૧ એપ્રિલથી રેશન કાર્ડના નિયમો બનશે કડક, જાણો કોને મળશે મફત અનાજ અને કોનું કાર્ડ થશે રદ.
રેશન કાર્ડ હવે માત્ર ઓળખનું સાધન નથી, પણ ગરીબ પરિવારો માટે જીવનદોરી સમાન છે. ૨૦૨૬ના વર્ષમાં રેશન કાર્ડ વિતરણ પ્રણાલી (PDS) માં પારદર્શિતા લાવવા માટે સરકારે કમર કસી છે. દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને ગુજરાત જેવા રાજ્યોમાં નોંધણી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ બનાવી દેવામાં આવી છે. જો તમે નિયમોનું પાલન નહીં કરો, તો આગામી ૧ માર્ચથી તમારું રેશન અટકી શકે છે.
૧. e-KYC ની છેલ્લી તારીખ ૨૮ ફેબ્રુઆરી
સરકારે દરેક રેશન કાર્ડ ધારક અને તેના પરિવારના તમામ સભ્યો માટે e-KYC ફરજિયાત બનાવ્યું છે. આ માટે ૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ છેલ્લી તારીખ નક્કી કરવામાં આવી છે. જો તમારા પરિવારના કોઈ સભ્યનું KYC બાકી હશે, તો ૧ માર્ચથી તે સભ્યના હિસ્સાનું અનાજ બંધ કરી દેવામાં આવશે.
કેવી રીતે કરવું? તમે નજીકની રેશન દુકાને જઈ બાયોમેટ્રિક (ફિંગરપ્રિન્ટ) આપી શકો છો અથવા ‘મેરા રેશન’ એપ દ્વારા ફેસ ઓથેન્ટિકેશનનો ઉપયોગ કરી ઘરે બેઠા KYC કરી શકો છો.
૨. આવક મર્યાદા અને પરિવારના વડાના નિયમો
નવા નિયમો મુજબ, ઘણા રાજ્યોમાં રેશન કાર્ડ માટેની વાર્ષિક આવક મર્યાદા ₹૧ લાખથી વધારીને ₹૧.૨૦ લાખ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, મહિલા સશક્તિકરણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે હવે પરિવારની સૌથી મોટી મહિલા (૧૮ વર્ષથી વધુ ઉંમરની) ને જ ‘પરિવારના વડા’ ગણવામાં આવશે. જો પરિવારમાં કોઈ મહિલા ન હોય, તો જ પુરુષને વડા તરીકે માન્યતા મળશે.
૩. માત્ર ઓનલાઈન નોંધણી અને ડોક્યુમેન્ટ્સ
હવે રેશન કાર્ડ બનાવવા માટે સરકારી કચેરીઓના ધક્કા ખાવાની જરૂર નથી. નવી અરજીઓ માત્ર ઓનલાઈન પોર્ટલ પર જ સ્વીકારવામાં આવશે.
જરૂરી પુરાવા: આધાર કાર્ડ, આવકનું પ્રમાણપત્ર, વીજળી બિલ અથવા રહેઠાણનો પુરાવો.
અરજી કર્યા બાદ ફૂડ સપ્લાય ઓફિસર (FSO) તમારા ઘરે આવીને વિગતોની ચકાસણી કરશે અને ત્યારબાદ જ ડિજિટલ રેશન કાર્ડ જારી કરવામાં આવશે.
૪. ૩ મહિનાનું રાશન એકસાથે મેળવવાની સુવિધા
લાભાર્થીઓની સુવિધા માટે સરકારે એક મહત્વનો ફેરફાર કર્યો છે. હવે રેશન કાર્ડ ધારકો ઈચ્છે તો એકસાથે ૩ મહિનાનું અનાજ મેળવી શકે છે. આનાથી શ્રમિકો અને નોકરિયાત વર્ગને દર મહિને લાઈનમાં ઉભા રહેવાની કડાકૂટમાંથી મુક્તિ મળશે.
૫. કોનું રેશન કાર્ડ રદ થઈ શકે છે?
સરકારે અયોગ્ય લાભાર્થીઓને દૂર કરવા માટે કડક માપદંડો બનાવ્યા છે. નીચેની સ્થિતિમાં તમારું નામ યાદીમાંથી કપાઈ શકે છે:
જો પરિવારનો કોઈ સભ્ય ઇન્કમ ટેક્સ (આવકવેરો) ભરતો હોય.
જો પરિવાર પાસે ટ્રેક્ટર સિવાયનું કોઈ ચાર પૈડાંવાળું વાહન (કાર, જીપ વગેરે) હોય.
જો તમે સતત ૩ મહિના સુધી રેશન ન લીધું હોય.
જો પરિવારમાં કોઈનું મૃત્યુ થયું હોય અથવા લગ્ન બાદ દીકરી અન્ય ઘરે ગઈ હોય અને તેનું નામ હજુ પણ કાર્ડમાં ચાલતું હોય.
રેશન કાર્ડના આ નવા નિયમો સામાન્ય જનતાની સુવિધા માટે છે, પરંતુ બેદરકારી ભારે પડી શકે છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરી પહેલા તમારું KYC પૂર્ણ કરી લેવું હિતાવહ છે. સરકારનું લક્ષ્ય છે કે વર્ષ ૨૦૨૬ના અંત સુધીમાં સમગ્ર દેશમાં ‘વન નેશન વન રેશન કાર્ડ’ ની વ્યવસ્થા સો ટકા ડિજિટલ અને ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત બને.
