નવા નિયમો: FASTag ના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર: બેરિયર-લેસ ટોલ પ્લાઝા પરથી પસાર થતા પહેલા જાણી લો આ નવી શરતો
ભારત સરકાર દેશના હાઈવે નેટવર્કને આધુનિક બનાવવા માટે સતત પ્રયત્નો કરી રહી છે. આ દિશામાં એક ડગલું આગળ વધતા, માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયે FASTag અને ટોલ કલેક્શનના નિયમોમાં મહત્વપૂર્ણ સુધારો કર્યો છે. અત્યાર સુધી આપણે ટોલ પ્લાઝા પર લાંબી કતારો અને બેરિયર (આડશ) જોતા હતા, પરંતુ હવે સરકાર ‘બેરિયર-લેસ’ એટલે કે આડશ વગરના ટોલ પ્લાઝા તરફ આગળ વધી રહી છે. આ નવી ટેકનોલોજીમાં વાહન ઉભું રાખ્યા વગર સીધું જ પસાર થઈ શકશે, પરંતુ જો તમારા ખાતામાંથી ટોલના નાણાં નહીં કપાય, તો તેના માટેના નિયમો હવે સખત બનાવવામાં આવ્યા છે.
નવા સુધારા મુજબ, જો કોઈ વાહન બેરિયર-લેસ ટોલ પ્લાઝા પરથી પસાર થાય અને ટેકનિકલ કારણોસર કે બેલેન્સના અભાવે ટોલ ફી ન કપાય, તો વાહન માલિક પાસે તે ચૂકવવા માટે માત્ર 72 કલાકનો સમય રહેશે. જો આ સમયમર્યાદામાં નાણાં જમા કરવામાં નહીં આવે, તો વપરાશકર્તાએ નિર્ધારિત ટોલ ફી કરતા બમણી રકમ દંડ તરીકે ચૂકવવી પડશે. આ નવા નિયમો મંગળવારથી જ અમલમાં આવી ગયા છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવવાનો અને ટોલ ચોરી અટકાવવાનો છે.
ઈ-નોટિસ અને VAHAN ડેટાબેઝ: કેવી રીતે થશે વસૂલાત?
નવા નિયમોને વધુ અસરકારક બનાવવા માટે સરકારે ટેકનોલોજીનો સહારો લીધો છે. હવે જ્યારે પણ કોઈ વાહન ટોલ પ્લાઝા પરથી પેમેન્ટ કર્યા વગર પસાર થશે, ત્યારે નેશનલ ઈલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શન (NETC) સિસ્ટમ તેને તરત જ ટ્રેક કરી લેશે. આ સિસ્ટમને હવે સીધી ‘VAHAN’ ડેટાબેઝ સાથે જોડી દેવામાં આવી છે. આનાથી ફાયદો એ થશે કે વાહનનો નંબર સ્કેન થતાની સાથે જ તેના રજિસ્ટર્ડ માલિકની તમામ વિગતો, જેમ કે મોબાઈલ નંબર અને ઈમેઈલ આઈડી, તંત્રને મળી જશે.
જો ટોલ ફી કપાઈ ન હોય, તો વાહન માલિકને તાત્કાલિક એક ‘ઈ-નોટિસ’ મોકલવામાં આવશે. આ નોટિસ SMS, ઈમેઈલ અથવા મોબાઈલ એપ દ્વારા મોકલવામાં આવશે. આ નોટિસમાં સ્પષ્ટપણે લખેલું હશે કે વાહન કઈ તારીખે, કયા સમયે અને કયા ટોલ પ્લાઝા પરથી પસાર થયું હતું અને કેટલી રકમ ચૂકવવાની બાકી છે. આ ઓનલાઈન પોર્ટલ પર પણ ઉપલબ્ધ રહેશે, જેથી વાહન માલિક સરળતાથી પેમેન્ટ કરી શકે. આ પ્રક્રિયાથી ટોલ એજન્સીઓ માટે બાકી વસૂલાત કરવાનું સરળ બનશે અને પારદર્શિતા વધશે.
72 કલાકની ડેડલાઈન: સામાન્ય ફી કે બમણો દંડ?
સરકારે વાહન ચાલકોને પોતાની ભૂલ સુધારવા માટે એક તક આપી છે. ઈ-નોટિસ મળ્યા પછીના પ્રથમ 72 કલાક ખૂબ જ મહત્વના છે. જો તમે આ સમયગાળામાં ઓનલાઈન પોર્ટલ કે એપ દ્વારા બાકી રહેલી ટોલ ફી ભરી દો છો, તો તમારે માત્ર મૂળ રકમ જ ચૂકવવી પડશે. આમાં કોઈ વધારાનો ચાર્જ કે પેનલ્ટી લેવામાં આવશે નહીં. આ જોગવાઈ એવા લોકો માટે રાહતરૂપ છે જેમના FASTag માં ક્યારેક ટેકનિકલ સમસ્યાને કારણે નાણાં કપાતા નથી.
