ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો ઈરાન સાથે શાંતિ કરારનો ઇનકાર: ‘ઈરાન તૈયાર છે પણ શરતો અધૂરી છે’; પરમાણુ કાર્યક્રમ નાબૂદીની આકરી માંગ
મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની જ્વાળાઓ વધુ પ્રબળ બની રહી છે ત્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સાથેના સંભવિત યુદ્ધવિરામ અંગે મૌન તોડ્યું છે. NBC ન્યૂઝને આપેલી એક વિશિષ્ટ મુલાકાતમાં ટ્રમ્પે ખુલાસો કર્યો હતો કે ઈરાન અત્યારે યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે વાટાઘાટો કરવા માટે ટેબલ પર આવવા તૈયાર છે, પરંતુ વર્તમાન સંજોગો અને ઈરાન દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી શરતો અમેરિકાના હિતમાં નથી.
પરમાણુ કાર્યક્રમ પર ટ્રમ્પની અડગતા
ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, “ઈરાન કરાર કરવા માંગે છે કારણ કે તેમની લશ્કરી શક્તિ ક્ષીણ થઈ રહી છે, પરંતુ જ્યાં સુધી તેઓ તેમના પરમાણુ કાર્યક્રમને સંપૂર્ણપણે અને કાયમી ધોરણે છોડી દેવાની ખાતરી નહીં આપે, ત્યાં સુધી કોઈ સોદો થશે નહીં.” ટ્રમ્પના મતે, મધ્ય પૂર્વમાં કાયમી શાંતિ માટે ઈરાનનું નિઃશસ્ત્રીકરણ અનિવાર્ય છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ઈરાનની ઘણી મિસાઈલ અને ડ્રોન સિસ્ટમ અમેરિકી હુમલામાં પહેલા જ નષ્ટ થઈ ચૂકી છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને વૈશ્વિક ઉર્જા સુરક્ષા
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, જે વિશ્વના ૨૦% તેલ પુરવઠા માટે જીવનરેખા સમાન છે, તેના પર વધતા તણાવ અંગે ટ્રમ્પે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે ચીન, ફ્રાન્સ, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા અને યુનાઇટેડ કિંગડમ જેવા મોટા તેલ આયાતકાર દેશોને અપીલ કરી છે કે તેઓ આ જળમાર્ગને સુરક્ષિત કરવા માટે પોતાના યુદ્ધ જહાજો મોકલે. ટ્રમ્પે કહ્યું, “આ માત્ર અમેરિકાની જવાબદારી નથી, વિશ્વના જે દેશોને તેલની જરૂર છે તેમણે પોતાની સુરક્ષા માટે આગળ આવવું પડશે.”
ખાર્ગ ટાપુ પર હુમલાની પુષ્ટિ
રાષ્ટ્રપતિએ ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા આ યુદ્ધમાં મળેલી સફળતાઓ ગણાવી હતી. તેમણે પુષ્ટિ કરી કે યુએસ દળોએ ઈરાનના મુખ્ય તેલ કેન્દ્ર ‘ખાર્ગ ટાપુ’ પર વ્યૂહાત્મક હુમલા કર્યા છે. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે અમે ઈરાની અર્થતંત્રને સાવ નષ્ટ કરવા નથી માંગતા, તેથી ઉર્જા માળખાને એ રીતે નિશાન બનાવ્યું છે કે તેનું પુનઃનિર્માણ થઈ શકે. આ યુદ્ધમાં અત્યાર સુધીમાં ૧૩ અમેરિકી સૈનિકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે, જેનો બદલો લેવા માટે અમેરિકા કટિબદ્ધ હોવાનું ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું.
ઈરાની નેતૃત્વ પર રહસ્ય અને અન્ય મોરચા
ટ્રમ્પે ઈરાનના નવા સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખામેનીની ગેરહાજરી પર પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા, જેનાથી ઈરાની સરકારમાં આંતરિક ખેંચતાણ હોવાના સંકેત મળે છે. વધુમાં, તેમણે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધનો ઉલ્લેખ કરતા રશિયન રાષ્ટ્રપતિ પુતિન કરતા યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સકીને ‘સોદો કરવા માટે અઘરા માણસ’ ગણાવી પોતાની વિદેશ નીતિના આકરા વલણનો પરિચય આપ્યો હતો.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું આ નિવેદન દર્શાવે છે કે અમેરિકા અત્યારે ઈરાન પર મહત્તમ દબાણ (Maximum Pressure) ની નીતિ અપનાવી રહ્યું છે. જ્યાં સુધી ઈરાન સંપૂર્ણપણે નમે નહીં ત્યાં સુધી યુદ્ધ વિરામની શક્યતા નહિવત દેખાય છે. આવનારા દિવસોમાં આ સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બને કે પછી ઈરાન ટ્રમ્પની શરતો સામે નતમસ્તક થાય, તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.
