India VIX વધતા રોકાણકારોના કરોડો રૂપિયા ધોવાયા, જાણો બજારની હવે પછીની ચાલ.
શેરબજારમાં રોકાણ કરનારા દરેક વ્યક્તિ માટે હાલમાં એક જ ચર્ચાનો વિષય છે – ‘ઈન્ડિયા વિક્સ’ (India VIX). ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક બજારોમાં જે અફરાતફરી મચી છે, તેની સીધી અસર ભારતીય શેરબજાર પર જોવા મળી રહી છે. માત્ર બે દિવસમાં ઈન્ડિયા વિક્સમાં 50% નો ઉછાળો એ રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય છે. આ ઉછાળો સૂચવે છે કે બજારમાં અનિશ્ચિતતા અને ડરનું વાતાવરણ છે. ચાલો સમજીએ કે આ ‘ડરનો ઇન્ડેક્સ’ શું છે અને તે તમારા પોર્ટફોલિયોને કેવી રીતે અસર કરે છે.
શું છે ઈન્ડિયા વિક્સ (India VIX)? – બજારનો ‘ફિયર ઇન્ડેક્સ’
ઈન્ડિયા વિક્સ એટલે ‘વોલેટિલિટી ઇન્ડેક્સ’ (Volatility Index). સરળ ભાષામાં કહીએ તો, આ એક એવું સાધન છે જે દર્શાવે છે કે આગામી 30 દિવસમાં શેરબજારમાં કેટલી વધ-ઘટ થવાની શક્યતા છે. તેની શરૂઆત નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) દ્વારા 2008માં કરવામાં આવી હતી. જ્યારે પણ બજારમાં કોઈ મોટી નકારાત્મક ઘટના બને છે, ત્યારે વિક્સ વધવા લાગે છે. તેને ઘણીવાર ‘ફિયર ઇન્ડેક્સ’ (Fear Index) પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે રોકાણકારોના મનમાં રહેલા ડરને માપે છે.
જ્યારે વિક્સ ઉપર જાય છે, ત્યારે તેનો અર્થ એ છે કે વેપારીઓ અને રોકાણકારો બજારમાં મોટા કડાકાની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે. બીજી તરફ, જ્યારે વિક્સ નીચે જાય છે, ત્યારે બજારમાં શાંતિ અને સ્થિરતા હોવાનું માનવામાં આવે છે. ઈરાન-અમેરિકાના યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં કાચા તેલના ભાવ વધવાની અને સપ્લાય ચેઈન ખોરવાવાની બીકને કારણે વિક્સમાં આટલો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
ઈન્ડિયા વિક્સ અને નિફ્ટી વચ્ચેનો સંબંધ
ઈન્ડિયા વિક્સ અને નિફ્ટી (Nifty 50) વચ્ચે હંમેશા ઊંધો સંબંધ (Inverse Relationship) જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે, જ્યારે ઈન્ડિયા વિક્સ વધે છે, ત્યારે નિફ્ટીમાં ઘટાડો જોવા મળે છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે અનિશ્ચિતતાના સમયે રોકાણકારો પોતાના શેર વેચીને સુરક્ષિત રોકાણ (જેમ કે સોનું) તરફ વળે છે.
-
જ્યારે વિક્સ 15 થી નીચે હોય: બજાર શાંત માનવામાં આવે છે અને તે ધીમે ધીમે ઉપર તરફ જઈ શકે છે.
-
જ્યારે વિક્સ 18-20 ની ઉપર જાય: બજારમાં ભારે વોલેટિલિટી અને ડરનું વાતાવરણ ઉભું થાય છે.
-
જ્યારે વિક્સ 25-30 ને વટાવે: આ સ્થિતિ બજારમાં મોટા ક્રેશ અથવા અત્યંત ગભરાટની નિશાની છે.
હાલમાં વિક્સ 18.91 ની આસપાસ છે, જે દર્શાવે છે કે બજાર હજુ પણ ‘ડેન્જર ઝોન’માં છે. જો આ આંકડો વધુ વધશે, તો નિફ્ટીમાં મોટું કરેક્શન આવી શકે છે.
ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધની અસર અને બજારમાં ‘ખતરાની ઘંટડી’
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના તણાવે વૈશ્વિક સ્તરે તેલના અર્થતંત્ર પર દબાણ લાવ્યું છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું 80% થી વધુ ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે. જો યુદ્ધ લાંબુ ચાલે, તો તેલના ભાવ વધશે, જેનાથી ભારતમાં મોંઘવારી વધશે અને કંપનીઓના નફા પર અસર પડશે. આ જ ડરને કારણે વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) ભારતીય બજારમાંથી નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે.
5 માર્ચના રોજ વિક્સમાં 10% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જે થોડી રાહતના સમાચાર છે, પરંતુ તે હજી પણ સામાન્ય સ્તર કરતા ઘણો ઊંચો છે. આ ઘટાડો સૂચવે છે કે કદાચ બજાર આ તણાવને ધીમે ધીમે ‘ડાયજેસ્ટ’ કરી રહ્યું છે, પરંતુ જ્યાં સુધી યુદ્ધની સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે શાંત ન થાય, ત્યાં સુધી જોખમ યથાવત રહેશે.
રોકાણકારોએ આ સ્થિતિમાં શું કરવું જોઈએ?
જ્યારે ઈન્ડિયા વિક્સ હાઈ હોય, ત્યારે રોકાણકારોએ અત્યંત સાવધ રહેવાની જરૂર છે. આ સમયે ‘લમ્પ સમ’ (એકસાથે મોટું રોકાણ) કરવાને બદલે ‘SIP’ અથવા ટુકડાઓમાં રોકાણ કરવું હિતાવહ છે.
-
અફવાઓથી બચો: સોશિયલ મીડિયા પર ચાલતી યુદ્ધની અફવાઓને આધારે પેનિક સેલિંગ ન કરો.
-
સ્ટોપ લોસનો ઉપયોગ કરો: જો તમે ટ્રેડર છો, તો તમારા ટ્રેડમાં ફરજિયાત સ્ટોપ લોસ રાખો.
-
સુરક્ષિત સેક્ટરમાં રોકાણ: આઈટી (IT) અને ફાર્મા જેવા સેક્ટર્સમાં ધ્યાન આપો જે ડિફેન્સિવ માનવામાં આવે છે.
-
રોકડ હાથમાં રાખો: બજાર જો વધુ નીચે જાય, તો સારી ક્વોલિટીના શેર સસ્તા ભાવે ખરીદવા માટે હાથમાં થોડી રોકડ રાખવી ફાયદાકારક રહેશે.
વિક્સનું વધવું એ માત્ર ખતરો નથી, પરંતુ લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે ખરીદીની તક પણ બની શકે છે. પરંતુ યાદ રાખો, ઉંચા વિક્સમાં સાવધાની એ જ શ્રેષ્ઠ સુરક્ષા છે.
