ઇનએક્ટિવ EPF એકાઉન્ટમાંથી પૈસા ઉપાડવામાં મુશ્કેલી? આ સ્ટેપ્સ અનુસરો અને તમારી મહેનતની કમાણી તરત મેળવો

શું તમારો પીએફ (PF) નિષ્ક્રિય ખાતામાં ફસાયેલો છે? ₹1,000 થી વધુ રકમ હોય તો આ રીતે તરત મેળવો.

ઘણીવાર નોકરી બદલતી વખતે, લાંબા બ્રેક દરમિયાન અથવા નિવૃત્તિ પછી આપણે આપણા જૂના EPF (Employee Provident Fund) એકાઉન્ટને તપાસવાનું ભૂલી જઈએ છીએ. સમય જતાં, આ ખાતું ‘ઇનઓપરેટિવ’ એટલે કે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે અને તેમાં જમા થયેલા નાણાં ફસાઈ જાય છે. ઘણા લોકોને એવું લાગે છે કે આ પૈસા આપમેળે બેંક ખાતામાં આવી જશે, પરંતુ વાસ્તવમાં એવું નથી. જો તમારા EPF ખાતામાં ₹1,000 થી વધુ રકમ છે અને તે 3 વર્ષથી નિષ્ક્રિય છે, તો તમારે તેને ઉપાડવા માટે ચોક્કસ પ્રક્રિયા અનુસરવી પડશે. ચાલો સમજીએ EPFO ના નિયમો અને પૈસા પાછા મેળવવાની સરળ રીત.

EPF એકાઉન્ટ ક્યારે ‘નિષ્ક્રિય’ (Inoperative) ગણાય છે?

EPFO ના નિયમો મુજબ, જો કોઈ ખાતામાં સતત 36 મહિના (3 વર્ષ) સુધી કોઈ નવું યોગદાન જમા ન થાય અથવા તેમાંથી કોઈ ટ્રાન્ઝેક્શન (ટ્રાન્સફર કે ઉપાડ) ન કરવામાં આવે, તો તે ખાતાને ‘ઇનઓપરેટિવ’ અથવા નિષ્ક્રિય શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવે છે.

સામાન્ય રીતે નીચેની પરિસ્થિતિઓમાં ખાતું નિષ્ક્રિય બને છે:

જાણો શું છે સિનિયર સિટીઝન સ્કીમ અને કેવી રીતે વયસ્ક દંપતીઓ મેળવી શકે છે ત્રિમાસિક નિયમિત વ્યાજનો લાભ

શું ભારતની સૌથી મોટી ગોલ્ડ રિફાઇનરી માત્ર ‘કાગળ પર’ છે? સેબીના મોટા ખુલાસાથી હડકંપ!

1. નોકરી છોડ્યા પછી: જો તમે નોકરી છોડી દીધી હોય અને 3 વર્ષ સુધી નવો પીએફ જમા ન થયો હોય.

2. નિવૃત્તિ પછી: રિટાયર થયાના 3 વર્ષ પછી પણ જો સભ્ય પૈસા ન ઉપાડે કે ટ્રાન્સફર ન કરે.

3. વિદેશ સ્થાયી થવું: કાયમી ધોરણે વિદેશ જતા રહ્યા હોય અને ખાતામાં કોઈ હિલચાલ ન હોય.

4. મૃત્યુના કિસ્સામાં: જો સભ્યનું મૃત્યુ થાય અને તેના વારસદારો 3 વર્ષ સુધી ક્લેમ ન કરે.

ધ્યાન રાખવા જેવી બાબત એ છે કે નિષ્ક્રિય ખાતામાં જમા રકમ પર વ્યાજ મળવાનું બંધ થઈ શકે છે (ચોક્કસ સંજોગોમાં), જેનાથી રોકાણકારને આર્થિક નુકસાન થાય છે.

નિષ્ક્રિય ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડવા માટેની જરૂરી પ્રક્રિયા

જો તમારું ખાતું ઇનઓપરેટિવ થઈ ગયું હોય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. EPFO એ આવી રકમના નિકાલ માટે ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન બંને સુવિધાઓ આપી છે. જોકે, નિષ્ક્રિય ખાતાના કિસ્સામાં થોડી વધારાની વેરિફિકેશન પ્રક્રિયાની જરૂર પડે છે.

સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઈડ:

1. UAN પોર્ટલ પર લોગિન કરો: સૌથી પહેલા EPFO ના અધિકૃત પોર્ટલ પર તમારા UAN (Universal Account Number) અને પાસવર્ડથી લોગિન કરો.

2. KYC અપડેટ કરો: ખાતરી કરો કે તમારું આધાર, પાન કાર્ડ અને બેંક ખાતાની વિગતો (IFSC કોડ સાથે) અપડેટ થયેલી છે. નિષ્ક્રિય ખાતા માટે KYC ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

3. ઓનલાઈન ક્લેમ સબમિટ કરો: ‘Online Services’ ટેબમાં જઈને ‘Claim (Form-31, 19, 10C & 10D)’ પર ક્લિક કરો.

