ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ: ‘વિજયના ખોટા દાવા બંધ કરો’, ઈરાને અમેરિકાના એફ-૩૫ અને યુદ્ધ જહાજોની પીછેહઠ પર ઉઠાવ્યા સવાલ.
પશ્ચિમ એશિયાનું રણમેદાન માત્ર મિસાઈલોથી જ નહીં, પરંતુ ભયાનક વાકયુદ્ધથી પણ ગાજી રહ્યું છે. ઈરાને અમેરિકાને તેના ઈતિહાસના સૌથી કાળા પ્રકરણ ‘વિયેતનામ યુદ્ધ’ની યાદ અપાવીને વૈશ્વિક સ્તરે ઘેરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ વોશિંગ્ટનના વિજયના દાવાઓને પાયાવિહોણા ગણાવતા ચેતવણી આપી છે કે ઈતિહાસ પોતાની જાતને પુનરાવર્તિત કરી શકે છે.
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા વિનાશક યુદ્ધ વચ્ચે ઈરાને અમેરિકા સામે અત્યંત આક્રમક કૂટનીતિક હુમલો કર્યો છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ વર્તમાન સંઘર્ષની તુલના ૧૯૬૦ના દાયકાના કુખ્યાત ‘વિયેતનામ યુદ્ધ’ સાથે કરી છે. અરાઘચીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે અમેરિકા જે રીતે પોતાની જીતના દાવા કરી રહ્યું છે, તે હકીકતમાં જમીની વાસ્તવિકતાથી તદ્દન વિપરીત છે.
‘ફાઈન ઓ’ક્લોક ફોલીઝ’ અને આજના દાવા
અરાઘચીએ વિયેતનામ યુદ્ધ દરમિયાન સાયગોનમાં યોજાતી દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ, જેને ‘ફાઈન ઓ’ક્લોક ફોલીઝ’ (Five O’Clock Follies) તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી, તેનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તે સમયે અમેરિકી સૈન્ય એવો દેખાવ કરતું હતું કે તેઓ યુદ્ધ જીતી રહ્યા છે, જ્યારે હકીકતમાં ટેટ આક્રમણ (Tet Offensive) પછી અમેરિકાની સ્થિતિ કફોડી બની ગઈ હતી. અરાઘચીના મતે, આજે પણ પેન્ટાગોન અને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર કંઈક આવું જ કરી રહ્યા છે.
અમેરિકી સૈન્ય શક્તિ પર સવાલ
ઈરાને અમેરિકાના અત્યાધુનિક એફ-૩૫ (F-35 Lightning II) ફાઈટર જેટને થયેલા નુકસાનને હાઈલાઈટ કર્યું છે. અરાઘચીએ દાવો કર્યો કે અમેરિકાના ગૌરવ સમાન યુદ્ધ જહાજો ‘યુએસએસ ગેરાલ્ડ આર. ફોર્ડ’ અને ‘યુએસએસ અબ્રાહમ લિંકન’ પણ ઈરાનના વળતા પ્રહારથી બચવા પીછેહઠ કરી રહ્યા છે. જોકે, યુએસ સંરક્ષણ સચિવ પીટ હેગસેથે આ દાવાઓને નકારી કાઢતા કહ્યું છે કે ઈરાનનું હવાઈ સંરક્ષણ નબળું પડી ગયું છે અને અમેરિકા વિજય તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
અમેરિકામાં આંતરિક વિખવાદ અને રાજીનામા
યુદ્ધની આ સ્થિતિ વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને પોતાના જ દેશમાં ટીકાઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. અહેવાલો મુજબ, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના એક મહત્વના અધિકારી જો કેન્ટે (Joe Kent) પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે, જે અમેરિકી વહીવટીતંત્રમાં અસંતોષ હોવાના સંકેત આપે છે. વિરોધ પક્ષો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે જો અમેરિકા જીતી રહ્યું છે, તો પછી સૈનિકોની જાનહાનિના આંકડા કેમ વધી રહ્યા છે?
આંકડાકીય સરખામણી: વિયેતનામ Vs ઈરાન
અરાઘચીએ વિયેતનામ યુદ્ધના ભયાનક આંકડાઓ યાદ અપાવ્યા હતા, જેમાં ૫૮,૦૦૦ અમેરિકી સૈનિકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.
-
વર્તમાન સ્થિતિ: અહેવાલો મુજબ, ઈરાન યુદ્ધમાં અત્યાર સુધીમાં ૧૩ અમેરિકી સૈનિકો માર્યા ગયા છે અને ૨૦૦ થી વધુ ઘાયલ થયા છે.
-
ઈરાનનું નુકસાન: ઈરાને સ્વીકાર્યું છે કે ૧,૪૦૦ થી વધુ લોકોના મોત થયા છે અને ૧૮,૦૦૦ થી વધુ લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા છે.
અરાઘચીનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે: “અમેરિકાએ વિયેતનામમાં પણ લાખો ટન બોમ્બ ફેંક્યા હતા, પણ અંતે ૧૯૭૫માં તેને શરમજનક પીછેહઠ કરવી પડી હતી. ઈરાન વિયેતનામ નથી, પરંતુ અહીંની વાસ્તવિકતા અમેરિકાને તેના ઈતિહાસ કરતા પણ વધુ મોંઘી પડી શકે છે.”
૨૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ એક એવા વળાંક પર છે જ્યાં મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ (Psychological Warfare) પણ પરાકાષ્ઠાએ છે. શું અમેરિકા ખરેખર જીતી રહ્યું છે કે પછી તે ફરી એકવાર એવા જંગમાં ફસાઈ રહ્યું છે જેનો અંત વિનાશક હશે? તે તો આવનારો સમય જ કહેશે.
