વૈશ્વિક તેલ સંકટ વચ્ચે ભારતીયોને મોંઘવારીથી બચાવવા લીધેલું ઐતિહાસિક પગલું.
વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૫૦ સુધી પહોંચવાની આશંકા સેવાઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ આસમાને પહોંચશે તેવી જનતામાં મોટી ચિંતા હતી. પરંતુ, ભારત સરકારે ગુરુવારે મોડી રાત્રે એક ઐતિહાસિક આદેશ જારી કરીને પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની વધારાની એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં (Additional Excise Duty) ભારે ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી છે.
પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરના નવા દરો
સરકારી આદેશ અનુસાર, કેન્દ્ર સરકારે સ્થાનિક સ્તરે ઈંધણના ભાવોને અંકુશમાં રાખવા માટે પોતાની આવકમાં મોટો કાપ મૂકવાનો નિર્ણય લીધો છે:
-
પેટ્રોલ: પેટ્રોલ પર અગાઉ વધારાની એક્સાઇઝ ડ્યુટી પ્રતિ લિટર ₹૧૩ હતી, જેને ઘટાડીને હવે માત્ર ₹૩ કરી દેવામાં આવી છે. એટલે કે સીધો ₹૧૦ નો ઘટાડો.
-
ડીઝલ: ડીઝલ પરની સ્થિતિ તો વધુ રાહતજનક છે. અગાઉ પ્રતિ લિટર ₹૧૦ એક્સાઇઝ ડ્યુટી હતી, જે હવે ઘટાડીને ₹૦ (શૂન્ય) કરી દેવામાં આવી છે.
આ ફેરફારને કારણે દેશના વિવિધ શહેરોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવોમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળશે, જે મોંઘવારી ઘટાડવામાં સીધી અસર કરશે.
ATF પર વધારાની ડ્યુટી લાગુ
એક તરફ સરકારે સામાન્ય માણસના વાહનવ્યવહારને સસ્તો કર્યો છે, તો બીજી તરફ એર ટ્રાફિક અને એરલાઇન્સ માટે વપરાતા ઈંધણ એટલે કે ATF (Aviation Turbine Fuel) પર ખાસ વધારાની એક્સાઇઝ ડ્યુટી લાગુ કરી છે. આનો અર્થ એ છે કે આવનારા દિવસોમાં હવાઈ મુસાફરીના ભાડામાં થોડો વધારો થઈ શકે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે સરકારે આ નિર્ણય ‘બેલેન્સિંગ એક્ટ’ તરીકે લીધો છે જેથી રેવન્યુમાં પડનારી ખોટને થોડે અંશે સરભર કરી શકાય.
યુદ્ધના માહોલ વચ્ચે વ્યૂહાત્મક નિર્ણય
હાલમાં મધ્ય-પૂર્વમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાને કારણે વિશ્વભરમાં તેલનો પુરવઠો ખોરવાયો છે. ગઈકાલે જ ટ્રમ્પે ૧૦ દિવસના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરી છે, પરંતુ તેલના બજારમાં હજુ પણ ભારે અસ્થિરતા છે. ભારતે પોતાની ‘એનર્જી સિક્યુરિટી’ જાળવી રાખવા અને જનતાને યુદ્ધની આર્થિક અસરોથી બચાવવા માટે આ સાહસિક પગલું ભર્યું છે.
ટ્રાન્સપોર્ટ સેક્ટર અને મોંઘવારી પર અસર
ડીઝલ પરની ડ્યુટી શૂન્ય થવાથી ટ્રાન્સપોર્ટ ક્ષેત્રમાં મોટો ફાયદો થશે. ટ્રક અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટવાથી શાકભાજી, અનાજ અને અન્ય જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં ઘટાડો આવવાની પ્રબળ શક્યતા છે. ૨૭ માર્ચ ૨૦૨૬ની આ રામ નવમી પર સરકારના આ નિર્ણયને લોકો ‘ખરેખર રામરાજ્ય’ ની દિશામાં એક કદમ ગણાવી રહ્યા છે.
વૈશ્વિક સંકટ સમયે જ્યારે દુનિયા તેલના ભાવો વધવાને કારણે ચિંતિત છે, ત્યારે ભારત સરકારે પોતાની ટેક્સ આવક જતી કરીને દેશના મધ્યમ અને ગરીબ વર્ગને રક્ષણ પૂરું પાડ્યું છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ તેલના ભાવ વધુ સ્થિર થશે, તો આવનારા દિવસોમાં હજુ પણ વધુ રાહત મળવાની આશા રાખી શકાય.