4. એમ્પ્લોયરની સહી (જો જરૂરી હોય): જો તમારું આધાર UAN સાથે લિંક નથી અથવા ખાતું જૂનું છે, તો તમારે તમારા છેલ્લા એમ્પ્લોયર (માલિક) પાસેથી ક્લેમ ફોર્મ પ્રમાણિત કરાવવું પડી શકે છે. જો કંપની બંધ થઈ ગઈ હોય, તો તમે બેંક મેનેજર કે ગેઝેટેડ ઓફિસરની સહી કરાવી શકો છો.

ઓનલાઈન ‘ઇનઓપરેટિવ હેલ્પડેસ્ક’ (Inoperative Helpdesk) નો ઉપયોગ

જો તમને તમારા જૂના પીએફ ખાતાનો નંબર કે UAN ખબર નથી, તો EPFO એ ‘Inoperative Helpdesk’ નામની વિશેષ સુવિધા શરૂ કરી છે.

ટાટાનો ધમાકો! Tata Elxsi ના રોકાણકારોને મળશે મોટું ડિવિડન્ડ, તમારા ખાતામાં આવશે સીધા 75 રૂપિયા!

UIDAI નો મોટો નિર્ણય: જૂની Aadhaar એપ થઈ ગઈ બંધ, તરત જ ડાઉનલોડ કરો આ નવી એપ!

• તમે EPFO ની વેબસાઈટ પર જઈને આ હેલ્પડેસ્ક દ્વારા તમારા જૂના ખાતાની વિગતો શોધી શકો છો.

• તમારે તમારી જૂની કંપનીનું નામ, જોડાવાની તારીખ, રાજ્ય અને અન્ય અંગત વિગતો આપવી પડશે.

• એકવાર તમારું ખાતું ટ્રેસ થઈ જાય, પછી તમે તેને વર્તમાન UAN સાથે લિંક કરી શકો છો અથવા સીધા પૈસા ઉપાડી શકો છો.

શા માટે ₹1,000 થી વધુ રકમ માટે તમારે સાવધ રહેવું જોઈએ?

EPFO ના નિયમો મુજબ, જો નિષ્ક્રિય ખાતામાં ₹1,000 થી ઓછી રકમ હોય, તો પ્રક્રિયા થોડી અલગ હોઈ શકે છે. પરંતુ ₹1,000 થી વધુ રકમ હોય ત્યારે સિસ્ટમ તેને લાંબા ગાળા માટે ‘અનક્લેમ્ડ’ (Unclaimed) માની લે છે. જો તમે વર્ષો સુધી આ પૈસાનો દાવો નથી કરતા, તો આ રકમ ‘Senior Citizens’ Welfare Fund’ માં ટ્રાન્સફર કરી દેવામાં આવે છે.

જોકે, તમે 25 વર્ષ સુધી આ ફંડમાંથી તમારા પૈસા પાછા મેળવી શકો છો, પરંતુ તે પ્રક્રિયા વધુ જટિલ અને સમય માંગી લે તેવી હોય છે. તેથી, વહેલી તકે તમારા નિષ્ક્રિય ખાતાને સક્રિય કરવું અથવા રકમ ઉપાડી લેવી એ સમજદારીભર્યું પગલું છે.

ભવિષ્યમાં ખાતું નિષ્ક્રિય ન થાય તે માટે શું કરવું?

પૈસા ફસાઈ જવાની સમસ્યાથી બચવા માટે નીચેની સાવચેતી રાખો:

• PF ટ્રાન્સફર કરો: જ્યારે પણ તમે નોકરી બદલો, ત્યારે જૂના PF ને નવા PF એકાઉન્ટમાં ટ્રાન્સફર કરવાની તકેદારી રાખો. હવે ‘One Member, One EPF’ સુવિધાથી આ ખૂબ જ સરળ બની ગયું છે.

• UAN લિંકિંગ: તમારા તમામ જૂના PF મેમ્બર આઈડીને એક જ UAN સાથે લિંક કરો.

• નિયમિત ચેકિંગ: વર્ષમાં એકવાર EPF પાસબુક ઓનલાઈન ચેક કરવાની આદત પાડો.

• નોમિનેશન: તમારા ખાતામાં નોમિની (વારસદાર) નું નામ ચોક્કસ ઉમેરો, જેથી તમારા પછી તમારા પરિવારને મુશ્કેલી ન પડે.

યાદ રાખો, EPF એ તમારા નિવૃત્તિના દિવસો માટેની મૂડી છે. તેમાં જમા થયેલો એક-એક રૂપિયો તમારી મહેનતનો છે, તેથી તેને નિષ્ક્રિય ખાતામાં પડી રહેવા દેવાને બદલે યોગ્ય સમયે તેનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.