મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધવિરામની આશા તૂટી: ઈરાને અમેરિકાનો ૪૮ કલાકનો શાંતિ પ્રસ્તાવ નકાર્યો
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો મહાવિનાશક સંઘર્ષ હવે નિર્ણાયક મોડ પર આવી ગયો છે. આજે ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ પ્રાપ્ત અહેવાલો મુજબ, ઈરાને અમેરિકા દ્વારા આપવામાં આવેલા ૪૮ કલાકના કામચલાઉ યુદ્ધવિરામના પ્રસ્તાવને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યો છે. એક ત્રીજા મધ્યસ્થ દેશ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા આ રાજદ્વારી પ્રસ્તાવનો ઈરાને અસ્વીકાર કરતા જણાવ્યું છે કે, જ્યાં સુધી ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ થયેલી સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈની હત્યાનો સંપૂર્ણ બદલો લેવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી કોઈ પણ પ્રકારની સમજૂતી શક્ય નથી.
અમેરિકી ફાઈટર જેટ્સ પર મોટો હુમલો
આ રાજદ્વારી નિષ્ફળતાની વચ્ચે, લશ્કરી મોરચે અમેરિકાને મોટો ફટકો પડ્યો છે. ઈરાની વાયુસેનાએ દાવો કર્યો છે કે તેમણે તેમની સરહદમાં ઘૂસેલા અમેરિકી ફાઈટર જેટ્સને તોડી પાડ્યા છે. ટેકનિકલ વિશ્લેષણ મુજબ, ક્રેશ થયેલા વિમાનો A-10 વોર્થોગ અને F-15E સ્ટ્રાઈક ઈગલ હોવાની પુષ્ટિ થઈ છે. ખાસ કરીને F-15E સ્ટ્રાઈક ઈગલ જેવું અત્યાધુનિક વિમાન તોડી પાડવામાં આવતા અમેરિકી લશ્કરી છાવણીઓમાં હલચલ મચી ગઈ છે.
પાયલોટ્સની શોધખોળ અને સીએનએનનો અહેવાલ
સીએનએનના અહેવાલ મુજબ, યુએસ દળોએ વિમાનના ક્રૂ સભ્યોમાંથી એકને સફળતાપૂર્વક બચાવી લીધો છે, જે હાલમાં સારવાર હેઠળ છે. જોકે, બીજા ક્રૂ સભ્ય અને પાયલોટની શોધખોળ હજુ પણ ચાલુ છે. ઈરાની રાજ્ય પ્રસારણકર્તા IRIB એ સોશિયલ મીડિયા પર એક નકશો શેર કર્યો છે, જેમાં ‘X’ માર્ક સાથે તે સંભવિત વિસ્તારો દર્શાવવામાં આવ્યા છે જ્યાં અમેરિકી પાયલોટ્સ હોઈ શકે છે. ખુઝેસ્તાન પ્રાંતના આકાશમાં નીચા ઉડતા હેલિકોપ્ટરો અને વિમાનોના ફૂટેજ સૂચવે છે કે આ વિસ્તાર અત્યારે યુદ્ધનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની ગયો છે.
કાટમાળમાંથી મળ્યા ચોંકાવનારા પુરાવા
ક્રેશ થયેલા વિમાનના કાટમાળની તસ્વીરો ઈન્ટરનેટ પર વાયરલ થઈ છે. વિમાનના ટેઇલફિન (પાંખના ભાગ) પર ‘LN’ માર્ક જોવા મળ્યો છે, જે સાબિત કરે છે કે આ વિમાન યુનાઇટેડ કિંગડમના RAF લેકનહીથ સ્થિત ૪૯૪મા ફાઇટર સ્ક્વોડ્રનનું હતું. આ પુરાવાઓ હોવા છતાં, વ્હાઇટ હાઉસ અને પેન્ટાગોને હજુ સુધી પાયલોટ્સની સ્થિતિ કે વિમાન તોડી પાડવામાં આવ્યા અંગે કોઈ સત્તાવાર નિવેદન જારી કર્યું નથી, જે પરિસ્થિતિની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
શા માટે ઈરાન યુદ્ધવિરામ માટે તૈયાર નથી?
૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ના રોજ ઈઝરાયલ અને અમેરિકાએ સંયુક્ત ઓપરેશનમાં ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈની હત્યા કરી હતી. ઈરાન માટે આ માત્ર લશ્કરી હુમલો નથી, પણ તેમની ધાર્મિક અને રાજકીય અસ્મિતા પરનો ઘા છે. ઈરાની સેનાનું માનવું છે કે અમેરિકાનો યુદ્ધવિરામનો પ્રસ્તાવ માત્ર પોતાની સેનાને ફરીથી સંગઠિત કરવાનો એક પેંતરો છે.
વૈશ્વિક અસરો અને આર્થિક સંકટ
આ યુદ્ધવિરામ નકારાવાની સીધી અસર વૈશ્વિક બજાર પર પડી છે: ૧. ક્રૂડ ઓઈલ: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો આવ્યો છે. ૨. સપ્લાય ચેઈન: હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં હુમલાના ભયને કારણે વૈશ્વિક વેપાર ખોરવાયો છે. ૩. શસ્ત્ર સ્પર્ધા: રશિયા અને ચીન જેવી શક્તિઓ પણ આ સંઘર્ષમાં પરોક્ષ રીતે સામેલ થતા દેખાઈ રહી છે.
ઈતિહાસમાં એક વળાંક સાબિત થઈ શકે છે. જો આગામી ૨૪ કલાકમાં કોઈ ચમત્કારિક રાજદ્વારી ઉકેલ નહીં આવે, તો આ સંઘર્ષ મધ્ય પૂર્વની સીમાઓ ઓળંગીને સમગ્ર વિશ્વને પોતાની ઝપેટમાં લઈ શકે છે.
