ટ્રમ્પનો ‘મિડનાઈટ હેમર’ પ્લાન: ઈરાનમાં શાસન પરિવર્તન અને ખામેનીના અંત માટે અમેરિકાએ કસી કમર.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન વિરુદ્ધ અત્યાર સુધીનું સૌથી આક્રમક નિવેદન આપતા ‘શાસન પરિવર્તન’ (Regime Change) નો શંખનાદ કર્યો છે. વ્હાઇટ હાઉસમાંથી આપેલા નિવેદનમાં ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા લાવવા માટે ઈરાનના વર્તમાન નેતૃત્વ અને તેના સૈન્ય કાર્યક્રમોને મૂળમાંથી ઉખેડી ફેંકવા અનિવાર્ય છે. આ માટે અમેરિકી સંરક્ષણ વિભાગે ‘ઓપરેશન મિડનાઈટ હેમર’ નામની એક બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર કરી હોવાના અહેવાલ છે.
ટ્રમ્પે આપ્યા હુમલા માટેના ૩ મુખ્ય કારણો
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઈરાન પર લશ્કરી કાર્યવાહી કરવા પાછળ તાર્કિક દલીલો રજૂ કરી છે, જે નીચે મુજબ છે:
૧. સર્વોચ્ચ નેતા અલી ખામેનીનું વર્ચસ્વ ખતમ કરવું:
ટ્રમ્પનું માનવું છે કે ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લા અલી ખામેનીના નેતૃત્વમાં ઈરાન આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે જ્યાં સુધી વર્તમાન ધાર્મિક શાસન સત્તા પર છે, ત્યાં સુધી ઈઝરાયેલ અને પશ્ચિમી દેશો સુરક્ષિત નથી. શાસન પરિવર્તન એ માત્ર અમેરિકાની જરૂરિયાત નથી, પરંતુ ઈરાનની જનતાની મુક્તિ માટે પણ જરૂરી છે.
૨. પરમાણુ અને બેલિસ્ટિક મિસાઈલ કાર્યક્રમનો અંત:
ઈરાન જે ગતિએ યુરેનિયમ સંવર્ધન કરી રહ્યું છે, તેનાથી તે ટૂંક સમયમાં પરમાણુ બોમ્બ બનાવી શકે છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકા ક્યારેય ઈરાનને પરમાણુ શક્તિ સંપન્ન દેશ બનવા દેશે નહીં. ‘મિડનાઈટ હેમર’ ઓપરેશનનો મુખ્ય હેતુ ઈરાનના ભૂગર્ભ પરમાણુ મથકો અને બેલિસ્ટિક મિસાઈલના લોન્ચ પેડ્સને નષ્ટ કરવાનો છે.
૩. પ્રાદેશિક અસ્થિરતા અને પ્રોક્સી વોર:
હમાસ, હિઝબુલ્લાહ અને હુથી બળવાખોરોને ઈરાન દ્વારા મળતા સમર્થનને કારણે મધ્ય પૂર્વમાં સતત હિંસા ફેલાઈ રહી છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર માને છે કે જો ઈરાનનું ‘માથું’ વાઢી લેવામાં આવે, તો તેના આ પ્રોક્સી સંગઠનો આપોઆપ નબળા પડી જશે.
શું છે ‘ઓપરેશન મિડનાઈટ હેમર’?
સંરક્ષણ નિષ્ણાતોના મતે, આ ઓપરેશનમાં અમેરિકા તેની અદ્યતન ‘સ્ટીલ્થ ટેકનોલોજી’ અને સાયબર હુમલાઓનો ઉપયોગ કરી શકે છે. આ ઓપરેશનનો હેતુ ઈરાનના કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટરને ક્ષણવારમાં પેરાલાઈઝ કરવાનો છે. ટ્રમ્પે કહ્યું કે, “અમે ઈચ્છતા નથી કે લાંબુ યુદ્ધ ચાલે, પરંતુ અમે એવું ઈચ્છીએ છીએ કે જે જોખમ છે તેનો કાયમી નિકાલ આવે.”
વૈશ્વિક પ્રતિભાવ અને જોખમો
ટ્રમ્પના આ નિવેદન બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અચાનક ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. રશિયા અને ચીને અમેરિકાના આ વલણની ટીકા કરી છે અને તેને સાર્વભૌમત્વનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે. બીજી તરફ, ઈઝરાયેલ અને સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશો ગુપ્ત રીતે અમેરિકાના આ કડક વલણને આવકારી રહ્યા હોવાનું જણાય છે.
ઈરાને પણ વળતો પ્રહાર કરવાની ધમકી આપી છે. તેહરાનનું કહેવું છે કે જો અમેરિકા કોઈ પણ ભૂલ કરશે, તો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) બ્લોક કરી દેવામાં આવશે, જેનાથી વિશ્વનો તેલ પુરવઠો ખોરવાઈ જશે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આ ‘સીધી વાત’ એ સંકેત આપે છે કે ૨૦૨૬નું વર્ષ રાજદ્વારી મંત્રણાઓનું નહીં, પણ લશ્કરી તાકાતના પ્રદર્શનનું વર્ષ બની શકે છે. શું ‘મિડનાઈટ હેમર’ ખરેખર અમલમાં આવશે કે પછી આ માત્ર ઈરાન પર દબાણ લાવવાની એક રણનીતિ છે, તે તો આવનારો સમય જ બતાવશે. પરંતુ એટલું ચોક્કસ છે કે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેની આ ખાઈ હવે અત્યંત ઊંડી થઈ ગઈ છે.
