જાણો ભારતના કયા રાજ્યમાં છે સૌથી વધુ રસોઈ ગેસના વપરાશકર્તાઓ?
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ભૂ-રાજકીય અસ્થિરતાને કારણે વિશ્વભરમાં ઉર્જા પુરવઠો ખોરવાઈ રહ્યો છે. ભારતમાં પણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા મહત્વપૂર્ણ શિપિંગ માર્ગો પર તણાવના કારણે ઇંધણ પુરવઠા પર અસર પડી છે. દેશના અનેક ભાગોમાં LPG સિલિન્ડર માટે લાંબી કતારો જોવા મળી રહી છે, તો કેટલાક લોકોએ સાવચેતીના ભાગરૂપે ઇન્ડક્શન કુકટોપનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો છે. આ પરિસ્થિતિમાં ભારતનું ગેસ વિતરણ નેટવર્ક કેટલું વિશાળ છે તે જાણવું રસપ્રદ છે.
ઉત્તર પ્રદેશ: LPG વપરાશમાં દેશનું નેતૃત્વ
ભારતમાં LPG વપરાશકર્તાઓની યાદીમાં ઉત્તર પ્રદેશ (UP) સૌથી આગળ છે. એકલા યુપીમાં અંદાજે ૪૮.૭ મિલિયન (૪.૮૭ કરોડ) ગ્રાહકો છે. આ આંકડો દેશના કુલ ઘરેલુ LPG વપરાશકર્તાઓના લગભગ ૧૫% જેટલો થાય છે. રાજ્યની વિશાળ વસ્તી અને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ગેસ કનેક્શનની પહોંચ વધવાને કારણે યુપી આ યાદીમાં પ્રથમ ક્રમે છે.
ભારતમાં કુલ ૩૪ કરોડ સક્રિય ગ્રાહકો
દેશભરમાં LPG ના વ્યાપમાં છેલ્લા દાયકામાં અભૂતપૂર્વ વધારો થયો છે. ભારત અત્યારે આશરે ૩૩.૩૭ કરોડથી ૩૪ કરોડ સક્રિય ઘરેલુ LPG ગ્રાહકો ધરાવે છે. સરકારી પહેલ અને ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના વિસ્તૃત નેટવર્કને કારણે હવે લાકડા, કોલસા કે કેરોસીન જેવા પરંપરાગત ઈંધણનો વપરાશ ઘટ્યો છે, જે પર્યાવરણ અને સ્વાસ્થ્ય બંને માટે ફાયદાકારક સાબિત થયું છે.
અન્ય રાજ્યોની સ્થિતિ
ઉત્તર પ્રદેશ પછી મહારાષ્ટ્ર ૩૦.૨ મિલિયન ગ્રાહકો સાથે બીજા ક્રમે છે. ત્યારબાદ:
-
પશ્ચિમ બંગાળ: ૨૭.૨ મિલિયન
-
તમિલનાડુ: ૨૪ મિલિયન
-
બિહાર: ૨૩.૩ મિલિયન
આ આંકડા દર્શાવે છે કે રસોઈ ગેસ હવે ભારતીય જીવનશૈલીનું અભિન્ન અંગ બની ગયો છે.
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) ની સફળતા
આર્થિક રીતે નબળા પરિવારોને સ્વચ્છ ઈંધણ પૂરું પાડવાના ઉદ્દેશ્યથી શરૂ થયેલી ‘પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના’ એ દેશમાં ગેસ કનેક્શનની ક્રાંતિ લાવી છે. હાલમાં, આ યોજના હેઠળ દેશભરમાં કુલ ૧૦૫.૬ મિલિયન (૧૦.૫૬ કરોડ) LPG કનેક્શન આપવામાં આવ્યા છે. આ યોજનાએ ખાસ કરીને ગ્રામીણ ભારતની મહિલાઓને ધુમાડા મુક્ત રસોડું આપવાનું કામ કર્યું છે.
ઉજ્જવલા યોજનાના ટોચના રાજ્યો: ૧. ઉત્તર પ્રદેશ: ૧૮.૮ મિલિયન લાભાર્થીઓ ૨. પશ્ચિમ બંગાળ: ૧૨.૪ મિલિયન લાભાર્થીઓ ૩. બિહાર: ૧૧.૮ મિલિયન લાભાર્થીઓ
યુદ્ધના સમયમાં સાવચેતીની જરૂર
વર્તમાન આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટીને જોતા, ભારત સરકાર અને પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય પુરવઠો જાળવી રાખવા સતત પ્રયત્નો કરી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો યુદ્ધ લાંબું ખેંચાય તો ગેસના ભાવ અને ઉપલબ્ધતા પર દબાણ આવી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, ઉર્જાના વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો અને ગેસના કરકસરભર્યા વપરાશ પર ભાર મૂકવો જરૂરી બન્યો છે.
ભારતનું LPG નેટવર્ક દુનિયાના સૌથી મોટા વિતરણ નેટવર્ક્સમાંનું એક છે. ભલે અત્યારે મધ્ય પૂર્વના યુદ્ધના વાદળો ઘેરાયેલા હોય, પરંતુ ૩૪ કરોડ ગ્રાહકો સુધી ઈંધણ પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા ભારતની મજબૂત ઉર્જા સુરક્ષાનું પ્રતીક છે.

