અરવિંદ કેજરીવાલને કોર્ટ તરફથી ક્લીનચિટ: ભાજપ કરતા કોંગ્રેસ માટે આ કેમ મોટો ફટકો છે?
દિલ્હીના કથિત દારૂ કૌભાંડમાં રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટે આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના સંયોજક અરવિંદ કેજરીવાલ અને મનીષ સિસોદિયાને નિર્દોષ જાહેર કરીને કેન્દ્રીય તપાસ એજન્સી (CBI) ને મોટો આંચકો આપ્યો છે. જજ જિતેન્દ્ર સિંહે સ્પષ્ટ કર્યું કે બંને નેતાઓ વિરુદ્ધ કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી. કોર્ટના આ નિર્ણય બાદ કેજરીવાલ ભાવુક થઈ ગયા હતા, પરંતુ આ ક્લીનચિટ હવે ભારતીય રાજકારણમાં નવા સમીકરણો ઉભા કરી રહી છે. ખાસ કરીને, આ નિર્ણય ભાજપ કરતા કોંગ્રેસ માટે વધુ ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
કયા રાજ્યોમાં ‘આપ’ નો પ્રભાવ છે?
2012 માં સ્થપાયેલી આમ આદમી પાર્ટી અત્યારે પંજાબમાં સત્તા પર છે અને દિલ્હીમાં મુખ્ય વિરોધ પક્ષ છે. આ ઉપરાંત ગુજરાત, ગોવા, હિમાચલ અને કાશ્મીર જેવા રાજ્યોમાં પણ તેનું સંગઠન મજબૂત થઈ રહ્યું છે. આગામી બે વર્ષમાં પંજાબ, ગુજરાત, ગોવા અને હિમાચલ પ્રદેશમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે. કેજરીવાલ હવે આ ક્લીનચિટને ‘ઈમાનદારીના પ્રમાણપત્ર’ તરીકે આ ચૂંટણીઓમાં જોરશોરથી રજૂ કરશે.
કેજરીવાલની ક્લીનચિટ કોંગ્રેસ માટે શા માટે જોખમી?
- સીધો મુકાબલો: પંજાબ અને હિમાચલ પ્રદેશમાં ‘આપ’ નો સીધો મુકાબલો કોંગ્રેસ સાથે છે. પંજાબમાં કોંગ્રેસ સત્તામાં પાછા આવવાની આશા રાખી રહી હતી, પરંતુ કેજરીવાલને મળેલી રાહત કોંગ્રેસના આ સપના પર પાણી ફેરવી શકે છે. ગુજરાત અને ગોવામાં પણ ‘આપ’ જેટલી મજબૂત થશે, તેટલા જ કોંગ્રેસના મતોમાં ગાબડું પડશે.
- ગુજરાત મોડેલનું ઉદાહરણ: 2017 માં ગુજરાતમાં ભાજપ અને કોંગ્રેસ વચ્ચે કાંટાની ટક્કર હતી. પરંતુ 2022 માં ‘આપ’ મેદાનમાં આવતા કોંગ્રેસનો વોટ શેર 41% થી ઘટીને 27% થઈ ગયો, જ્યારે ભાજપની બેઠકો 99 થી વધીને 156 પર પહોંચી ગઈ. સ્પષ્ટ છે કે કેજરીવાલની વધતી લોકપ્રિયતા ભાજપને બદલે કોંગ્રેસને વધુ નુકસાન પહોંચાડી રહી છે.
સાંઠગાંઠના આક્ષેપો અને કોંગ્રેસની મૂંઝવણ
કોંગ્રેસના નેતા સંદીપ દીક્ષિતે આક્ષેપ કર્યો છે કે ભાજપ અને ‘આપ’ વચ્ચે આંતરિક સમજૂતી છે, જેના કારણે કેજરીવાલને ક્લીનચિટ મળી છે. પંજાબ કોંગ્રેસના પ્રમુખ અમરિંદર સિંહ રાજા વરિંગે પણ આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું છે કે જે વ્યક્તિ દોઢ વર્ષ જેલમાં રહી તે અચાનક નિર્દોષ કેવી રીતે થઈ ગઈ? જોકે, કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડ અત્યારે આ મુદ્દે મૌન છે, કારણ કે રાષ્ટ્રીય સ્તરે તેઓ ‘ઇન્ડિયા ગઠબંધન’ ના ભાગીદાર છે.
સહાનુભૂતિના મતોનું ગણિત
હેમંત સોરેન અને ચંદ્રબાબુ નાયડુ જેવા નેતાઓ જેલમાંથી બહાર આવ્યા બાદ ‘સહાનુભૂતિ’ (Sympathy) મતોના જોરે સત્તા મેળવવામાં સફળ રહ્યા હતા. કેજરીવાલ પણ હવે પોતાની ધરપકડને ‘રાજકીય ષડયંત્ર’ ગણાવીને પંજાબ અને અન્ય રાજ્યોમાં જનતાની સહાનુભૂતિ મેળવવાનો પ્રયાસ કરશે. જો આ વ્યૂહરચના કામ કરી ગઈ, તો તે ભાજપ વિરોધી મતોનું વિભાજન કરશે, જેનો સીધો ફાયદો ભાજપને અને નુકસાન કોંગ્રેસને થશે.
