અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધ: અમેરિકાના ફાઇટર જેટ્સે F-35B અને MV-22 સાથે હોર્મુઝ સહિત ઈરાની બંદરોને ઘેરી લીધા
વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગો પૈકીના એક એવા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં યુદ્ધની સ્થિતિ હવે ચરમસીમાએ પહોંચી છે. ગઈકાલે ૧૩ એપ્રિલની સાંજે ૭:૩૦ વાગ્યાથી અમેરિકાએ ઈરાન વિરુદ્ધ જે નૌકાદળ નાકાબંધી (Naval Blockade) શરૂ કરી છે, તેની અસરો આજે ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ સમગ્ર વિશ્વમાં જોવા મળી રહી છે. પાકિસ્તાનમાં ચાલેલી શાંતિ મંત્રણાઓ નિષ્ફળ ગયા બાદ અમેરિકાએ ઈરાનને આર્થિક અને લશ્કરી રીતે તોડવા માટે આ આકરો નિર્ણય લીધો છે.
૧. USS ત્રિપોલી અને અત્યાધુનિક યુદ્ધ વિમાનોની તૈનાતી
યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) ના જણાવ્યા મુજબ, અરબી સમુદ્રમાં અમેરિકાએ તેના અત્યંત શક્તિશાળી યુદ્ધ જહાજ USS ત્રિપોલી (LHA 7) ને તૈનાત કર્યું છે. આ જહાજની ખાસિયત એ છે કે તે પરંપરાગત વેલ ડેક વગરનું છે, જે તેને વધુ F-35B લાઈટનિંગ II સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટ અને MV-22 ઓસ્પ્રે હેલિકોપ્ટર રાખવાની મંજૂરી આપે છે. સેન્ટકોમના રિપોર્ટ મુજબ, યુદ્ધની આ પરિસ્થિતિમાં ત્રિપોલી ૨૦થી વધુ પાંચમી પેઢીના ફાઇટર જેટ્સ સાથે રાત્રિ પેટ્રોલિંગ કરી રહ્યું છે, જે કોઈપણ સમયે ઈરાની લક્ષ્યો પર હુમલો કરવા સક્ષમ છે.
USS Tripoli (LHA 7) conducts night flight operations while sailing in the Arabian Sea. Tripoli is designed without a traditional well deck, which allows for more F-35B Lightning II stealth fighters, MV-22 Ospreys, helicopters, and extra maintenance space. During peak operations,… pic.twitter.com/zjQO1nOcmK
— U.S. Central Command (@CENTCOM) April 13, 2026
૨. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સોશિયલ મીડિયા પર ગર્જના
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોમવાર અને મંગળવારની મધ્યરાત્રિએ એક આક્રમક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ દ્વારા દુનિયાને ચોંકાવી દીધી છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે, “ઈરાની નૌકાદળનો મોટો ભાગ—આશરે ૧૫૮ જહાજો—પહેલેથી જ સમુદ્રના તળિયે છે. જે બાકી છે તે ‘ફાસ્ટ એટેક જહાજો’ છે, જેને અમે અત્યાર સુધી ખતરો માનતા નહોતા. પરંતુ ચેતવણી છે: જો આમાંથી કોઈ પણ જહાજ અમારી નાકાબંધીની નજીક આવશે, તો તેનો તાત્કાલિક અને ક્રૂરતાપૂર્વક નાશ કરવામાં આવશે.” ટ્રમ્પે આ કાર્યવાહીની સરખામણી સમુદ્રમાં ડ્રગ ડીલરો સામે કરવામાં આવતી લશ્કરી કાર્યવાહી સાથે કરી છે.
૩. નાકાબંધીનો વ્યાપ અને નીતિ
અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નાકાબંધી નિષ્પક્ષ રીતે લાગુ કરવામાં આવશે. ઈરાની બંદરો અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પ્રવેશતા અથવા બહાર નીકળતા તમામ જહાજોને અટકાવવામાં આવશે. જોકે, સેન્ટકોમે એક મહત્વની સ્પષ્ટતા કરી છે કે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા તે જહાજોને રોકવામાં નહીં આવે જે બિન-ઈરાની બંદરો (જેમ કે સાઉદી અરેબિયા કે યુએઈ) થી આવી રહ્યા છે અથવા ત્યાં જઈ રહ્યા છે. આનો હેતુ અન્ય ખાડી દેશોના તેલ વેપારને નુકસાન પહોંચાડ્યા વગર માત્ર ઈરાનને અલગ-થલગ કરવાનો છે.
૪. વાટાઘાટોની નિષ્ફળતા અને જેડી વાન્સની ભૂમિકા
આ સૈન્ય કાર્યવાહી પહેલા અમેરિકાએ રાજદ્વારી માર્ગ અપનાવ્યો હતો. ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સ, સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનર ઇસ્લામાબાદમાં ઈરાની પ્રતિનિધિઓ સાથે મંત્રણા કરી રહ્યા હતા. પરંતુ, ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના અહેવાલો મુજબ, ઈરાન કોઈ પણ શરત માનવા તૈયાર ન હોવાથી આ મંત્રણાઓ પડી ભાંગી હતી. મંત્રણા નિષ્ફળ જતાની સાથે જ જેડી વાન્સે વિમાનમાંથી ટ્રમ્પને જાણ કરી અને ગણતરીની મિનિટોમાં યુએસ નેવીને ‘ઓપરેશન હોર્મુઝ’ માટે લીલી ઝંડી મળી ગઈ.
૫. ઈરાનનો પલટવાર અને ભય
ઈરાને આ નાકાબંધી સામે અત્યંત આકરા તેવર બતાવ્યા છે. ઈરાની કમાન્ડરોએ ધમકી આપી છે કે જો તેમના તેલ નિકાસને રોકવામાં આવશે, તો તેઓ આખા પર્સિયન ગલ્ફને યુદ્ધના મેદાનમાં ફેરવી દેશે. આ નિવેદન બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે.
૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ની આ સવાર વિશ્વ માટે અત્યંત નાજુક છે. અમેરિકાની ૧૫થી વધુ યુદ્ધ જહાજોની તૈનાતી અને ટ્રમ્પની ચેતવણી એ સંકેત આપે છે કે આ લડાઈ હવે માત્ર ધમકીઓ સુધી મર્યાદિત નથી. જો ઈરાન નાકાબંધી તોડવાનો પ્રયાસ કરશે, તો મધ્ય પૂર્વમાં ભયાનક નૌકાદળ યુદ્ધ ફાટી નીકળવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે.
