શું એન્જિનિયરિંગ માટે લોન લેવી જરૂરી છે? આ રહી એવી કોલેજો જે ફ્રી જેવી ફીમાં આપે છે લાખોનું પ્લેસમેન્ટ!
આજના સમયમાં એન્જિનિયરિંગનો અભ્યાસ કરવો એ ઘણા પરિવારો માટે એક મોટું આર્થિક સપનું બની ગયું છે. પ્રાઈવેટ યુનિવર્સિટીઓની ઝાકઝમાળ અને તેમની 15 થી 20 લાખ રૂપિયા સુધીની જંગી ફી જોઈને વાલીઓ અને વિદ્યાર્થીઓ ઘણીવાર ગભરાઈ જાય છે. તેમને લાગે છે કે એજ્યુકેશન લોન લીધા વગર બી.ટેક (B.Tech) કરવું અશક્ય છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ભારતમાં આજે પણ એવી સંસ્થાઓ છે, જ્યાં તમે એક આઈફોનની કિંમત કરતા પણ ઓછા ખર્ચમાં તમારી એન્જિનિયરિંગની ડિગ્રી પૂરી કરી શકો છો?
હા, આ સાચું છે. જો તમારી પાસે ટેલેન્ટ છે અને તમે સાચી દિશામાં મહેનત કરવા તૈયાર છો, તો આર્થિક તંગી તમારા એન્જિનિયર બનવાના સપના વચ્ચે નહીં આવે. ચાલો ભારતના સૌથી સસ્તા એન્જિનિયરિંગ કોલેજો, તેમના ફી સ્ટ્રક્ચર અને કરિયર સ્કોપ વિશે વિગતવાર જાણીએ.
૧. જાદવપુર યુનિવર્સિટી (Jadavpur University), કોલકાતા
જ્યારે ભારતની સૌથી સસ્તી અને શ્રેષ્ઠ એન્જિનિયરિંગ કોલેજોની વાત આવે છે, ત્યારે જાદવપુર યુનિવર્સિટીનું નામ સૌથી ઉપર આવે છે.
-
ફીનો જાદુ: અહીંની વાર્ષિક ફી જાણીને તમે ચોંકી જશો. અહીં બી.ટેકની એક વર્ષની ફી અંદાજે 2,400 થી 3,000 રૂપિયા ની વચ્ચે છે. એટલે કે ચાર વર્ષની ડિગ્રીનો કુલ ખર્ચ માત્ર 10,000 રૂપિયાની આસપાસ!
-
પ્રવેશ પ્રક્રિયા: આ માટે તમારે ‘પશ્ચિમ બંગાળ સંયુક્ત પ્રવેશ પરીક્ષા’ (WBJEE) માં ટોપ રેન્ક મેળવવો પડે છે.
-
કરિયર સ્કોપ: અહીંનું પ્લેસમેન્ટ રેકોર્ડ IIT ની ટક્કરનું છે. ગૂગલ, એમેઝોન અને માઇક્રોસોફ્ટ જેવી કંપનીઓ અહીંના વિદ્યાર્થીઓને કરોડોના પેકેજ પર લઈ જાય છે. તેને “ગરીબોનું IIT” પણ કહેવામાં આવે છે.
૨. જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયા (JMI), નવી દિલ્હી
દેશની રાજધાનીમાં સ્થિત આ સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટી એવા વિદ્યાર્થીઓ માટે વરદાન છે જેઓ ઓછા ખર્ચે વર્લ્ડ-ક્લાસ એજ્યુકેશન ઈચ્છે છે.
-
ફી: અહીં એન્જિનિયરિંગની વાર્ષિક ફી અંદાજે 16,000 રૂપિયા છે. ચાર વર્ષનો અભ્યાસ તમે 65,000 રૂપિયાની અંદર પૂરો કરી શકો છો.
-
પ્રવેશ પ્રક્રિયા: અહીં એડમિશન JEE Main ના સ્કોરના આધારે થાય છે.
-
કરિયર સ્કોપ: દિલ્હીમાં હોવાને કારણે અહીં ઇન્ડસ્ટ્રી એક્સપોઝર ખૂબ સારું મળે છે અને પ્લેસમેન્ટની ઉત્તમ તકો ઉપલબ્ધ છે.
૩. યુનિવર્સિટી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ટેકનોલોજી (UIET), ચંદીગઢ
પંજાબ યુનિવર્સિટી હેઠળ આવતી આ સંસ્થા તેની ઓછી ફી અને શાનદાર કેમ્પસ લાઈફ માટે જાણીતી છે.
-
ફી: અહીંની ફી ખાનગી કોલેજોની સરખામણીમાં ઘણી ઓછી છે અને સ્કોલરશિપના પણ ઘણા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.
-
ROI: અહીં ‘રિટર્ન ઓન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ’ ઘણું ઊંચું છે. ઓછા રોકાણમાં વિદ્યાર્થીઓ બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓમાં પોતાની જગ્યા બનાવે છે.
