Cyber Fraud Alert: વોટ્સએપ અને SMS પર આવતા ‘રિફંડ’ ના મેસેજથી ચેતજો, મંત્રાલયે જારી કરી ગંભીર ચેતવણી
વર્તમાન સમયમાં જ્યારે ટેકનોલોજી આપણને ગતિ આપી રહી છે, ત્યારે તેની સાથે જોડાયેલા જોખમો પણ વધી રહ્યા છે. હાલમાં જ યોજાયેલા ‘India AI Impact Summit 2026’ માં ભાગ લેનારા પ્રતિભાગીઓ માટે ભારત સરકારે એક ગંભીર ચેતવણી જારી કરી છે. મિનિસ્ટ્રી ઓફ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી (MeitY) ના ધ્યાને આવ્યું છે કે સાયબર ગુનેગારો આ સમિટનો સહારો લઈને લોકો સાથે છેતરપિંડી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. જો તમે પણ આ સમિટનો હિસ્સો બન્યા છો, તો તમારા મોબાઈલ પર આવતા દરેક મેસેજને ધ્યાનથી જોવો જરૂરી છે, કારણ કે એક નાનકડી ભૂલ તમારા બેંક એકાઉન્ટને ખાલી કરી શકે છે.
ફિશિંગ એટેક: રિફંડના નામે કેવી રીતે થાય છે છેતરપિંડી?
સાયબર ઠગ હંમેશા નવી પદ્ધતિઓ શોધતા હોય છે. આ વખતે તેઓ SMS અને WhatsApp નો ઉપયોગ કરીને લોકોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. સમિટમાં ભાગ લેનારા લોકોને એવા મેસેજ મોકલવામાં આવી રહ્યા છે જેમાં દાવો કરવામાં આવે છે કે તેમની સમિટ ફી અથવા અન્ય કોઈ ખર્ચનું ‘રિફંડ’ (વળતર) બાકી છે. આ રિફંડ મેળવવા માટે, મેસેજમાં આપેલી એક શંકાસ્પદ લિંક પર ક્લિક કરવાનું કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ આ લિંક પર ક્લિક કરે છે, ત્યારે તેને એક નકલી વેબસાઇટ પર લઈ જવામાં આવે છે જે દેખાવમાં સરકારી પોર્ટલ જેવી જ હોય છે. ત્યાં તમારી પાસેથી ક્રેડિટ/ડેબિટ કાર્ડ નંબર, સીવીવી (CVV), એક્સપાયરી ડેટ અને પર્સનલ કોન્ટેક્ટ ડિટેલ્સ માંગવામાં આવે છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, મંત્રાલય ક્યારેય પણ આવી રીતે પર્સનલ કાર્ડ વિગતો કે સંવેદનશીલ માહિતી માંગતું નથી. આ એક ક્લાસિક ‘ફિશિંગ’ (Phishing) એટેક છે, જેનો હેતુ તમારી આર્થિક માહિતી ચોરી કરવાનો છે.
સાયબર ઠગાઈથી બચવા માટે શું કરવું? સરકારની મહત્વની માર્ગદર્શિકા
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ‘India AI Impact Summit 2026’ સંબંધિત કોઈપણ સત્તાવાર વાતચીત માત્ર અધિકૃત ઈમેલ એડ્રેસ અથવા વેબસાઈટ દ્વારા જ કરવામાં આવે છે. સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતો અને મંત્રાલયે પ્રતિભાગીઓને નીચે મુજબની સાવચેતી રાખવા અપીલ કરી છે:
૧. શંકાસ્પદ લિંક્સથી દૂર રહો: જો તમને કોઈ અજાણ્યા નંબર પરથી ‘Refund’ કે ‘Registration’ બાબતે મેસેજ મળે અને તેમાં લિંક હોય, તો તેના પર ક્યારેય ક્લિક ન કરો. ખાસ કરીને WhatsApp પર આવતા ફોરવર્ડ મેસેજથી સાવધ રહો.
૨. સત્તાવાર વેબસાઈટનો જ ઉપયોગ કરો: જો તમારે કોઈ માહિતી ચકાસવી હોય, તો હંમેશા સમિટની ઓફિશિયલ વેબસાઈટ પર જાઓ. બ્રાઉઝરમાં મેન્યુઅલી એડ્રેસ ટાઈપ કરીને જ સાઈટ ઓપન કરો.
૩. કાર્ડની વિગતો શેર ન કરો: કોઈપણ સરકારી એજન્સી કે બેંક ફોન અથવા મેસેજ પર તમારો OTP, પિન કે કાર્ડ નંબર માંગતી નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાને સરકારી અધિકારી તરીકે ઓળખાવીને આવી વિગતો માંગે, તો તે ચોક્કસપણે છેતરપિંડી છે.
૪. તરત જ રિપોર્ટ કરો: જો તમને આવો કોઈ મેસેજ મળે અથવા તમે ભૂલથી કોઈ વિગત શેર કરી દીધી હોય, તો વિલંબ કર્યા વગર રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન નંબર ૧૯૩૦ પર ફોન કરો અથવા www.cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવો.
AI ના યુગમાં સાયબર સુરક્ષાનું મહત્વ
India AI Impact Summit એ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના ભવિષ્ય પર ચર્ચા કરવા માટેનું પ્લેટફોર્મ છે, પરંતુ વિરોધાભાસ એ છે કે સાયબર ગુનેગારો પણ હવે AI નો ઉપયોગ કરીને વધુ ચોક્કસ અને વિશ્વાસપાત્ર લાગે તેવા મેસેજ બનાવી રહ્યા છે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે આપણે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ જેટલો વધારીશું, એટલી જ આપણી ડિજિટલ સાક્ષરતા (Digital Literacy) પણ વધારવી પડશે.
સરકાર દ્વારા જારી કરવામાં આવેલું આ એલર્ટ એ તમામ લોકો માટે એક પાઠ છે જેઓ ઓનલાઈન ઈવેન્ટ્સમાં ભાગ લે છે. માત્ર AI સમિટ જ નહીં, પણ અન્ય કોઈપણ મોટી ઈવેન્ટના નામે આવા કૌભાંડો થઈ શકે છે. સાવચેતી એ જ સલામતી છે. હંમેશા યાદ રાખો કે ડિજિટલ દુનિયામાં કોઈપણ મફત વસ્તુ કે અચાનક મળતું રિફંડ જોખમી હોઈ શકે છે. તમારી અંગત માહિતી એ તમારી સૌથી મોટી મૂડી છે, તેને સુરક્ષિત રાખવાની જવાબદારી તમારી પોતાની છે.
