લેબનોન પર ઇઝરાયલના અલ્ટીમેટમ વચ્ચે મોજતબા ખામેનીનો સંદેશ: “હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર હવે નવી રમત રમાશે”
વિશ્વ જ્યારે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંભવિત યુદ્ધવિરામની રાહ જોઈ રહ્યું છે, ત્યારે ઈરાનના નવા સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખામેનીએ એક લેખિત સંદેશ દ્વારા પોતાની રણનીતિ સ્પષ્ટ કરી છે. ૨૮ ફેબ્રુઆરીના રોજ તેમના પિતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીની હત્યા બાદ સત્તા સંભાળનાર ૫૬ વર્ષીય મોજતબાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાન પોતાના અધિકારો સાથે કોઈ બાંધછોડ નહીં કરે.
૧. “યુદ્ધ અમારી પસંદગી નથી, પણ અધિકાર અમારી જીદ છે”
ગુરુવારે રાત્રે રાજ્ય ટેલિવિઝન પર પ્રસારિત થયેલા સંદેશમાં ખામેનીએ જણાવ્યું હતું કે, “અમે ક્યારેય યુદ્ધ ઈચ્છતા નહોતા અને આજે પણ નથી ઈચ્છતા. પરંતુ અમે કોઈ પણ સંજોગોમાં અમારા રાષ્ટ્રીય અધિકારો છોડીશું નહીં.” તેમણે ઇઝરાયલ અને અમેરિકાને એક જ પક્ષ તરીકે ગણાવ્યા છે, જે સૂચવે છે કે લેબનોનમાં હિઝબુલ્લાહ પર થઈ રહેલા હુમલાઓને ઈરાન સીધા પોતાના પરના હુમલા તરીકે જોઈ રહ્યું છે.
૨. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: નવો સંઘર્ષ બિંદુ
સૌથી ચોંકાવનારી વાત હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) અંગેની તેમની જાહેરાત છે. ખામેનીએ કહ્યું કે, “હવે અમે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને હેન્ડલ કરવાની રીતને સંપૂર્ણપણે બદલીશું અને તેને એક અલગ સ્તરે લઈ જઈશું.” આ વિધાનથી આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં ગભરાટ ફેલાયો છે, કારણ કે આ માર્ગ વિશ્વના કુલ તેલ પરિવહનનો ૨૦% હિસ્સો ધરાવે છે. ઈરાન આ માર્ગ પર પોતાનું નિયંત્રણ કડક કરી શકે છે તેવા સંકેતો મળી રહ્યા છે.
૩. મોજતબા ખામેનીની ગેરહાજરીનું રહસ્ય
સત્તા સંભાળ્યા પછી મોજતબા ખામેની હજુ સુધી જાહેરમાં દેખાયા નથી. ૨૮ ફેબ્રુઆરીના હુમલામાં તેઓ પોતે પણ ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલો હતા. બ્રિટિશ અખબાર ‘ધ ટાઈમ્સ’ના દાવા મુજબ તેઓ કોમ શહેરમાં બેભાન અવસ્થામાં સારવાર હેઠળ છે. જોકે, આ નવા લેખિત સંદેશ દ્વારા ઈરાન સરકારે એ દર્શાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે નેતૃત્વ હજુ પણ સક્રિય છે અને દેશ ચલાવવાની સ્થિતિમાં છે.
૪. જનશક્તિનો ઉપયોગ કરવાની અપીલ
ખામેનીએ ઈરાની જનતાને આહ્વાન કર્યું છે કે તેઓ માત્ર વાટાઘાટો પર નિર્ભર ન રહે પણ રસ્તાઓ પર ઉતરીને પ્રદર્શન કરે. તેમના મતે, જ્યારે જનતા એક થઈને માંગણી કરે છે, ત્યારે મોટા નેતાઓએ પણ તેમના નિર્ણયો અને વાટાઘાટોની શરતો બદલવી પડે છે. આ નિવેદન પશ્ચિમી દેશો સાથેની ચર્ચાઓમાં ઈરાનનું પલ્લું ભારે કરવા માટેનો એક દાવ હોવાનું મનાય છે.
વૈશ્વિક ઘટનાક્રમે શાંતિની આશાઓ પર સવાલો ઉભા કર્યા છે. શું મોજતબા ખામેનીનો આ સંદેશ વાસ્તવમાં શાંતિ તરફનું પગલું છે કે પછી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં નવી કટોકટી ઉભી કરવાની તૈયારી? લેબનોન પર ઇઝરાયલના વધતા દબાણ વચ્ચે ઈરાનનું આ વલણ આવનારા દિવસોમાં તેલના ભાવ અને વૈશ્વિક સુરક્ષાને સીધી અસર કરશે.
