૨૭ લાખ કરદાતાઓના રિફંડ હજુ પણ વેઇટિંગમાં; જાણો કઈ ભૂલોને કારણે તમારા પૈસા અટકી શકે છે
૨૪ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ પ્રાપ્ત થયેલા સત્તાવાર આંકડા મુજબ, દેશભરમાં ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરનારા લાખો કરદાતાઓ અત્યારે એક જ મૂંઝવણમાં છે: “મારું રિફંડ ક્યાં અટકી ગયું છે?” નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે રેકોર્ડબ્રેક રિટર્ન ફાઇલ થયા હોવા છતાં, ટેકનિકલ ખામીઓ અને વેરિફિકેશનની પ્રક્રિયામાં વિલંબને કારણે અંદાજે ૨૭ લાખથી વધુ કરદાતાઓના પેમેન્ટ હજુ પણ પ્રક્રિયા હેઠળ (Under Process) છે.
ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા તાજેતરના ડેટા મુજબ, ૨૪ માર્ચ ૨૦૨૬ સુધીમાં કુલ ૮,૮૯,૨૦,૮૨૨ રિટર્ન ફાઇલ કરવામાં આવ્યા છે. જેમાંથી મોટાભાગના રિટર્ન ચકાસાઈ ગયા છે, પરંતુ આશ્ચર્યજનક રીતે હજુ પણ અંદાજે ૨૭ લાખ (૨.૭ મિલિયન) રિટર્ન પ્રક્રિયા હેઠળ છે. આનો અર્થ એ છે કે આટલી મોટી સંખ્યામાં કરદાતાઓને હજુ સુધી તેમનું હકનું રિફંડ મળ્યું નથી. જો તમે પણ આ યાદીમાં સામેલ છો, તો વિલંબ પાછળના કારણો સમજવા અત્યંત જરૂરી છે.
શા માટે થઈ રહ્યો છે રિફંડમાં વિલંબ?
૧. ડેટામાં વિસંગતતા (Mismatch): સૌથી મોટું કારણ તમારા ITR, એન્યુઅલ ઇન્ફોર્મેશન સ્ટેટમેન્ટ (AIS) અને ફોર્મ 26AS માં આપેલી માહિતી વચ્ચેનો તફાવત છે. જો ટીડીએસ (TDS) ની વિગતો અથવા આવકના આંકડા મેળ ખાતા નથી, તો સિસ્ટમ આપોઆપ તમારા રિફંડને હોલ્ડ પર મૂકી દે છે.
૨. ઈ-વેરિફિકેશનનો અભાવ: ઘણા કરદાતાઓ રિટર્ન ફાઇલ કર્યા પછી ઈ-વેરિફિકેશન કરવાનું ભૂલી જાય છે. નિયમ મુજબ, ફાઇલ કર્યાના નિર્ધારિત દિવસોમાં વેરિફિકેશન ન થાય તો રિટર્ન અમાન્ય ગણાય છે અને રિફંડની પ્રક્રિયા આગળ વધતી નથી.
૩. સિસ્ટમ પર દબાણ: જ્યારે ડેડલાઈનની આસપાસ લાખો લોકો એકસાથે રિટર્ન ફાઇલ કરે છે, ત્યારે સર્વર પર લોડ વધી જાય છે. આ ટેકનિકલ દબાણને કારણે પ્રક્રિયાની ગતિ ધીમી પડે છે અને રિફંડ આવવામાં સામાન્ય કરતા વધુ સમય લાગે છે.
૪. બેંક ખાતાની વિગતો અને વેલિડેશન: જો તમારા બેંક ખાતાની વિગતો (IFSC કોડ અથવા એકાઉન્ટ નંબર) ખોટી હોય અથવા તમારું ખાતું ‘Pre-validate’ કરેલું ન હોય, તો આવકવેરા વિભાગ રિફંડ મોકલી શકતું નથી. રિફંડ મેળવવા માટે બેંક ખાતું પાન (PAN) સાથે લિંક હોવું અનિવાર્ય છે.
૫. મોટી રકમ અને જટિલ રિટર્ન: જે કરદાતાઓની આવકના સ્ત્રોત મલ્ટિપલ છે અથવા જેમનું રિફંડ ખૂબ મોટી રકમનું છે, તેમના કેસમાં ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગ વધુ કડક તપાસ કરે છે. મૂડી લાભ (Capital Gains) ધરાવતા રિટર્ન્સમાં ઘણીવાર મેન્યુઅલ સ્ક્રીનિંગની જરૂર પડે છે, જે સમય લે છે.
શું કરવું જોઈએ?
જો તમારું રિફંડ અટકેલું છે, તો સૌ પ્રથમ ઇન્કમ ટેક્સ પોર્ટલ પર લોગ-ઈન કરીને ‘Refund Status’ ચેક કરો. જો કોઈ ‘Defective Return’ ની નોટિસ આવી હોય, તો તેનો તાત્કાલિક જવાબ આપો. સાથે જ ખાતરી કરો કે તમારી બેંક વિગતો સાચી છે અને રિટર્ન ઈ-વેરિફાઇડ છે.
ટેક્સ રિફંડમાં વિલંબ એ ઘણીવાર નાની વહીવટી ભૂલોનું પરિણામ હોય છે. ૨૦૨૬ માં ટેક્સ સિસ્ટમ વધુ ડિજિટલ બની છે, તેથી ડેટાની સચોટતા જલ્દી રિફંડ મેળવવાની ચાવી છે. જો બધું જ સાચું હશે, તો આગામી થોડા અઠવાડિયામાં અટકેલા રિફંડ સીધા કરદાતાઓના ખાતામાં જમા થવાની સંભાવના છે.
