ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો મોટો નિર્ણય: પેટન્ટ દવાઓ પર ૧૦૦% ટેરિફ લાદ્યો; ભારતીય ફાર્મા ઉદ્યોગમાં ચિંતા, જેનરિક દવાઓને મળી કામચલાઉ રાહત
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગુરુવારે મોડી રાત્રે એક મહત્વપૂર્ણ એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર પર હસ્તાક્ષર કરીને વૈશ્વિક બજારમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. આ નવા આદેશ હેઠળ, અમેરિકામાં આયાત થતી કેટલીક પેટન્ટ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રોડક્ટ્સ અને ધાતુઓ (Metals) પર ૧૦૦ ટકા સુધીનો ટેરિફ લાદવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અમેરિકાની અન્ય દેશો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
શું છે ૧૦૦% ટેરિફનો નવો નિયમ?
વ્હાઇટ હાઉસના જણાવ્યા અનુસાર, જે ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ અમેરિકા સાથે ‘રિશોરિંગ’ (ઉત્પાદન અમેરિકામાં પાછું લાવવું) કરાર નહીં કરે અથવા ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હેલ્થ એન્ડ હ્યુમન સર્વિસીસ (HHS) સાથે ‘મોસ્ટ ફેવર્ડ નેશન’ (MFN) પ્રાઇસિંગ ડીલ પર હસ્તાક્ષર નહીં કરે, તેમની પેટન્ટ દવાઓ પર ૧૦૦% ટેક્સ લાગશે. એટલે કે, જો કોઈ દવાની કિંમત ₹૧૦૦ હોય, તો તેના પર ₹૧૦૦ ટેક્સ લાગશે, જેનાથી અમેરિકામાં તે દવા બમણી મોંઘી થઈ જશે.
ભારત પર શું અસર થશે?
ભારત અમેરિકાને મોટા પ્રમાણમાં દવાઓની નિકાસ કરે છે. સમાચાર એજન્સી ANI મુજબ, વ્હાઇટ હાઉસના વરિષ્ઠ અધિકારીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, ભારતની જે કંપનીઓ રિશોરિંગ યોજના માટે મંજૂરી મેળવશે નહીં, તેમની પેટન્ટ દવાઓ પર આ ૧૦૦% ટેરિફ લાગુ થશે.
-
પેટન્ટ દવાઓ: જે કંપનીઓ પાસે દવાની પેટન્ટ છે અને તેઓ ભારતથી નિકાસ કરે છે, તેમના માટે અમેરિકાનું બજાર મોંઘું સાબિત થશે.
-
જેનરિક દવાઓ (રાહત): ભારતના ફાર્મા સેક્ટર માટે સારા સમાચાર એ છે કે હાલમાં ‘જેનરિક’ શ્રેણીની દવાઓને આ ટેરિફમાંથી મુક્ત રાખવામાં આવી છે. જોકે, અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી છે કે જો જેનરિક કંપનીઓ પણ તેમનું ઉત્પાદન અમેરિકામાં શિફ્ટ નહીં કરે, તો ભવિષ્યમાં તેમના પર પણ ટેક્સ લાદવામાં આવી શકે છે.
મેટલ ટેરિફમાં પણ ફેરફાર
દવાઓ ઉપરાંત, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મેટલ (ધાતુ) ટેરિફમાં પણ સુધારો કર્યો છે. આનાથી ભારતમાંથી અમેરિકામાં નિકાસ થતા સ્ટીલ અને એલ્યુમિનિયમ જેવા ઉત્પાદનો પર અસર પડી શકે છે. ટ્રમ્પનું લક્ષ્ય છે કે આવશ્યક ચીજો માટે અમેરિકાએ ચીન કે ભારત જેવા દેશો પર નિર્ભર ન રહેવું પડે.
ભારતીય કંપનીઓનો પક્ષ
ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ અત્યારે આ સ્થિતિનું વિશ્લેષણ કરી રહ્યો છે. ભારત વિશ્વમાં જેનરિક દવાઓનો સૌથી મોટો નિકાસકાર છે. જો જેનરિક દવાઓ પર પણ ટેક્સ લાગે, તો તે ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા પછી સૌથી મોટી આર્થિક અસર હોઈ શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારત સરકારે આ મુદ્દે અમેરિકા સાથે રાજદ્વારી સ્તરે વાતચીત કરવી પડશે.
૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ટ્રમ્પના આ ‘પ્રોટેક્શનિસ્ટ’ (સંરક્ષણવાદી) વલણે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે આગામી સમયમાં વૈશ્વિક વેપારના નિયમો બદલાશે. ભારતની જેનરિક દવાઓ અત્યારે સુરક્ષિત છે, પરંતુ પેટન્ટ દવાઓ બનાવતી મોટી કંપનીઓ માટે હવે ‘રિશોરિંગ’ અથવા ‘ટેરિફ’ વચ્ચે પસંદગી કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
