સાવધાન! પેરાસીટામોલ અને મલ્ટીવિટામીન સહિત 90 દવાઓમાં મોટી ગેરરીતિ, સરકારે શરૂ કરી કડક કાર્યવાહી
જો તમે નાની-મોટી બીમારીમાં મેડિકલ સ્ટોર પરથી જાતે દવાઓ લઈને ખાતા હોવ, તો આ સમાચાર તમારા માટે ચેતવણી સમાન છે. ભારતભરમાં ડ્રગ કંટ્રોલર જનરલ ઓફ ઇન્ડિયા (DCGI) એ મંજૂરી વિના વેચાતા ફિક્સ્ડ ડોઝ કોમ્બિનેશન (FDCs) પર મોટી કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. ડ્રગ રેગ્યુલેટર દ્વારા તૈયાર કરાયેલી યાદીમાં પેરાસીટામોલ, મલ્ટીવિટામીન અને ફોલિક એસિડ જેવી રોજિંદા વપરાશની લગભગ 90 જેટલી દવાઓનો સમાવેશ થાય છે, જે નિયમોના ઉલ્લંઘન હેઠળ વેચાઈ રહી હોવાનું બહાર આવ્યું છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
ANI ને પ્રાપ્ત થયેલા એક સત્તાવાર પત્ર અનુસાર, DCGI એ દેશના તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના ડ્રગ કંટ્રોલર્સને આ 90 દવાઓના જેનરિક નામોના આધારે તપાસ કરવા વિનંતી કરી છે. તપાસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ જાણવાનો છે કે શું આ દવાઓને કેન્દ્ર કે રાજ્ય સરકારની યોગ્ય સત્તામંડળ પાસેથી વેચાણ માટેની મંજૂરી મળી છે કે નહીં.
વર્ષ 2025 ના ‘SUGAM’ લેબ ટેસ્ટિંગ ડેટા પરથી એવું જાણવા મળ્યું છે કે મોટી સંખ્યામાં દવાઓના સેમ્પલ (FDCs) કોઈપણ પ્રકારની માન્યતા વિના જ બજારમાં વેચાઈ રહ્યા છે. નિયમ મુજબ, કોઈપણ ‘નવી દવા’ ત્યારે જ બનાવી કે વેચી શકાય છે જ્યારે તેને ક્લિનિકલ ટ્રાયલ અને લાયસન્સિંગ ઓથોરિટી દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી હોય.
કઈ દવાઓ તપાસના દાયરામાં છે?
તપાસ હેઠળ આવેલી આ 90 દવાઓમાં એવી ઘણી દવાઓ છે જે સામાન્ય રીતે દરેક ભારતીય ઘરમાં જોવા મળે છે. તેમાં સમાવેશ થાય છે:
- મલ્ટીવિટામીન અને ફોલિક એસિડ: જેનો ઉપયોગ શક્તિ અને સ્વાસ્થ્ય માટે થાય છે.
- પેરાસીટામોલ અને સિરપ: તાવ અને દુખાવા માટે વપરાતી સામાન્ય દવાઓ.
- ક્રીમ અને લોશન: ક્લોટ્રિમેઝોલ અને બીટામિથાસોન જેવી સ્કીમ ક્રીમ.
- પેઈન કિલર: ડાયક્લોફેનાક પોટેશિયમ અને ડાયસાયક્લોમાઈન હાઈડ્રોક્લોરાઈડ જેવી ટેબ્લેટ્સ.
જાહેર સ્વાસ્થ્ય માટે મોટું જોખમ
સરકારી પત્રમાં સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે સપ્લાય ચેઈનમાં આવી બિનમંજૂરીવાળી દવાઓની હાજરી એ જાહેર સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષા માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. આ ‘ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટ, 1940’ ના કાયદાનું સીધું ઉલ્લંઘન છે. જો દવાઓના મિશ્રણ (કોમ્બિનેશન) ને યોગ્ય રીતે ચકાસવામાં ન આવે, તો તે દર્દીના શરીર પર ગંભીર આડઅસરો કરી શકે છે.
ઉત્પાદકો વિરુદ્ધ કડક પગલાંના આદેશ
DCGI એ તમામ સંબંધિત ઉત્પાદકો, માર્કેટિંગ કંપનીઓ અને હિતધારકો સામે તાત્કાલિક તપાસ શરૂ કરવા અને નિયમનકારી પગલાં લેવા આદેશ આપ્યો છે. ડ્રગ રેગ્યુલેટરે આ બાબતને ‘સર્વોચ્ચ અગ્રતા’ (Top Priority) આપવાનું કહ્યું છે અને તમામ રાજ્યો પાસે ‘એક્શન ટેકન રિપોર્ટ’ (ATR) મંગાવ્યો છે. જો ઉત્પાદકે ‘નવી દવા’ માટે મંજૂરી લીધી હોય, તો તેના પુરાવા રજૂ કરવા પડશે, અન્યથા લાયસન્સ રદ કરવા સુધીની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
