ઉત્તર-પૂર્વ ભારત માટે ભારતના પાકા મિત્રનો મોટો પ્લાન: હવે ચીન અને બાંગ્લાદેશ નજર પણ નહીં ઉઠાવી શકે
જાપાનના વિદેશ મંત્રી હોરી ઇવાઓએ મેઘાલયની રાજધાની શિલોંગમાં આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં ઉત્તર-પૂર્વ ભારત (North-East) ના વિકાસ માટે એક અત્યંત મહત્વાકાંક્ષી યોજનાની જાહેરાત કરી છે. જાપાન હવે આ વિસ્તારને બંગાળની ખાડી અને હિંદ મહાસાગર સાથે જોડવા માટે કનેક્ટિવિટીમાં મદદ કરશે. આ જાહેરાત બાદ ભારતનો આ વ્યૂહાત્મક વિસ્તાર દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના ‘ગેટવે’ તરીકે ઉભરી આવશે, જેનાથી ચીન અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશોની ચિંતા વધી શકે છે.
વ્યૂહાત્મક મહત્વ અને જાપાનનો સહયોગ
શિલોંગમાં ફોરેન પોલિસી થિંક ટેન્ક ‘એશિયન કોન્ફ્લુઅન્સ’ના છઠ્ઠા ભારત-જાપાન ઈન્ટેલેક્ચ્યુઅલ કોન્ક્લેવમાં બોલતા હોરી ઇવાઓએ જણાવ્યું હતું કે, “જાપાન ઉત્તર-પૂર્વ ભારતને બંગાળની ખાડી અને હિંદ મહાસાગર સાથે જોડતી કનેક્ટિવિટીને પૂર્ણ સમર્થન આપશે. ભૌગોલિક રાજકીય દૃષ્ટિએ આ વિસ્તાર દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના પ્રવેશદ્વાર તરીકે અત્યંત મહત્વનો છે.”
જાપાનનું આ વલણ એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે બાંગ્લાદેશમાં સત્તા પરિવર્તન બાદ ભારત સાથેના સંબંધોમાં તણાવ જોવા મળી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં જાપાનની એન્ટ્રી ભારત માટે મજબૂત પીઠબળ સમાન છે.
વિકાસનું નવું ‘પાવરફુલ એન્જિન’
હોરી ઇવાઓએ વધુમાં ઉમેર્યું કે જો ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યોને નેપાળ અને ભૂતાન જેવા પાડોશી દેશોના ગ્રીડ સાથે જોડવામાં આવે, તો તે સમગ્ર પ્રદેશ માટે આર્થિક વિકાસનું પાવરફુલ એન્જિન સાબિત થઈ શકે છે. જાપાનની નવી સરકાર માત્ર રસ્તાઓ જ નહીં, પણ નીચે મુજબના ક્ષેત્રોમાં પણ રોકાણ કરવા કટિબદ્ધ છે:
- ઇકોનોમિક સિક્યુરિટી: પ્રાદેશિક સ્થિરતા માટે આર્થિક મજબૂતી.
- સેમીકન્ડક્ટર અને ક્લીન એનર્જી: આધુનિક ટેકનોલોજી અને સ્વચ્છ ઊર્જામાં ખાનગી ક્ષેત્રનો સહયોગ.
- પીપલ-ટુ-પીપલ કનેક્ટિવિટી: જાપાન અને ઉત્તર-પૂર્વના લોકો વચ્ચે સાંસ્કૃતિક અને સામાજિક સંબંધો વધારવા.
બાંગ્લાદેશ સાથે જાપાનની મહત્વની ડીલ
ઉલ્લેખનીય છે કે, ફેબ્રુઆરીની શરૂઆતમાં જાપાને બાંગ્લાદેશ સાથે ‘ઇકોનોમિક પાર્ટનરશિપ એગ્રીમેન્ટ’ (EPA) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ સમજૂતી હેઠળ:
- બાંગ્લાદેશ ધીમે ધીમે સ્ટીલ અને ઓટોમોબાઈલ પાર્ટ્સ પરની ટેરિફ (ટેક્સ) નાબૂદ કરશે.
- જાપાન ટેક્સટાઈલ પ્રોડક્ટ્સ પરની ટેરિફ તાત્કાલિક અસરથી નાબૂદ કરશે.
આ ડીલ દ્વારા જાપાન બાંગ્લાદેશમાં પોતાનો પ્રભાવ જાળવી રાખીને ભારત સાથેની કનેક્ટિવિટીને સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
ચીન માટે મોટો ફટકો
ઉત્તર-પૂર્વ ભારતમાં જાપાનના વધતા પ્રભાવથી ચીન માટે આ વિસ્તારમાં હસ્તક્ષેપ કરવો મુશ્કેલ બનશે. જાપાનના રોકાણ અને કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સને કારણે ભારતની આંતરિક સુરક્ષા મજબૂત થશે અને આર્થિક અવલંબન વધશે. આ પ્લાન ભારતની ‘એક્ટ ઈસ્ટ’ પોલિસીને નવી ઊંચાઈ પર લઈ જશે.
