ડિજિટલ ધરપકડ અને ઓનલાઈન છેતરપિંડી સામે લડવા યુસીબીને આરબીઆઈનું માર્ગદર્શન
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના અમદાવાદ કાર્યાલય દ્વારા ગુજરાતની શહેરી સહકારી બેંકો (UCB) માટે સાયબર સુરક્ષા અંગે એક મહત્વપૂર્ણ વર્કશોપ યોજવામાં આવ્યો હતો. આ કાર્યક્રમમાં રાજ્યભરની ૧૦૦થી વધુ સહકારી બેંકોના મુખ્ય અધિકારીઓ અને આઈટી નિષ્ણાતો હાજર રહ્યા હતા. આરબીઆઈના ક્ષેત્રિય નિદેશક અમરેશ રંજન દ્વારા આ વર્કશોપનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું, જેનો મુખ્ય હેતુ ડિજિટલ યુગમાં વધી રહેલી નાણાકીય છેતરપિંડી સામે બેંકોને સજ્જ કરવાનો હતો.
“ડિજિટલ ધરપકડ” અને નવીનતમ સાયબર જોખમો સામે સાવચેતી
ક્ષેત્રિય નિદેશકે તેમના વક્તવ્યમાં તાજેતરમાં ચર્ચામાં આવેલા “ડિજિટલ ધરપકડ” (Digital Arrest) ના કિસ્સાઓ અને તેના ભય વિશે ગંભીરતાથી વાત કરી હતી. તેમણે બેંકોને સલાહ આપી હતી કે ગ્રાહકોના નાણાં સુરક્ષિત રાખવા માટે માત્ર ટેકનોલોજી જ નહીં, પણ ‘ઝીરો ટ્રસ્ટ આર્કિટેક્ચર’ એટલે કે દરેક લેવડ-દેવડ પર કડક નજર રાખવી જરૂરી છે. બેંકોને પોતાની સિસ્ટમ રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઇમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ (NCRP) સાથે જોડવા માટે પણ સૂચન કરવામાં આવ્યું હતું જેથી છેતરપિંડીના કિસ્સામાં ત્વરિત કાર્યવાહી કરી શકાય.
સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન ૧૯૩૦ અને “ગોલ્ડન અવર”નું મહત્વ
ગાંધીનગર સાયબર સેન્ટરના પોલીસ અધિક્ષક સંજય કુમાર કેશવાલાએ જણાવ્યું હતું કે સાયબર ગુનેગારો લોકોના ડર, લાલચ કે ઉતાવળનો ફાયદો ઉઠાવે છે. તેમણે રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન નંબર ૧૯૩૦ ની કામગીરી સમજાવી હતી. જો કોઈ વ્યક્તિ સાથે નાણાકીય છેતરપિંડી થાય, તો પ્રથમ “ગોલ્ડન અવર” (પહેલો કલાક) માં તેની જાણ કરવી ખૂબ જ જરૂરી છે, કારણ કે આ સમયગાળામાં બેંકો અને પોલીસ દ્વારા ઝડપી કાર્યવાહી કરીને પૈસા પાછા મેળવવાની શક્યતા સૌથી વધુ રહે છે.
સ્થાનિક ભાષામાં જાગૃતિ અને બેંકોની વ્યૂહાત્મક જવાબદારી
વર્કશોપના અંતમાં આરબીઆઈના અધિકારીઓએ બેંકોને તેમની સાયબર સુરક્ષા ક્ષમતા વધારવા અને ગ્રાહકોમાં જાગૃતિ લાવવા આહ્વાન કર્યું હતું. બેંકોને વિનંતી કરવામાં આવી હતી કે તેઓ સ્થાનિક ભાષામાં એલર્ટ મેસેજ મોકલે અને નાના સ્તરે જાગૃતિ અભિયાનો ચલાવે. બેંકોએ શંકાસ્પદ વ્યવહારોની તપાસ મજબૂત બનાવવા અને હોટસ્પોટ કેન્દ્રો પર સતત દેખરેખ રાખવા માટે પણ સંમતિ દર્શાવી હતી. આ ઇન્ટરેક્ટિવ સત્રમાં બેંક અધિકારીઓએ સાયબર સુરક્ષાને વધુ મજબૂત કરવાના ઉપાયો પર ચર્ચા કરી હતી.
