શું ભારતીય કોર્પોરેટ કમાણી પર બ્રેક લાગશે? વિદેશી રોકાણકારોના આક્રમક વેચાણ પાછળના ૫ મુખ્ય કારણો
ભારતીય શેરબજાર હાલમાં એક મોટા આર્થિક પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા ભૂ-રાજકીય તણાવ અને ક્રૂડ ઓઈલની વધતી કિંમતોને કારણે વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) એ ભારતીય બજારમાંથી મોટા પાયે નાણાં પાછા ખેંચવાનું શરૂ કર્યું છે. માર્ચ મહિનાના પ્રથમ બે અઠવાડિયામાં જ FPI એ ₹૫૨,૭૦૪ કરોડ (અંદાજે ૫.૭૩ અબજ ડોલર) ના શેર વેચીને બજારમાં ભારે અસ્થિરતા સર્જી છે.
વેચાણનો સિલસિલો: છેલ્લા ૫ મહિનાની સૌથી ખરાબ સ્થિતિ
ડિપોઝિટરી ડેટા અનુસાર, નવેમ્બર ૨૦૨૫ થી જ વિદેશી રોકાણકારોનું વલણ વેચાણ તરફ રહ્યું છે. જાન્યુઆરીમાં ₹૩૫,૯૬૨ કરોડ અને ડિસેમ્બરમાં ₹૨૨,૬૧૧ કરોડ પાછા ખેંચાયા બાદ ફેબ્રુઆરીમાં થોડી રાહત જોવા મળી હતી, પરંતુ માર્ચમાં યુદ્ધની સ્થિતિ વણસતા વેચાણનો આંકડો તમામ મર્યાદા વટાવી ગયો છે. ફેબ્રુઆરીમાં ₹૨૨,૬૧૫ કરોડનું રોકાણ કરીને જે ૧૭ મહિનાનો રેકોર્ડ નોંધાયો હતો, તે માર્ચના આ ઝટકા સામે ધોવાઈ ગયો છે.
કેમ ભાગી રહ્યા છે વિદેશી રોકાણકારો?
બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે FPI ના આ આક્રમક વેચાણ પાછળ ત્રણ મુખ્ય કારણો જવાબદાર છે: ૧. ક્રૂડ ઓઈલનો ઉછાળો: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં લાંબા સમય સુધી સંઘર્ષ ચાલવાની આશંકાએ બ્રેન્ટ ક્રૂડને પ્રતિ બેરલ $૧૦૦ ની નજીક પહોંચાડી દીધું છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું ૮૦% તેલ આયાત કરે છે, તેથી તેલના વધતા ભાવ સીધી રીતે કોર્પોરેટ નફા પર અસર કરે છે. ૨. નબળો રૂપિયો: ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો ૯૨ ના સ્તરે પહોંચી ગયો છે. નબળો રૂપિયો વિદેશી રોકાણકારોના વળતરને ઘટાડે છે, જેના કારણે તેઓ ભારતમાંથી નાણાં ખેંચીને સુરક્ષિત બજારોમાં લઈ જઈ રહ્યા છે. ૩. અન્ય બજારોનું આકર્ષણ: જિયોજિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સના વી.કે. વિજયકુમારના જણાવ્યા મુજબ, ભારતની તુલનામાં અત્યારે ચીન, દક્ષિણ કોરિયા અને તાઈવાનના બજારો સસ્તા અને વધુ આકર્ષક વળતર આપનારા જણાઈ રહ્યા છે.
અર્થતંત્ર પર શું થશે અસર?
FPI ના આ જંગી ઉપાડને કારણે બેન્કિંગ, આઈટી અને એફએમસીજી જેવા સેક્ટર્સના શેરોમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જો વિદેશી રોકાણકારોનું આ વેચાણ ચાલુ રહેશે, તો ભારતના વિકાસ દરમાં ઘટાડો થવાની અને કોર્પોરેટ કમાણી નબળી પડવાની ચિંતા રોકાણકારોને સતાવી રહી છે. ખાસ કરીને વધતા બોન્ડ યીલ્ડને કારણે રોકાણકારો જોખમી ઇક્વિટી બજારમાંથી નાણાં કાઢીને સુરક્ષિત સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં રોકી રહ્યા છે.
ભારતીય શેરબજાર માટે આગામી થોડા અઠવાડિયા અત્યંત નિર્ણાયક છે. જો મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધવિરામની સ્થિતિ સર્જાય અને તેલના ભાવ કાબૂમાં આવે, તો જ વિદેશી રોકાણકારો ફરી ભારત તરફ વળે તેવી શક્યતા છે. ત્યાં સુધી રિટેલ રોકાણકારોએ સાવચેતીપૂર્વક ચાલવાની જરૂર છે.
