ભારતની કૂટનીતિક જીત: સ્ટેટ ઓફ હોર્મુઝમાં ભારતીય જહાજોને ઈરાન નહીં રોકે, જયશંકરની વાતચીતની મોટી અસર
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભીષણ સંઘર્ષ વચ્ચે ભારત માટે રાહતના મોટા સમાચાર આવ્યા છે. ઈરાને નિર્ણય લીધો છે કે તે ‘સ્ટેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) માંથી પસાર થતા ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજોને અટકાવશે નહીં. આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર અને ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચી વચ્ચે થયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય ટેલિફોનિક વાતચીત બાદ લેવામાં આવ્યો છે. આ ઘટનાક્રમ વૈશ્વિક મંચ પર ભારતની મજબૂત વિદેશ નીતિ અને વધતા પ્રભાવનું જીવંત ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
અમેરિકા-યુરોપ પર પ્રતિબંધ, ભારતને છૂટ
જ્યારે ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયેલ વચ્ચે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ છે, ત્યારે ઈરાની નૌસેના અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશોના જહાજો પર સતત હુમલા કરી રહી છે અથવા તેમને અટકાવી રહી છે. આવી તણાવભરી સ્થિતિમાં ભારતીય જહાજોને મળેલી આ છૂટ ખૂબ જ મહત્વની છે. અહેવાલો મુજબ, ભારતના બે મોટા ટેન્કર, ‘પુષ્પક’ અને ‘પરિમલ’, હાલમાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી સંપૂર્ણ સુરક્ષિત રીતે પસાર થઈ રહ્યા છે. આ એવો વિસ્તાર છે જ્યાંથી વિશ્વનો મોટો ભાગનો ક્રૂડ ઓઈલનો વેપાર થાય છે.
શા માટે આ નિર્ણય ભારત માટે મહત્વનો છે?
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વ્યૂહાત્મક રીતે વિશ્વનો સૌથી સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગ ગણાય છે. જો અહીંથી સપ્લાય અટકે તો વૈશ્વિક સ્તરે તેલની કિંમતોમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે. ભારત તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે ખાડી દેશો પર નિર્ભર છે, તેથી આ માર્ગ સુરક્ષિત રહેવો ભારત માટે અનિવાર્ય છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરની સમયસરની મધ્યસ્થી અને ઈરાન સાથેના ભારતના ઐતિહાસિક સંબંધોને કારણે ભારતીય ક્રૂ મેમ્બરો અને માલવાહક જહાજો માટે સુરક્ષિત રસ્તો સાફ થયો છે.
વૈશ્વિક સંઘર્ષ વચ્ચે ભારતની તટસ્થતાની શક્તિ
ઈરાને ભારતીય જહાજોને સુરક્ષિત માર્ગ આપવાની ખાતરી આપી તે દર્શાવે છે કે પશ્ચિમ એશિયાના દેશો ભારતના હિતોનું સન્માન કરે છે. આ સમજૂતી એવા સમયે થઈ છે જ્યારે ઈરાન-ઈઝરાયેલ-અમેરિકા વચ્ચે તણાવ ટોચ પર છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે આ વાતચીત દ્વારા સાબિત કર્યું છે કે તે સંકટના સમયમાં પણ પોતાના નાગરિકો અને વેપારી હિતોની રક્ષા કરવા સક્ષમ છે.
આ છૂટ મળ્યા બાદ હવે ભારતના અન્ય ઓઈલ ટેન્કરો અને કાર્ગો જહાજો પણ કોઈપણ ભય વિના આ માર્ગનો ઉપયોગ કરી શકશે, જે દેશના અર્થતંત્ર અને ઊર્જા સુરક્ષા માટે એક મોટા આશ્વાસન સમાન છે.
