વિક્ટર ઓર્બનનો ‘હંગેરિયન પ્રયોગ’ નિષ્ફળ: 16 વર્ષના શાસન બાદ પરિવર્તનની લહેર
હંગેરીના શક્તિશાળી નેતા વિક્ટર ઓર્બને છેલ્લા 16 વર્ષોમાં જે કંઈ કર્યું તેને વિશ્વ એક ‘પ્રયોગ’ તરીકે જોતું હતું. ખુદ ઓર્બન પણ આ શાસનશૈલીને શું નામ આપવું તે બાબતે મૂંઝવણમાં હતા. ક્યારેક તેમણે તેને “ઈલિબરલ ડેમોક્રસી” (બિન-ઉદારવાદી લોકશાહી) કહી, તો ક્યારેક તેમના અમેરિકન મિત્રોએ તેને “રાષ્ટ્રીય રૂઢિચુસ્તતા” તરીકે ઓળખાવી. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ હતી કે ઓર્બન પરંપરાગત રૂઢિચુસ્ત નહોતા, તેઓ એક બળવાખોર નેતા હતા જેમણે સતત પોતાની જાતને ઉદ્દામવાદી (રેડિકલ) બનાવ્યા.
વિરોધાભાસી રાજનીતિનો અંત
ઓર્બનની રાજનીતિ હંમેશા વિરોધાભાસથી ભરેલી રહી હતી. એકતરફ તેઓ પોતાને ‘એન્ટી-ગ્લોબલિસ્ટ’ (વૈશ્વિકીકરણ વિરોધી) ગણાવતા, તો બીજી તરફ હંગેરીમાં જર્મન કાર ઉત્પાદકો અને ચીની-દક્ષિણ કોરિયન બેટરી ઉત્પાદકોને આમંત્રણ આપતા. તેમણે રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વના ચેમ્પિયન હોવાનો દાવો કર્યો, પરંતુ રશિયા સામે યુક્રેનની સાર્વભૌમત્વની લડાઈમાં સાથ આપવાનો ઈનકાર કર્યો. ઇમિગ્રેશન (સ્થળાંતર) વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવનારા ઓર્બને પોતાની ફેક્ટરીઓ ચલાવવા માટે શ્રીલંકા, ફિલિપાઇન્સ અને તુર્કીથી આવતા શ્રમિકોને છૂપી રીતે પ્રોત્સાહન આપ્યું.
વસ્તી વધારાના પ્રયાસો પણ નિષ્ફળ
ઓર્બને હંગેરિયન યુગલોને વધુ બાળકો પેદા કરવા માટે પુષ્કળ નાણાં ખર્ચ્યા અને અનેક યોજનાઓ અમલમાં મૂકી. તેમ છતાં, 2025 સુધીમાં હંગેરીનો પ્રજનન દર (Fertility Rate) ઘટીને 1.31 પર આવી ગયો – આ એ જ આંકડો છે જે તેમને 2010 માં સોશિયાલિસ્ટ સરકાર પાસેથી વારસામાં મળ્યો હતો. ટૂંકમાં, લાખોના ખર્ચ પછી પણ પરિણામ શૂન્ય રહ્યું.
પીટર મેગિયારનો ઉદય અને ઓર્બનની હાર
રવિવારની રાત્રે જે રીતે વિક્ટર ઓર્બને હાર સ્વીકારી, તે દર્શાવે છે કે તેઓ પોતાની છબી પ્રત્યે કેટલા સજાગ છે. તેઓ હંમેશા ‘વિજેતા બધું જ લઈ જાય છે’ તેવી વિચારધારામાં માનતા હતા અને 2010 માં સત્તામાં આવ્યા બાદ તેમણે બંધારણથી લઈને કોર્ટ અને ચૂંટણી વ્યવસ્થા સુધી બધું જ પોતાની પાર્ટીને અનુકૂળ બનાવી દીધું હતું.
પરંતુ આ વખતે હંગેરીની જનતાએ સ્પષ્ટ કહી દીધું કે, “અમારે હવે આ પ્રયોગોના શિકાર નથી બનવું.” યુવા નેતા પીટર મેગિયારની જીત પાછળનું મુખ્ય કારણ એ હતું કે તેઓ દરેક રેલીમાં હંગેરીનો રાષ્ટ્રધ્વજ લઈને ગયા અને સમાવેશી રાષ્ટ્રવાદનો સંદેશ આપ્યો. હંગેરીના લોકો સતત સંઘર્ષ અને વિવાદોથી કંટાળી ગયા હતા.
નવા હંગેરીની આશા
હંગેરીની જનતા એ વાતથી પણ નારાજ હતી કે ઓર્બનના શાસનમાં અમીરો વધુ અમીર બન્યા, ગરીબો વધુ ગરીબ થયા અને મધ્યમ વર્ગ સંકોચાતો ગયો. લોકો હવે એક ‘સામાન્ય’ દેશ ઈચ્છે છે, જ્યાં શાંતિ હોય અને લોકશાહીનો સાચો અવાજ સંભળાય. પીટર મેગિયારે વિજય બાદ ડેન્યુબ નદીના કિનારે ઉમટેલી જંગી મેદનીને સંબોધતા કહ્યું, “આજે આપણે ઉજવણી કરીશું, પરંતુ આવતીકાલથી આપણે કામ શરૂ કરવાનું છે.”
