રોકાણકારો માટે રાહત: MCX અને NSE એ સોના-ચાંદી પરથી વધારાનું માર્જિન હટાવ્યું
વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં જ્યારે પણ રાજકીય કે આર્થિક અસ્થિરતા આવે છે, ત્યારે તેની સીધી અસર કિંમતી ધાતુઓના બજાર પર જોવા મળે છે. ફેબ્રુઆરી 2026 ના આ સપ્તાહમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ભારે વોલેટિલિટી જોવા મળી રહી છે. એક તરફ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતો જતો તણાવ રોકાણકારોને ચિંતામાં મૂકી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ મજબૂત બની રહેલો અમેરિકન ડોલર સોનાની તેજીને બ્રેક મારી રહ્યો છે. મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર સોનાના ભાવ જે રીતે ₹1.55 લાખની સપાટીને પાર કરી ગયા હતા, ત્યાં હવે થોડું દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. આ સ્થિતિમાં રોકાણકારો માટે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું અત્યારે પ્રોફિટ બુકિંગ કરવું જોઈએ કે નવી ખરીદી માટે રાહ જોવી જોઈએ?
બજારમાં સોનાની કિંમતોમાં જોવા મળેલી આ હળવી નરમાશ પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર છે. મુખ્ય કારણ યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરોમાં ઘટાડાને લઈને લેવાયેલી અનિશ્ચિતતા છે. જો વ્યાજદરોમાં અપેક્ષા મુજબ ઘટાડો ન થાય, તો બોન્ડ યીલ્ડ અને ડોલર મજબૂત થાય છે, જે સોના માટે નકારાત્મક ગણાય છે. અત્યારે એપ્રિલ 2026 ની ડિલિવરી વાળું સોનું ₹1,55,544 ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે, જે અગાઉના ઉચ્ચ સ્તરોથી થોડું નીચે છે.
રોકાણકારો માટે રાહત: MCX અને NSE એ સોના-ચાંદી પરથી વધારાનું માર્જિન હટાવ્યું
ભારતીય ટ્રેડર્સ અને રોકાણકારો માટે આ અઠવાડિયાના સૌથી મોટા સમાચાર એ છે કે દેશના મુખ્ય એક્સચેન્જો, MCX અને NSE એ સોના-ચાંદીના વાયદાના સોદા પર લાદવામાં આવેલું વધારાનું માર્જિન (Additional Margin) પાછું ખેંચી લીધું છે. આ નિર્ણય 19 ફેબ્રુઆરી 2026 થી અમલમાં આવ્યો છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે બજારમાં અતિશય અસ્થિરતા હોય છે, ત્યારે એક્સચેન્જો જોખમ ઘટાડવા માટે ટ્રેડર્સ પાસેથી વધુ માર્જિન વસૂલે છે. પરંતુ હવે જ્યારે ભાવમાં થોડી સ્થિરતા જોવા મળી રહી છે, ત્યારે આ વધારાના બોજને હટાવવામાં આવ્યો છે.
MCX એ સોના પરનું 3% અને ચાંદી પરનું 7% વધારાનું માર્જિન હટાવી દીધું છે. આનો અર્થ એ છે કે હવે ટ્રેડર્સ ઓછા રોકાણ સાથે સોના-ચાંદીમાં મોટો સોદો કરી શકશે. દાખલા તરીકે, જો પહેલા કોઈને ચાંદીનો લોટ ખરીદવા માટે 25% માર્જિન આપવું પડતું હોય, તો હવે તે ઘટીને 18% થઈ જશે. આ પગલાથી બજારમાં લિક્વિડિટી વધશે અને નાના રોકાણકારો પણ વધુ સક્રિય રીતે ભાગ લઈ શકશે. NSE ક્લિયરિંગ લિમિટેડ દ્વારા પણ સમાન જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જે બજારના સેન્ટિમેન્ટને સુધારવામાં મદદરૂપ સાબિત થશે.
ચાંદીમાં મોટો ઘટાડો: શું આ ખરીદીની તક છે?
સોનાની સરખામણીએ ચાંદીમાં વધુ તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. માર્ચ 2026 ની ડિલિવરી વાળી ચાંદી વાયદા બજારમાં ₹8,000 થી વધુના ઘટાડા સાથે ₹2,43,452 પ્રતિ કિલોની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહી છે. ચાંદીમાં આ ઘટાડો માત્ર રોકાણની દ્રષ્ટિએ જ નહીં, પણ ઔદ્યોગિક માંગમાં આવતા બદલાવને કારણે પણ હોઈ શકે છે. ચાંદીનો ઉપયોગ સોલાર પેનલ્સ, ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને નવી ટેકનોલોજીમાં મોટા પાયે થાય છે, તેથી વૈશ્વિક મંદીના ભણકારા તેની કિંમતો પર સીધી અસર કરે છે.
જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે ચાંદીમાં આવેલો આ ઘટાડો લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે એક સારી તક હોઈ શકે છે. ₹2.40 લાખ થી ₹2.45 લાખની રેન્જ ચાંદી માટે એક મજબૂત સપોર્ટ લેવલ ગણાઈ રહી છે. જો અહીંથી ભાવ સ્થિર થાય, તો ફરીથી નવી તેજીની આશા રાખી શકાય. પરંતુ ટૂંકા ગાળાના ટ્રેડર્સ માટે અત્યારે સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે કારણ કે માર્જિન હટ્યા પછી બજારમાં મોટી મૂવમેન્ટ આવવાની શક્યતા વધી જાય છે.
અમેરિકા-ઈરાન તણાવ અને સેફ-હેવન ડિમાન્ડ
વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની ભૌગોલિક રાજકીય (Geopolitical) તંગદિલી સોનાના ભાવને નીચે પડતા રોકી રહી છે. જ્યારે પણ બે દેશો વચ્ચે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે, ત્યારે રોકાણકારો શેરબજાર કે કરન્સીમાં જોખમ લેવાને બદલે સોનામાં નાણાં રોકવાનું પસંદ કરે છે. આને ‘સેફ-હેવન’ રોકાણ કહેવામાં આવે છે. અત્યારે પણ જો તણાવ વધશે, તો સોનાના ભાવમાં ફરીથી ઉછાળો જોવા મળી શકે છે.
રોકાણકારોએ અત્યારે ખાસ કરીને અમેરિકાના આર્થિક ડેટા અને મધ્ય પૂર્વની સ્થિતિ પર નજર રાખવી જોઈએ. નિષ્ણાતોની સલાહ છે કે અત્યારે બજાર ટોચ પર હોવાથી ‘પ્રોફિટ બુકિંગ’ કરવું એ સમજદારીનું કામ છે. જો તમે પહેલાથી જ નીચા ભાવે સોનું કે ચાંદી ખરીદેલું હોય, તો અત્યારે થોડો નફો ઘરે લઈ જવો જોઈએ. નવી ખરીદી માટે ‘ડિપ’ એટલે કે ભાવમાં ઘટાડાની રાહ જોવી એ યોગ્ય રણનીતિ સાબિત થઈ શકે છે.
