવા ‘વિઝા ઓન અરાઈવલ’ની સુવિધા સાથે મુસાફરી કરી શકશે.
શું છે હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ?
હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ એ વિશ્વના તમામ પાસપોર્ટનું સત્તાવાર રેન્કિંગ છે, જે ઇન્ટરનેશનલ એર ટ્રાન્સપોર્ટ એસોસિએશન (IATA) ના ડેટા પર આધારિત છે. આ ઇન્ડેક્સ એ આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે કે કોઈ ચોક્કસ દેશનો પાસપોર્ટ ધરાવનાર વ્યક્તિ અગાઉથી વિઝા મેળવ્યા વગર કેટલા દેશોમાં જઈ શકે છે.
૫૬ દેશોમાં ‘ગ્રીન સિગ્નલ’
નવા રેન્કિંગ મુજબ, ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકો હવે વિશ્વના ૫૬ દેશોમાં વિઝાની લાંબી અને ખર્ચાળ પ્રક્રિયા વગર પ્રવેશ મેળવી શકે છે. આમાંના ઘણા દેશોએ ભારતીય પ્રવાસીઓને આકર્ષવા માટે ‘વિઝા ઓન અરાઈવલ’ અને ‘વિઝા ફ્રી’ નીતિ અપનાવી છે. એશિયાથી લઈને આફ્રિકા અને કેરેબિયન ટાપુઓ સુધી ભારતની ગતિશીલતામાં વધારો થયો છે.
રેન્કિંગમાં સુધારાના મુખ્ય કારણો
ભારતીય પાસપોર્ટની સ્થિતિ સુધરવા પાછળ અનેક પરિબળો જવાબદાર છે:
મજબૂત રાજદ્વારી સંબંધો: ભારત સરકારના અન્ય દેશો સાથેના દ્વિપક્ષીય સંબંધો મજબૂત થયા છે.
આર્થિક પ્રભાવ: ભારતીય પ્રવાસીઓ વિશ્વભરમાં સૌથી વધુ ખર્ચ કરનારા પ્રવાસીઓમાં સામેલ છે, જેના કારણે ઘણા દેશો તેમને આકર્ષવા વિઝાના નિયમો હળવા કરી રહ્યા છે.
સાંસ્કૃતિક આદાન-પ્રદાન: પર્યટન અને વ્યવસાયિક મુસાફરીમાં વધારો થવાથી એશિયા અને ઓશનિયાના દેશોએ ભારતીયો માટે પ્રવેશ પ્રક્રિયા સરળ બનાવી છે.
ક્યાં વિઝા વગર જઈ શકાશે? (દેશોની યાદી)
૧. સંપૂર્ણ વિઝા-મુક્ત (Visa-Free):
જો તમારી પાસે ભારતીય પાસપોર્ટ છે, તો તમારે આ દેશોમાં જવા માટે કોઈ વિઝાની જરૂર નથી:
પડોશી દેશો: નેપાળ, ભૂટાન.
એશિયા: મલેશિયા, થાઇલેન્ડ, મકાઉ, કઝાકિસ્તાન, ફિલિપાઇન્સ.
કેરેબિયન અને અન્ય: બાર્બાડોસ, ફીજી, જમૈકા, મોરેશિયસ, સેશેલ્સ, ડોમિનિકા, ગ્રેનાડા.
૨. વિઝા ઓન અરાઈવલ (Visa on Arrival):
આ દેશોમાં પહોંચ્યા પછી એરપોર્ટ પર જ તમને વિઝા મળી જશે:
માલદીવ્સ, ઇન્ડોનેશિયા, શ્રીલંકા, કતાર, કંબોડિયા, જોર્ડન, તાંઝાનિયા, મ્યાનમાર, લાઓસ અને ઇથોપિયા
૩. ઈ-વિઝા (e-Visa) ની સુવિધા:
ઘણા દેશો હવે ઓનલાઈન વિઝાની સુવિધા આપે છે, જેમાં રશિયા, સિંગાપોર, દક્ષિણ આફ્રિકા, તુર્કી, વિયેતનામ અને સિંગાપોરનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રક્રિયા અત્યંત ઝડપી અને કાગળ રહિત હોય છે.
ઇતિહાસમાં ઉતાર-ચઢાવ
ભારતીય પાસપોર્ટનો ઈતિહાસ જોઈએ તો, ૨૦૦૬માં ભારત ૭૧મા ક્રમે હતું. ત્યારબાદના વર્ષોમાં રેન્કિંગમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ છેલ્લા બે વર્ષમાં ભારતે ફરીથી પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરી છે. ૮૫મા સ્થાનેથી ૭૫મા સ્થાને પહોંચવું એ વૈશ્વિક મંચ પર ભારતની વધતી પ્રતિષ્ઠાનો પુરાવો છે.
પાસપોર્ટ રેન્કિંગમાં સુધારો માત્ર પ્રવાસન માટે જ નહીં, પણ આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને શિક્ષણ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. તે ભારતીય નાગરિકો માટે મુસાફરીની સ્વતંત્રતા વધારે છે અને વિશ્વને ભારતના વિકાસ સાથે જોડે છે. જો તમે ૨૦૨૬માં વિદેશ ફરવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો હવે તમારી પાસે પહેલા કરતા વધુ અને સરળ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.