૪. દયાલબાગ એજ્યુકેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (DEI), આગ્રા
જો તમે શિસ્ત અને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ સાથે ખૂબ જ ઓછી ફી વાળો વિકલ્પ શોધી રહ્યા છો, તો આગ્રાની DEI એક ઉત્તમ પસંદગી હોઈ શકે છે.
-
ફી: અહીં સેમેસ્ટર ફી માત્ર થોડા હજાર રૂપિયા હોય છે. ગ્રામીણ પૃષ્ઠભૂમિના વિદ્યાર્થીઓ માટે આ સૌથી મનપસંદ કોલેજોમાંની એક છે.
ડિગ્રી સિવાયના અન્ય સસ્તા વિકલ્પો: પોલિટેકનિક અને AMIE
જો તમે કોઈ કારણોસર 4 વર્ષની રેગ્યુલર ડિગ્રી કરી શકતા નથી, તો પણ તમારી પાસે એન્જિનિયર બનવાના રસ્તાઓ બંધ નથી થતા:
-
પોલિટેકનિક ડિપ્લોમા: 10મા કે 12મા ધોરણ પછી કરવામાં આવતો આ 3 વર્ષનો કોર્સ ઘણો સસ્તો હોય છે. સરકારી પોલિટેકનિક કોલેજોની ફી નજીવી હોય છે. ડિપ્લોમા પછી તમે સીધા બી.ટેકના બીજા વર્ષમાં (Lateral Entry) એડમિશન લઈ શકો છો.
-
AMIE (Associate Member of the Institution of Engineers): આ એવા લોકો માટે છે જેઓ કામની સાથે એન્જિનિયરિંગ કરવા માંગે છે. આ એક અંતરવર્તી શિક્ષણ (Distance Education) નો વિકલ્પ છે જેની માન્યતા બી.ટેક બરાબર જ છે અને તેનો ખર્ચ ખૂબ ઓછો આવે છે.
રિટર્ન ઓન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (ROI) શું છે અને તે કેમ જરૂરી છે?
એન્જિનિયરિંગમાં કોલેજ પસંદ કરતી વખતે ‘ROI’ શબ્દ સમજવો ખૂબ જરૂરી છે.
ROI = (પ્લેસમેન્ટ પેકેજ / કુલ કોલેજ ફી)
ધારો કે તમે કોઈ ખાનગી કોલેજમાં 20 લાખ રૂપિયા લગાવ્યા અને તમારી નોકરી વાર્ષિક 4 લાખની લાગી, તો તમારો ROI ઘણો ખરાબ છે. બીજી તરફ, જાદવપુર યુનિવર્સિટીમાં તમે માત્ર 10,000 રૂપિયા ખર્ચ્યા અને તમારી નોકરી વાર્ષિક 15 લાખની લાગી, તો તમારો ROI ‘અદ્ભુત’ છે. સરકારી કોલેજો માત્ર તમારા પૈસા જ નથી બચાવતી, પણ તમને એક મજબૂત બ્રાન્ડ નેમ પણ આપે છે.
લોન લીધા વગર ડિગ્રી મેળવવાની ટિપ્સ
-
પ્રવેશ પરીક્ષાઓ પર ફોકસ: JEE Main, WBJEE, GUJCET જેવી પરીક્ષાઓમાં સારો રેન્ક મેળવો. રેન્ક જેટલો સારો હશે, સરકારી કોલેજ મળવાની શક્યતા તેટલી જ વધારે રહેશે.
-
સરકારી સ્કોલરશિપ: કેન્દ્ર સરકારની ‘પોસ્ટ મેટ્રિક સ્કોલરશિપ’ અને રાજ્ય સરકારોની વિવિધ યોજનાઓ (જેમ કે ગુજરાતમાં MYSY અથવા ડિજિટલ ગુજરાત સ્કોલરશિપ) નો લાભ લો.
-
ટ્યુશન ફી વેવર (TFW): ઘણી કોલેજોમાં આર્થિક રીતે નબળા વિદ્યાર્થીઓ માટે 5% સીટો અનામત હોય છે, જ્યાં ટ્યુશન ફી સંપૂર્ણપણે માફ કરવામાં આવે છે.
એન્જિનિયરિંગની ડિગ્રી માત્ર અમીરોની મિલકત નથી. ભારતનું શિક્ષણતંત્ર આજે પણ એવા તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ માટે દરવાજા ખોલીને ઊભું છે જેમનામાં હુનર છે પણ પૈસા નથી. જાદવપુર અને જામિયા જેવી સંસ્થાઓ આ વાતનું પ્રમાણ છે. બસ જરૂર છે સાચા સમયે સાચી માહિતીની અને પ્રવેશ પરીક્ષાઓમાં સખત મહેનત કરવાની.
જો તમે પણ ઓછા બજેટમાં તમારું સપનું પૂરું કરવા માંગતા હોવ, તો આજે જ આ કોલેજોની વેબસાઇટ ચેક કરો અને તમારી તૈયારી શરૂ કરી દો.

૩. યુનિવર્સિટી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એન્જિનિયરિંગ એન્ડ ટેકનોલોજી (UIET), ચંદીગઢ