ભારતની આકાશી શક્તિમાં નવો અધ્યાય: ૧૦૦૦ કિલોના ૬૦૦ ‘સુપર બંકર બસ્ટર’ બોમ્બથી સજ્જ થશે વાયુસેના
ભારતીય વાયુસેના (IAF) અત્યાર સુધી ભારે ક્ષમતાના બોમ્બ માટે વિદેશી દેશો પર નિર્ભર રહેતી હતી, પરંતુ હવે ચિત્ર બદલાવા જઈ રહ્યું છે. રક્ષા મંત્રાલયે વાયુસેનાની ઘાતક ક્ષમતા વધારવા માટે ૬૦૦ સ્વદેશી એરિયલ બોમ્બ બનાવવાનો માસ્ટર પ્લાન તૈયાર કર્યો છે. આ બોમ્બ અમેરિકાના પ્રખ્યાત ‘Mk-84’ બોમ્બ જેટલા જ વિનાશક હશે, જે પલકવારમાં દુશ્મનના મજબૂત બંકરોને ધૂળ ચાટતા કરી દેવાની ક્ષમતા રાખે છે.
અમેરિકન Mk-84 જેવી તાકાત અને સ્વદેશી ઓળખ
અમેરિકાનો Mk-84 બોમ્બ વિશ્વભરમાં તેની સંહારક શક્તિ માટે જાણીતો છે. ભારત જે નવા બોમ્બ બનાવી રહ્યું છે, તે આ જ કેટેગરીના હશે. આ બોમ્બની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેને ‘યુનિવર્સલ ડિઝાઇન’ આપવામાં આવી રહી છે.
સામાન્ય રીતે રશિયન વિમાનો અને ફ્રેન્ચ વિમાનોમાં હથિયારો ફિટ કરવાની પદ્ધતિ અલગ-અલગ હોય છે, પરંતુ આ સ્વદેશી બોમ્બ રશિયન બનાવટના સુખોઈ-30 MKI અને ફ્રાન્સના રાફેલ કે મિરાજ બંને પ્રકારના ફાઈટર જેટ્સમાં સરળતાથી લગાવી શકાશે. આનાથી યુદ્ધના સમયે વાયુસેનાની લવચીકતા (flexibility) અનેકગણી વધી જશે.
પ્રોજેક્ટનો બ્લુપ્રિન્ટ: બે તબક્કામાં થશે નિર્માણ
રક્ષા મંત્રાલયે આ પ્રોજેક્ટને બે મુખ્ય ભાગમાં વહેંચ્યો છે જેથી ગુણવત્તા અને ચોકસાઈ જળવાઈ રહે:
૧. ડિઝાઇન અને ડેવલપમેન્ટ (તબક્કો-૧): પ્રથમ તબક્કામાં ૬ પ્રોટોટાઈપ તૈયાર કરવામાં આવશે. આમાં ‘લાઈવ’ અને ‘ડમી’ બંને પ્રકારના બોમ્બ હશે. ભારતની પોતાની ટેસ્ટ રેન્જમાં તેની પૂંછડી (Tail Unit) અને અન્ય ટેકનિકલ પાસાઓનું કડક પરીક્ષણ કરવામાં આવશે.
૨. મોટા પાયે ઉત્પાદન (તબક્કો-૨): એકવાર ટ્રાયલ સફળ થયા પછી, ખાનગી અને સરકારી કંપનીઓને ટેન્ડર (RFP) આપવામાં આવશે. આ તબક્કા હેઠળ કુલ ૬૦૦ બોમ્બનું ઉત્પાદન કરીને વાયુસેનાના ભાથામાં સામેલ કરવામાં આવશે.
બંકર બસ્ટર બોમ્બની ખાસિયતો: શા માટે તે આટલા ખતરનાક છે?
આ બોમ્બ સામાન્ય બોમ્બ કરતા અલગ હોય છે. તેનું મુખ્ય કામ જમીનની અંદર છુપાયેલા દુશ્મનના ઠેકાણાઓને તોડવાનું છે.
- વિનાશક ઉર્જા: ૧૦૦૦ કિલોગ્રામનો આ બોમ્બ જ્યારે પછડાય છે, ત્યારે તે પ્રચંડ દબાણ અને ઉર્જા પેદા કરે છે. તે મીટરો ઊંડા કોંક્રિટના સ્તરને ચીરીને અંદર જઈ શકે છે.
- વ્યૂહાત્મક લક્ષ્યો: તેનો ઉપયોગ દુશ્મનના ભૂગર્ભ એરબેઝ, સૈન્ય હેડક્વાર્ટર, દારૂગોળાના ડેપો અને મજબૂત કિલ્લાબંધીને તોડવા માટે કરવામાં આવશે.
- સ્વદેશી સામગ્રી: DAP 2020 ની Make-II કેટેગરી હેઠળ આ પ્રોજેક્ટમાં ઓછામાં ઓછી ૫૦ ટકા સ્વદેશી સામગ્રી હોવી અનિવાર્ય છે. આનાથી ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ અને MSMEs ને મોટી તક મળશે.
આત્મનિર્ભરતા તરફ એક મોટી છલાંગ
ભારત અત્યાર સુધી હાઈ-કેલિબર બોમ્બ માટે અન્ય દેશો પર મોટો ખર્ચ કરતું હતું. આ પ્રોજેક્ટથી ભારતને ત્રણ મોટા ફાયદા થશે: ૧. વિદેશી મુદ્રાની બચત: અબજો રૂપિયા જે વિદેશી કંપનીઓને જતા હતા, તે હવે દેશની અર્થવ્યવસ્થામાં રહેશે. ૨. યુદ્ધ સમયે સ્વતંત્રતા: યુદ્ધ જેવી કટોકટીમાં જો કોઈ દેશ સપ્લાય રોકી દે, તો પણ ભારતની લડાયક ક્ષમતા પર કોઈ અસર નહીં પડે. ૩. ગ્લોબલ ડિફેન્સ હબ: ભવિષ્યમાં ભારત આ બોમ્બ અન્ય મિત્ર દેશોને નિકાસ પણ કરી શકશે, જે ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ને વૈશ્વિક સ્તરે મજબૂત બનાવશે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ડિઝાઇનથી લઈને અંતિમ કોન્ટ્રાક્ટ અને ઉત્પાદન સુધીની આ પ્રક્રિયામાં અંદાજે ૨.૫ વર્ષ જેટલો સમય લાગવાની સંભાવના છે. ૨૦૨૬-૨૭ સુધીમાં આ બોમ્બ વાયુસેનાનો હિસ્સો બની શકે છે.
