સાવધાન! અન્નનળીમાં પણ થઈ શકે છે કેન્સર, આ લક્ષણો દેખાય તો તરત જ ચેતી જજો
કેન્સર શરીરના કોઈપણ ભાગમાં થઈ શકે છે, પરંતુ જ્યારે તે આપણી અન્નનળી (ખોરાક લેવાની નળી) માં થાય છે, ત્યારે તેને ‘ઇસોફેગસ કેન્સર’ કહેવામાં આવે છે. સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે મોટાભાગના લોકોને આના લક્ષણોની જાણ હોતી નથી. સમયસર તપાસ ન થવાને કારણે આ બીમારી છેલ્લા સ્ટેજમાં પહોંચી જાય છે, જેનાથી સારવાર અઘરી બની જાય છે. ચાલો જાણીએ આ કેન્સર થવાના કારણો અને તેના લક્ષણો વિશે.
કેમ થાય છે અન્નનળીનું કેન્સર?
આ કેન્સર થવા પાછળ મુખ્યત્વે આપણી ખરાબ આદતો જવાબદાર હોય છે:
- તમાકુ અને ધૂમ્રપાન: તમાકુમાં રહેલા હાનિકારક તત્વો અન્નનળીના અસ્તરને નુકસાન પહોંચાડે છે, જે ધીમે-ધીમે કેન્સરમાં ફેરવાય છે.
- દારૂનું સેવન: જે લોકો તમાકુની સાથે દારૂનું પણ સેવન કરે છે, તેમનામાં આ કેન્સર થવાનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.
- GERD અને બેરેટ્સ ઇસોફેગસ: લાંબા સમય સુધી એસિડિટીની સમસ્યા (Gastroesophageal Reflux Disease) પણ આનું કારણ બની શકે છે.
ખોરાકમાં પોષણનો અભાવ પણ એક કારણ
દિલ્હીની એપોલો હોસ્પિટલના હેડ એન્ડ નેક ઓન્કોલોજી વિભાગના ડો. અક્ષત મલિક જણાવે છે કે તાજા ફળો અને શાકભાજીની ઉણપવાળો આહાર પણ આ બીમારીને આમંત્રણ આપે છે. ભારતમાં કુપોષણ અને ખાનપાનની ખોટી રીતોને કારણે આ કેન્સરના કેસોમાં નોંધપાત્ર ભૂમિકા જોવા મળે છે. ચિંતાની વાત એ છે કે લોકો લક્ષણો ઓળખવામાં મોડું કરે છે.
આ લક્ષણોને ક્યારેય નજરઅંદાજ ન કરો
શરૂઆતમાં આ લક્ષણો ખૂબ જ સામાન્ય લાગે છે, પરંતુ તેને ઓળખવા જરૂરી છે:
- ખોરાક ગળવામાં તકલીફ: શરૂઆતમાં થોડી મુશ્કેલી પડે છે, જેને લોકો અવગણે છે.
- વજનમાં ઘટાડો: અચાનક અને કારણ વગર વજન ઘટવા લાગે.
- ગળામાં દુખાવો: સતત ગળામાં દુખાવો કે કંઈક અટકી રહ્યું હોય તેવો અહેસાસ થવો.
- છાતીમાં બળતરા: સતત એસિડિટી કે છાતીમાં દુખાવો થવો.
ઘણીવાર આ લક્ષણો ગળા કે મોઢાના કેન્સર જેવા જ હોય છે, તેથી ચોક્કસ નિદાન માટે ડોક્ટર પાસે જવું અનિવાર્ય છે.
બચાવ માટે શું કરવું?
તમે તમારી જીવનશૈલીમાં થોડા ફેરફાર કરીને આ ગંભીર બીમારીથી બચી શકો છો:
- વ્યસનથી દૂર રહો: તમાકુ, બીડી, સિગારેટ કે દારૂનું સેવન સંપૂર્ણપણે બંધ કરો.
- હેલ્ધી ડાયટ: તમારા ખોરાકમાં તાજા ફળો, લીલા શાકભાજી અને ફાઈબરયુક્ત આહારનો સમાવેશ કરો.
- નિયમિત વ્યાયામ: વજનને નિયંત્રણમાં રાખો અને દરરોજ કસરત કરો.
- તપાસ કરાવો: જો ગળામાં કે ખોરાક ગળવામાં થોડી પણ તકલીફ જણાય, તો તેને સામાન્ય એસિડિટી માની બેસી ન રહો, તરત જ નિષ્ણાતની સલાહ લો.
