મધ્ય પૂર્વમાં મહાયુદ્ધ: ટ્રમ્પનો 10દિવસનો વિરામ અને ઈરાનનો વળતો પ્રહાર, શું શાંતિ શક્ય છે?
દુનિયા અત્યારે બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછીના સૌથી મોટા સૈન્ય સંકટનો સામનો કરી રહી છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ શરૂ થયેલું અમેરિકા-ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેનું આ યુદ્ધ હવે એક એવા વળાંક પર પહોંચ્યું છે જ્યાંથી પાછા વળવું મુશ્કેલ જણાય છે. તાજેતરમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના એનર્જી પ્લાન્ટ્સ પરના હુમલાને ૧૦ દિવસ માટે સ્થગિત કરવાની જાહેરાત કરી છે. જોકે, આ જાહેરાતને ઈરાને નરમાશ તરીકે જોવાને બદલે પોતાની શક્તિ તરીકે સ્વીકારી છે અને સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે ઈરાનને કોઈ ‘અલ્ટીમેટમ’ આપી શકે નહીં.
ટ્રમ્પની જાહેરાત અને ઈરાનનો કડક મિજાજ
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઈરાની સરકારના કથિત અનુરોધ પર હુમલા રોકવાની વાત કરી છે, પરંતુ ઈરાન આ વાતને નકારી રહ્યું છે. ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાકર ગાલિબાફે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર આક્રમક પોસ્ટ મૂકીને પોતાના સૈનિકોની પ્રશંસા કરી છે. તેમણે લખ્યું કે, ઈરાની જનતાની રસ્તાઓ પર ૨૫ રાતની હાજરી અને સશસ્ત્ર દળોના બલિદાનને કારણે આજે એક ઐતિહાસિક જીતની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. ગાલિબાફનો સંદેશ સ્પષ્ટ હતો: ઈરાન કોઈની સામે ઝૂકશે નહીં. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે કોઈ પણ શક્તિ ઈરાની લોકોને અલ્ટીમેટમ આપી શકે નહીં અને જીતનો આ અવસર તેમના હાથમાંથી જવા દેવામાં આવશે નહીં.
યુદ્ધની ભયાનકતા અને માનવતાનું સંકટ
આ યુદ્ધની શરૂઆત ૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ થઈ હતી, જ્યારે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે સંયુક્ત રીતે ઈરાન પર મોટા પાયે હવાઈ હુમલા કર્યા હતા. આ હુમલાઓમાં ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા અલી ખામિની સહિત અનેક વરિષ્ઠ સૈન્ય અધિકારીઓ માર્યા ગયા હોવાના અહેવાલ છે. ઈરાનના નાયબ આરોગ્ય પ્રધાન અલી જાફરિયનના જણાવ્યા અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં ઈરાનમાં મરનારાઓની સંખ્યા ૧,૯૩૭ પર પહોંચી ગઈ છે. આ આંકડો માત્ર સત્તાવાર છે, વાસ્તવિક જાનહાનિ કદાચ તેનાથી ઘણી વધારે હોઈ શકે છે.
યુદ્ધ માત્ર ઈરાન અને ઈઝરાયેલ પૂરતું મર્યાદિત રહ્યું નથી, પરંતુ પડોશી દેશો સુધી ફેલાઈ ગયું છે. આ સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જાના ભાવો આસમાને પહોંચ્યા છે, જેણે વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થાને જોખમમાં મૂકી દીધી છે. સામાન્ય માણસ માટે તેલ અને ગેસના ભાવો હવે પકડની બહાર જઈ રહ્યા છે.
અમેરિકા અને ઈઝરાયેલનો અસલી ઉદ્દેશ્ય
અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના આ સંયુક્ત ઓપરેશન પાછળના હેતુઓ ઘણા સ્પષ્ટ અને ઊંડા છે. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવાનો છે, જેથી ઈરાન ભવિષ્યમાં ક્યારેય પરમાણુ હથિયાર બનાવી ન શકે. આ ઉપરાંત, ઈરાનની બેલેસ્ટિક મિસાઈલ ક્ષમતાને ખતમ કરવી અને ત્યાંની સત્તામાં ફેરફાર લાવવો એ પણ આ યુદ્ધના મુખ્ય લક્ષ્યો છે.
ટ્રમ્પ પ્રશાસને ભલે એનર્જી પ્લાન્ટ્સ પર હુમલા રોક્યા હોય, પરંતુ ઈઝરાયેલના હુમલાઓ તેહરાન અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં હજુ પણ ચાલુ છે. ઈઝરાયેલ ડિફેન્સ ફોર્સ (IDF) સતત ઈરાની સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવી રહી છે.
શું આ માત્ર ‘હાફ-ટાઈમ’ છે?
સંરક્ષણ નિષ્ણાતો માને છે કે આ ૧૦ દિવસનો વિરામ એ શાંતિની શરૂઆત નથી, પણ આગામી મોટા હુમલા માટેની તૈયારી હોઈ શકે છે. અમેરિકાએ સમુદ્રમાં પોતાના વિમાનવાહક જહાજો અને હજારો સૈનિકો તૈનાત કરી દીધા છે. જો ૧૦ દિવસમાં રાજદ્વારી વાતચીતથી કોઈ ઉકેલ નહીં આવે, તો ૬ એપ્રિલ પછી આ યુદ્ધ વધુ ભયાનક સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
ملت قهرمان ایران!
۲۵ شب حضور شما در خیابان و فداکاری نیروهای مسلح، شرایط پیروزی تاریخی برای ایران عزیز ایجاد کرده است.
هیچ کس نمیتواند برای ایران و ایرانی اولتیماتوم تعیین کند.
فرزندان شما این موقعیت را تا تحقق کامل پیروزی و شکستن چرخهٔ شوم «جنگ-آتشبس-جنگ» از دست نخواهند داد.
— محمدباقر قالیباف | MB Ghalibaf (@mb_ghalibaf) March 26, 2026
બીજી તરફ, ઈરાન જે રીતે લડાયક મૂડમાં છે તે જોતા લાગે છે કે તેઓ પણ અંત સુધી લડવા તૈયાર છે. ઈરાની પ્રજામાં રાષ્ટ્રવાદનો જુવાળ છે, અને સત્તાધારી નેતાઓ તેને જીતમાં બદલવા માંગે છે. ગાલિબાફ જેવા નેતાઓનું નિવેદન દર્શાવે છે કે તેઓ અમેરિકાને એક આક્રમક મહાસત્તા તરીકે નહીં, પણ એક શત્રુ તરીકે જોઈ રહ્યા છે જેની સામે લડવું તે તેમનું ધાર્મિક અને રાષ્ટ્રીય કર્તવ્ય છે.
વૈશ્વિક અસર અને ભારતની સ્થિતિ
આ યુદ્ધની અસર ભારત જેવા દેશો પર પણ પડી રહી છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું તેલ આ દેશો પાસેથી મંગાવે છે. જો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) બ્લોક થઈ જાય, તો ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ અસહ્ય બની શકે છે. ભારત અત્યારે વેટ-એન્ડ-વોચની સ્થિતિમાં છે અને બંને પક્ષોને શાંતિની અપીલ કરી રહ્યું છે.