પરંતુ, જો તમે આ 72 કલાકની સમયમર્યાદા ચૂકી ગયા, તો નિયમો કડક છે. સમયમર્યાદા પૂરી થયા પછી, તમારી પાસેથી ‘અનપેડ યુઝર ફી’ તરીકે મૂળ ટોલ રકમ કરતા બમણી રકમ વસૂલવામાં આવશે. આ કડક નિયમ એટલા માટે લાવવામાં આવ્યો છે કે જેથી લોકો જાણીજોઈને ટોલ ભરવાનું ટાળે નહીં. સરકારનું માનવું છે કે બેરિયર-ફ્રી સિસ્ટમમાં વાહનોની ગતિ જળવાઈ રહે તે જરૂરી છે, પરંતુ તેની સાથે જ મહેસૂલની આવકમાં પણ કોઈ ઘટાડો થવો જોઈએ નહીં.
બેરિયર-ફ્રી ટોલિંગ સિસ્ટમ: મુસાફરી થશે ઝડપી અને સરળ
ભારતના નેશનલ હાઈવે પર અત્યારે ‘ગ્લોબલ નેવિગેશન સેટેલાઇટ સિસ્ટમ’ (GNSS) આધારિત ટોલિંગ સિસ્ટમ લાગુ કરવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. આ સિસ્ટમમાં હાઈવે પર ભૌતિક ટોલ પ્લાઝા કે બેરિયરની જરૂર રહેશે નહીં. તમારા વાહનમાં લાગેલું ઉપકરણ સેટેલાઇટ સાથે જોડાયેલું હશે અને તમે હાઈવે પર જેટલા કિલોમીટર મુસાફરી કરશો, તે મુજબ જ નાણાં આપમેળે કપાઈ જશે.
આ નવી પદ્ધતિથી ઈંધણની બચત થશે અને મુસાફરીનો સમય ઘટશે. અત્યારે FASTag હોવા છતાં ટોલ પ્લાઝા પર ઘણીવાર ભીડ જોવા મળે છે, કારણ કે બેરિયર ખુલવામાં સમય લાગે છે. બેરિયર-લેસ સિસ્ટમમાં વાહન 80-100 કિમીની ઝડપે પસાર થઈ શકશે અને ટોલ કલેક્શન ડિજિટલી થઈ જશે. આ નવા નિયમો તે હાઈ-ટેક ભવિષ્ય માટેનો જ એક પાયો છે, જેમાં ડિજિટલ અનુશાસન સૌથી વધુ મહત્વનું રહેશે.
ફરિયાદ નિવારણ અને એજન્સીઓની જવાબદારી
નવા નિયમો માત્ર વાહન ચાલકો માટે જ નહીં, પણ ટોલ એજન્સીઓ માટે પણ છે. સરકારે આમાં ફરિયાદ નોંધાવવાની સુવિધા પણ આપી છે. જો કોઈ વાહન ચાલકને લાગે કે તેની પાસેથી ખોટી રીતે ટોલ વસૂલવામાં આવ્યો છે અથવા સિસ્ટમમાં કોઈ ખામી છે, તો તે નિર્ધારિત પોર્ટલ પર પોતાની ફરિયાદ નોંધાવી શકશે. ટોલ એજન્સીઓએ આ ફરિયાદોનો સમયસર નિકાલ કરવો પડશે.
આ ઉપરાંત, આ નવા નિયમોથી ટોલ એજન્સીઓને પણ વધુ જવાબદેહ બનાવવામાં આવી છે. જો સિસ્ટમમાં ખામીને કારણે ઈ-નોટિસ મોકલવામાં મોડું થાય અથવા ખોટી નોટિસ જાય, તો વાહન ચાલક પુરાવા સાથે તેનો વિરોધ કરી શકે છે. સરકારનો હેતુ એ છે કે હાઈવે પર ટેક્સ કલેક્શનની પ્રક્રિયા કોઈ પણ જાતના વિવાદ વગર અને સરળતાથી ચાલે. વાહન માલિકોએ હવે હાઈવે પર નીકળતા પહેલા ખાતરી કરવી પડશે કે તેમનો FASTag સક્રિય છે અને તેમાં પૂરતું બેલેન્સ છે, જેથી બમણો દંડ ભરવાની નોબત ન આવે.
