ક્રૂડ ઓઇલ $૧૦૦ ને પાર પહોંચતા ખાનગી રિફાઇનરીઓએ કેમ વધાર્યા ભાવ? વાંચો વિગતવાર અહેવાલ.
વિશ્વ અત્યારે ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધના ભય નીચે જીવી રહ્યું છે અને તેની સૌથી મોટી કિંમત સામાન્ય જનતાએ ઇંધણના ભાવ તરીકે ચૂકવવી પડી રહી છે. મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધતા યુદ્ધના તણાવને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ (કાચું તેલ) ના ભાવમાં ૧૧.૪૧% નો તોતિંગ ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલનો ભાવ $૧૧૨ પ્રતિ બેરલની સપાટી વટાવી ગયો છે, જેની અસર ભારતમાં ખાનગી તેલ કંપનીઓના ભાવ પત્રક પર જોવા મળી છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: મોંઘવારીનું મુખ્ય કેન્દ્ર
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આટલી ઝડપથી વધવાનું મુખ્ય કારણ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના તણાવને કારણે આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ દરિયાઈ ટ્રાફિક માટે લગભગ બંધ જેવો થઈ ગયો છે. તેલથી ભરેલા જહાજો સમુદ્રની વચ્ચે ફસાયા છે, જેના કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ ગઈ છે. વધુમાં, મધ્ય પૂર્વની તેલ રિફાઇનરીઓને યુદ્ધમાં નિશાન બનાવવામાં આવતા ઉત્પાદન પર પણ માઠી અસર પડી છે.
કઈ કંપનીઓએ ભાવ વધાર્યા?
ભારતમાં કાર્યરત બે મોટી ખાનગી તેલ કંપનીઓએ વધેલા ક્રૂડના ભાવનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખવાનું શરૂ કરી દીધું છે:
-
નાયરા એનર્જી (Nayara Energy): દેશમાં ૬૬૦૦ થી વધુ પેટ્રોલ પંપ ધરાવતી નાયરાએ સૌથી પહેલા ભાવમાં વધારો જાહેર કર્યો હતો.
-
શેલ ઇન્ડિયા (Shell India): શેલ ઇન્ડિયાએ પણ હવે પોતાના દરમાં વધારો કર્યો છે.
આ ફેરફાર બાદ, આ કંપનીઓના પંપ પર પેટ્રોલના ભાવમાં લિટર દીઠ ૭.૪૧ રૂપિયા અને ડીઝલના ભાવમાં લિટર દીઠ ૨૫ રૂપિયા નો જંગી વધારો થયો છે. ખાસ કરીને પરિવહન ક્ષેત્રમાં વપરાતા ડીઝલના ભાવમાં ૨૫ રૂપિયાનો વધારો માલસામાનના વહનને મોંઘુ બનાવશે, જેની અસર સીધી ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર પડશે.
સરકારી કંપનીઓ તરફથી રાહત
એક તરફ ખાનગી કંપનીઓએ ભાવ વધાર્યા છે, બીજી તરફ ભારતની ત્રણ સરકારી તેલ કંપનીઓ – IOCL, HPCL અને BPCL એ હજુ સુધી ભાવમાં કોઈ વધારો કર્યો નથી. કેન્દ્ર સરકારે એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં અગાઉથી કરેલા ઘટાડાને કારણે આ કંપનીઓ હાલમાં જૂના ભાવે જ ઇંધણ વેચી રહી છે. જો કે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો ક્રૂડ ઓઇલ લાંબો સમય $૧૦૦ ની ઉપર રહેશે, તો સરકારી કંપનીઓ માટે પણ ભાવ જાળવી રાખવા મુશ્કેલ બનશે.
શું ભાવ હજુ વધશે?
જ્યોતિષીય દ્રષ્ટિએ આજે બનેલો ‘ત્રિગ્રહી યોગ’ અને રાજકીય રીતે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાનને અપાયેલું અલ્ટીમેટમ સૂચવે છે કે આગામી ૪૮ કલાક વૈશ્વિક બજાર માટે અત્યંત જોખમી છે. જો મંગળવાર રાત્રે ૮ વાગ્યા સુધીમાં (ભારતીય સમય મુજબ બુધવાર સવાર) યુદ્ધ ફાટી નીકળે છે, તો ક્રૂડ ઓઇલ $૧૫૦ પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે, જે ભારતમાં પેટ્રોલના ભાવ ₹૧૨૦-૧૩૦ સુધી લઈ જઈ શકે છે.
આ સ્થિતિ સામાન્ય જનતા માટે ચિંતાજનક છે. હાલમાં સરકારી પેટ્રોલ પંપ પર લાંબી લાઈનો જોવા મળી શકે છે કારણ કે ખાનગી પંપો પર ભાવમાં મોટો તફાવત સર્જાયો છે.
