ઈરાન અને યુક્રેન યુદ્ધ પર પીએમ મોદીનું મક્કમ વલણ: બંદૂક છોડો અને મંત્રણા કરો
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ફરી એકવાર વૈશ્વિક મંચ પર શાંતિ અને સંવાદનો પક્ષ મજબૂતીથી રજૂ કર્યો છે. ગુરુવારે ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિ એલેક્ઝાન્ડર સ્ટબ સાથેની સંયુક્ત પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં પીએમ મોદીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, કોઈ પણ વૈશ્વિક સમસ્યાનો ઉકેલ માત્ર સૈન્ય સંઘર્ષ દ્વારા લાવી શકાતો નથી. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને તાજેતરમાં ઈરાન-ઈઝરાયેલ-અમેરિકા વચ્ચે વણસેલી સ્થિતિના સંદર્ભમાં પીએમ મોદીનું આ નિવેદન અત્યંત મહત્વનું માનવામાં આવે છે. ભારત હંમેશાથી માને છે કે શાંતિનો માર્ગ બંદૂકની ગોળીથી નહીં પણ મંત્રણાના ટેબલ પરથી નીકળે છે.
સૈન્ય સંઘર્ષ ઉકેલ નથી: પીએમ મોદીનો શાંતિ સંદેશ
28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવેલા સંકલિત હુમલા બાદ મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ તેની ચરમસીમાએ છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિ વચ્ચે વડાપ્રધાન મોદીએ વિશ્વને ચેતવણી આપી છે કે યુદ્ધ માત્ર વિનાશ લાવે છે, ઉકેલ નહીં. પીએમ મોદીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સંઘર્ષોનું નિરાકરણ સૈન્ય કામગીરીને બદલે ડિપ્લોમસી (રાજદ્વારી મંત્રણા) દ્વારા થવું જોઈએ.
ભારતની વિદેશ નીતિ હંમેશા ‘વસુધૈવ કુટુંબકમ’ ના સિદ્ધાંત પર આધારિત રહી છે. પીએમ મોદીએ કહ્યું કે, “ભારત અને ફિનલેન્ડ બંને કાયદાના શાસન, સંવાદ અને ડિપ્લોમસીમાં વિશ્વાસ રાખે છે. અમે એ વાત પર સહમત છીએ કે માત્ર સૈન્ય સંઘર્ષ કોઈ સમસ્યા હલ કરી શકતો નથી.” આ નિવેદન દ્વારા ભારતે રશિયા અને પશ્ચિમી દેશો એમ બંનેને સંદેશ આપ્યો છે કે યુદ્ધને રોકવા માટે દરેક શક્ય પ્રયાસો થવા જોઈએ.
યુક્રેન અને પશ્ચિમ એશિયા: ભારતનું મક્કમ વલણ
યુક્રેન અને રશિયા વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને હવે પશ્ચિમ એશિયામાં ફાટી નીકળેલા નવા સંઘર્ષે વૈશ્વિક અર્થતંત્રને જોખમમાં મૂક્યું છે. વડાપ્રધાને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ભલે તે યુક્રેન હોય કે પશ્ચિમ એશિયા, ભારત શાંતિની પુનઃસ્થાપના માટે અને સંઘર્ષના વહેલા અંત માટેના દરેક પ્રયાસોને સમર્થન આપવાનું ચાલુ રાખશે.
ભારતે અગાઉ પણ રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનને કહ્યું હતું કે “આ યુગ યુદ્ધનો નથી.” આજનું પીએમ મોદીનું નિવેદન તે જ દિશામાં આગળનું ડગલું છે. ભારત એક એવા મધ્યસ્થી તરીકે ઉભરી રહ્યું છે જે પશ્ચિમી દેશો અને પૂર્વીય બ્લોક વચ્ચે સેતુનું કામ કરી શકે છે. ફિનલેન્ડ જેવા દેશ સાથેની આ મંત્રણા દર્શાવે છે કે યુરોપિયન દેશો પણ શાંતિ સ્થાપવા માટે ભારતની ભૂમિકાને મહત્વ આપી રહ્યા છે.
ડિપ્લોમસી અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું મહત્વ
પીએમ મોદીએ સંયુક્ત નિવેદનમાં ‘કાયદાના શાસન’ (Rule of Law) નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. જ્યારે શક્તિશાળી દેશો આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો અને સંધિઓનું ઉલ્લંઘન કરે છે, ત્યારે વિશ્વ અરાજકતા તરફ ધકેલાય છે. વડાપ્રધાને સૂચવ્યું હતું કે દરેક દેશે બીજા દેશની સાર્વભૌમત્વનું સન્માન કરવું જોઈએ. સૈન્ય તાકાતનો ઉપયોગ કરીને સીમાઓ બદલવાના પ્રયાસો માત્ર માનવીય સંકટ અને આર્થિક મંદી જ લાવે છે.
ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિએ પણ પીએમ મોદીના આ વિચારોને ટેકો આપ્યો હતો. બંને નેતાઓએ સંમત થયા હતા કે આજના પરસ્પરાવલંબી વિશ્વમાં, એક ખૂણામાં થતો સંઘર્ષ બીજા ખૂણામાં મોંઘવારી, ઈંધણની અછત અને અસ્થિરતા પેદા કરે છે. તેથી, ડિપ્લોમસી એ માત્ર એક વિકલ્પ નથી પણ એક જરૂરિયાત છે.
ભારત અત્યારે ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ (વિકાસશીલ દેશો) ના અવાજ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. પીએમ મોદીનું આ નિવેદન માત્ર ભારતની જ નહીં પણ એવા અસંખ્ય દેશોની ભાવના વ્યક્ત કરે છે જેઓ આ યુદ્ધોને કારણે આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. શાંતિ એ માત્ર નૈતિક મૂલ્ય નથી, પણ આર્થિક અને સામાજિક પ્રગતિનો પાયો છે.
