મોંઘવારી અને ડોલરનો માર: સોના-ચાંદીના બજારમાં ભારે ઉથલપાથલ, રોકાણકારોની શું છે સ્થિતિ?
સોના અને ચાંદીના બજારમાં સોમવારે મોટા પાયે હલચલ જોવા મળી હતી. ખાસ કરીને ચાંદીના ભાવમાં જે રીતે મોટો ઘટાડો આવ્યો છે, તેણે રોકાણકારોને વિચારતા કરી દીધા છે. દિલ્હીના બજારમાં ચાંદીના ભાવ પ્રતિ કિલોગ્રામ ₹3,400 ના તોતિંગ ઘટાડા સાથે ₹2.68 લાખના સ્તરે આવી ગયા છે. બીજી તરફ, સોનાના ભાવમાં હાલમાં કોઈ ખાસ ફેરફાર જોવા મળ્યો નથી અને તે ₹1,64,300 પ્રતિ 10 ગ્રામના સ્તરે સ્થિર છે. આ ઘટાડા પાછળનું મુખ્ય કારણ અમેરિકન ડોલરનું મજબૂત થવું અને વૈશ્વિક બજારોમાં રહેલી અસ્થિરતા છે.
ડોલરની મજબૂતી અને કિંમતી ધાતુઓ પર દબાણ
જ્યારે પણ વૈશ્વિક સ્તરે ડોલર ઇન્ડેક્સ મજબૂત બને છે, ત્યારે સોના અને ચાંદી જેવી કિંમતી ધાતુઓ પર દબાણ વધે છે. હાલમાં ડોલર ઇન્ડેક્સ 100 ની સપાટીની નજીક પહોંચી ગયો છે. આ મજબૂતી પાછળનું એક મોટું કારણ ઇરાન સંકટને કારણે કાચા તેલના ભાવમાં થયેલો વધારો છે. તેલ મોંઘું થવાથી સમગ્ર વિશ્વમાં મોંઘવારીનું જોખમ વધી ગયું છે. મોંઘવારી વધતા હવે એવી આશંકાઓ સેવાઈ રહી છે કે દુનિયાભરની સેન્ટ્રલ બેંકો વ્યાજ દરોમાં જે ઘટાડો કરવાની તૈયારીમાં હતી, તેના પર હવે બ્રેક લાગી શકે છે.
જ્યારે વ્યાજ દરો ઊંચા રહેવાની શક્યતા હોય, ત્યારે સોનું અને ચાંદી જેવી ધાતુઓમાં રોકાણ કરવું રોકાણકારો માટે થોડું ઓછું આકર્ષક બની જાય છે, કારણ કે આ ધાતુઓ કોઈ નિશ્ચિત વ્યાજ કે ડિવિડન્ડ આપતી નથી. ડોલરની વધતી કિંમતોને કારણે સોના અને ચાંદીના ભાવમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરથી લઈને સ્થાનિક બજાર સુધી દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. ભારતીય વાયદા બજાર (Futures Market) માં પણ સોના અને ચાંદી બંનેમાં ઘટાડાનું વલણ જોવા મળ્યું છે, જે સ્પષ્ટ કરે છે કે નજીકના સમયમાં બજારમાં હજુ પણ સાવચેતીનો માહોલ રહેશે.
દિલ્હીના બજારનું ચિત્ર અને રોકાણકારોની સ્થિતિ
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં સોનાના ભાવમાં સ્થિરતા હોવા છતાં ચાંદીમાં આવેલો આ ઘટાડો ખૂબ જ સૂચક છે. સામાન્ય રીતે લોકો તહેવારો કે લગ્ન પ્રસંગો માટે સોના-ચાંદીની ખરીદી કરતા હોય છે, પરંતુ જ્યારે ભાવમાં આટલી અચાનક અને મોટી વધઘટ થાય ત્યારે ખરીદદારોમાં પણ મૂંઝવણ જોવા મળે છે. જે લોકોએ લાંબા ગાળા માટે રોકાણ કર્યું છે, તેઓ હાલના ભાવને એક સુધારા (Correction) તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
ઇન્ટરનેશનલ માર્કેટમાં જ્યારે પણ ડોલરની તાકાત વધે છે, ત્યારે વિશ્વભરના કોમોડિટી માર્કેટમાં વેચવાલીનું દબાણ જોવા મળે છે. ઈરાન-ઈઝરાયેલ સંઘર્ષ જેવી ભૌગોલિક-રાજકીય ઘટનાઓ સીધી રીતે ક્રૂડ ઓઈલને પ્રભાવિત કરે છે, જેની અસર અંતે તો સોના-ચાંદી જેવા સુરક્ષિત ગણાતા રોકાણો પર પણ પડે છે. જો ડોલર ઇન્ડેક્સ 100 ની ઉપર મજબૂતી સાથે ટકી રહેશે, તો આવનારા દિવસોમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં હજુ પણ વધુ ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે.
રોકાણકારોએ રાખવી પડશે સાવચેતી
સોના અને ચાંદીના ભાવમાં જે અસ્થિરતા છે, તે જોતા રોકાણકારોએ અત્યારે બહુ ઉતાવળ કરવાને બદલે બજારના સંકેતોને સમજવા જોઈએ. નિષ્ણાતો માને છે કે જ્યાં સુધી વૈશ્વિક સ્તરે મોંઘવારી અને વ્યાજ દરોને લઈને સ્પષ્ટતા ન થાય ત્યાં સુધી બજારમાં વોલેટિલિટી એટલે કે વધઘટ ચાલુ રહેશે. જો તમે ઘરેણાંની ખરીદી કરવા માંગતા હોવ, તો હાલનો સમય ભાવિ વધઘટ પર નજર રાખવાનો છે.
કોઈપણ પ્રકારનું રોકાણ કરતા પહેલા બજારના નિષ્ણાતોની સલાહ લેવી હિતાવહ છે. ખાસ કરીને સોનામાં જે સ્થિરતા જોવા મળી રહી છે તે સૂચવે છે કે રોકાણકારો હજુ પણ સોનામાં વિશ્વાસ રાખી રહ્યા છે, પરંતુ ચાંદીમાં થતો આ ઘટાડો ઔદ્યોગિક માંગમાં આવતી કમી અથવા આર્થિક અનિશ્ચિતતાનો સંકેત હોઈ શકે છે. ટૂંકમાં, ડોલરનું વર્ચસ્વ જ્યાં સુધી રહેશે, ત્યાં સુધી કિંમતી ધાતુઓની ચમક થોડી ફિક્કી પડતી રહેશે, જે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં જોવા મળતા બદલાવની સાક્ષી પૂરે છે.
