નિક્ષય યોજના અને મહાભિયાનથી ગુજરાતનું ઉત્તમ પ્રદર્શન, લાખો દર્દીઓને મળી સારવાર અને સહાય
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘ટીબી મુક્ત ભારત’ના સ્વપ્નને સાકાર કરવામાં ગુજરાત અગ્રેસર રહ્યું છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં રાજ્યએ નીતિ આયોગ દ્વારા નિર્ધારિત લક્ષ્યાંકોમાં ૯૪% જેટલી નોંધપાત્ર સફળતા મેળવી છે. વિશ્વ ટીબી દિવસ નિમિત્તે જાહેર થયેલા આંકડા મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૫માં ૧.૪૦ લાખ કેસોના લક્ષ્યાંક સામે રાજ્યએ ૧.૩૧ લાખથી વધુ દર્દીઓની ઓળખ કરી છે. જેમાંથી મોટાભાગના દર્દીઓને તાત્કાલિક સારવાર હેઠળ લાવીને ૯૧.૭૪% જેટલો ઊંચો રિકવરી રેટ હાંસલ કરવામાં આવ્યો છે, જે રાજ્યની મજબૂત આરોગ્ય પ્રણાલીનો પુરાવો છે.
નિક્ષય પોષણ યોજના દ્વારા દર્દીઓને આર્થિક સુરક્ષા
ટીબીની સારવાર લાંબી ચાલતી હોવાથી દર્દીઓ પર આર્થિક બોજ વધે છે, જેના કારણે ઘણા લોકો સારવાર અધવચ્ચે છોડી દેતા હોય છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે ગુજરાત સરકારે વર્ષ ૨૦૨૫માં અંદાજે ૯૩ હજાર દર્દીઓને ૪૯.૧૦ કરોડ રૂપિયાની નાણાકીય સહાય પૂરી પાડી છે. નિક્ષય પોષણ યોજના હેઠળ દર્દીઓને દર મહિને ૧,૦૦૦ રૂપિયાની સહાય સીધી તેમના ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે. આ આર્થિક ટેકાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સારવાર દરમિયાન દર્દીઓને પૌષ્ટિક આહાર મળી રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે, જેથી તેઓ ઝડપથી સ્વસ્થ થઈ શકે.
જનભાગીદારી અને નિક્ષય મિત્રોનું અભૂતપૂર્વ યોગદાન
ગુજરાતે ટીબી નાબૂદીના આ અભિયાનને સફળતાપૂર્વક જન આંદોલનમાં પરિવર્તિત કર્યું છે. રાજ્યમાં ૩૧,૦૫૮ જેટલા નિક્ષય મિત્રો (સ્વયંસેવકો અને દાતાઓ) નોંધાયા છે, જેઓ દર્દીઓને દત્તક લઈને પૌષ્ટિક આહાર અને માનસિક ટેકો પૂરો પાડે છે. અત્યાર સુધીમાં આ મિત્રો દ્વારા ૪.૪૯ લાખથી વધુ પોષણ કિટનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે. સામુદાયિક સ્તરે આ પ્રકારની મદદ પૂરી પાડવામાં ગુજરાત દેશનું શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર રાજ્ય બન્યું છે. આ જનભાગીદારીથી ટીબીના દર્દીઓમાં સામાજિક સ્વીકૃતિ વધી છે અને સારવાર લેવાની પ્રેરણા મળી છે.
પ્રોએક્ટિવ સ્ક્રીનિંગ અને સઘન તપાસ અભિયાન
ટીબીને પ્રારંભિક તબક્કે જ ડામી દેવા માટે રાજ્ય સરકારે મોટા પાયે સ્ક્રીનિંગ અભિયાન હાથ ધર્યું છે. ડિસેમ્બર ૨૦૨૪થી શરૂ થયેલા સઘન અભિયાન અંતર્ગત ૨૦ માર્ચ ૨૦૨૬ સુધીમાં અંદાજે ૭૫.૩૯ લાખ લોકોનું ઘરે-ઘરે જઈને પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રોએક્ટિવ અભિગમને કારણે ૧.૬૩ લાખથી વધુ નવા કેસોની વહેલી ઓળખ શક્ય બની છે. બીમારી ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરે તે પહેલાં જ દર્દીઓને સારવારમાં જોડી દેવાથી ચેપ ફેલાવવાનું જોખમ ઘટ્યું છે. આમ, ગુજરાત ટીબી નાબૂદી માટે સમગ્ર દેશમાં એક આદર્શ મોડેલ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
