2 એપ્રિલની ડેડલાઇન: EPS-95 પેન્શનધારકોએ સરકાર સામે ઠોક્યું રણશિંગુ, જાણો પૂરો પ્લાન
ભારતના લાખો નિવૃત્ત કર્મચારીઓ કે જેઓ EPS-95 (Employees’ Pension Scheme 1995) હેઠળ આવે છે, તેઓ અત્યારે અત્યંત કપરા સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. દાયકાઓ સુધી દેશના વિકાસમાં યોગદાન આપ્યા પછી, આજે જ્યારે તેમને આરામ અને સન્માનજનક જીવનની જરૂર છે, ત્યારે તેમને મળતું માસિક પેન્શન અત્યંત જૂજ છે. છેલ્લા ઘણા સમયથી પેન્શનર્સ સંગઠનો સરકાર પાસે લઘુત્તમ પેન્શન વધારીને ₹7,500 કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. હવે આ લડાઈ વધુ ઉગ્ર બની છે અને પેન્શનધારકોએ સરકારને 2 એપ્રિલ સુધીનું અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે. જો આ તારીખ સુધીમાં કોઈ નક્કર જાહેરાત નહીં કરવામાં આવે, તો દેશભરના વડીલો અને નિવૃત્ત કર્મચારીઓ આમરણ ઉપવાસ પર ઉતરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.
શા માટે ₹7,500 પેન્શનની માંગણી વાજબી છે?
વર્તમાન સમયમાં જ્યારે દૂધ, શાકભાજી, દવાઓ અને પાયાની જરૂરિયાતોના ભાવ આકાશે આંબી રહ્યા છે, ત્યારે ઘણા EPS-95 પેન્શનધારકોને મહિને માત્ર ₹1,000 થી ₹2,000 જેટલું જ પેન્શન મળે છે. આટલી ઓછી રકમમાં આજના જમાનામાં એક વ્યક્તિનું ગુજરાન ચલાવવું પણ અશક્ય છે, તો પછી આખા પરિવાર કે પતિ-પત્નીની જવાબદારી કેવી રીતે નિભાવી શકાય? પેન્શનર્સનું કહેવું છે કે તેમણે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન EPFO (Employees’ Provident Fund Organisation) માં નિયમિત ફાળો આપ્યો છે, તેથી નિવૃત્તિ પછી તેમને સન્માનજનક રકમ મળવી જોઈએ.
માંગણી માત્ર ₹7,500 ની જ નથી, પણ તેની સાથે મોંઘવારી ભથ્થું (DA) જોડવાની પણ વાત છે. જો મોંઘવારી વધે તો પેન્શનમાં પણ તે મુજબ વધારો થવો જોઈએ જેથી ખરીદશક્તિ જળવાઈ રહે. આ ઉપરાંત, પેન્શનધારકોના જીવનસાથીને મફત તબીબી સુવિધા આપવાની પણ માંગ ઉઠી છે. આ વડીલોનું કહેવું છે કે તેઓ સરકાર પાસે દાન નથી માંગી રહ્યા, પણ તેમના હકનું નાણું માંગી રહ્યા છે જે તેમણે વર્ષો સુધી જમા કરાવ્યું છે.
2 એપ્રિલનું અલ્ટીમેટમ અને આમરણ અનશનની તૈયારી
પેન્શનર્સ સંગઠનો (NAC – National Agitation Committee) દ્વારા લેવાયેલો આ નિર્ણય સરકાર પર દબાણ વધારવા માટે છે. અગાઉ પણ દિલ્હીના રામલીલા મેદાનથી લઈને જંતર-મંતર સુધી અનેક દેખાવો થયા છે, પરંતુ અત્યાર સુધી માત્ર આશ્વાસનો જ મળ્યા છે. હવે પેન્શનધારકો આરપારના મૂડમાં છે. તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જો 2 એપ્રિલ, 2026 સુધીમાં લઘુત્તમ પેન્શન વધારવા અંગેનો સત્તાવાર આદેશ જારી નહીં થાય, તો તેઓ દેશવ્યાપી આમરણ અનશન શરૂ કરશે.
આ આંદોલન માત્ર દિલ્હી પૂરતું મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ તાલુકા અને જિલ્લા સ્તરે ફેલાશે. મોટી સંખ્યામાં વૃદ્ધ પેન્શનરો આમાં જોડાવાના છે, જે સરકાર માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. ઘણા પેન્શનરોની ઉંમર 65 થી 80 વર્ષની વચ્ચે છે, તેમ છતાં તેઓ પોતાના હક માટે રસ્તા પર ઉતરવા મજબૂર થયા છે. આ અનશનનો હેતુ સરકારને એ બતાવવાનો છે કે હવે ધીરજ ખૂટી રહી છે અને જો તાત્કાલિક નિર્ણય નહીં લેવાય તો આ આંદોલન જનઆંદોલન બની જશે.
EPFO અને સરકારની ભૂમિકા પર પ્રશ્નાર્થ
EPFO એ વિશ્વની સૌથી મોટી સામાજિક સુરક્ષા સંસ્થાઓમાંની એક છે, પરંતુ જ્યારે તેના સભ્યોના કલ્યાણની વાત આવે છે ત્યારે પ્રક્રિયા અત્યંત ધીમી જોવા મળે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના ‘હાયર પેન્શન’ (Higher Pension) અંગેના ચુકાદા પછી થોડી આશા જાગી હતી, પણ તેની જટિલ ગણતરી અને શરતોને કારણે સામાન્ય પેન્શનર હજુ પણ મુંઝવણમાં છે. સરકાર આ બાબતે નાણાકીય બોજનું બહાનું કાઢે છે, પરંતુ પેન્શનર્સનું તર્ક છે કે જો ધારાસભ્યો અને સાંસદોના પગાર-ભથ્થાંમાં રાતોરાત વધારો થઈ શકતો હોય, તો ગરીબ મધ્યમ વર્ગના નિવૃત્ત કર્મચારીઓ માટે કેમ નહીં?
આ લડાઈ હવે માત્ર આર્થિક નથી રહી, પણ તે નૈતિક લડાઈ બની ગઈ છે. સરકાર જો ખરેખર વરિષ્ઠ નાગરિકોના સન્માનની વાત કરતી હોય, તો તેમણે આ 2 એપ્રિલની ડેડલાઈન પહેલા મોટું મન રાખીને જાહેરાત કરવી જોઈએ. જો સરકાર હકારાત્મક અભિગમ અપનાવે, તો લાખો પરિવારોમાં ખુશીની લહેર દોડી જશે. નહીંતર, આ આમરણ અનશન લોકશાહીમાં સરકાર માટે મોટો પડકાર બની રહેશે.
