ઈરાન દ્વારા 50 દિવસ બાદ આંશિક એરસ્પેસ ખુલ્લી મુકાઈ: પૂર્વીય ભાગમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઈટ્સની અવરજવર શરૂ
છેલ્લા દોઢ મહિનાથી વધુ સમયથી તણાવ અને સંઘર્ષની સ્થિતિ વચ્ચે ઘેરાયેલા ઈરાને આખરે તેના આકાશને આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઈટ્સ માટે આંશિક રીતે ખોલવાની જાહેરાત કરી છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય યુદ્ધ અને સુરક્ષાના કારણોસર બંધ કરાયેલું એરસ્પેસ હવે ધીમે ધીમે કાર્યરત થઈ રહ્યું છે. જોકે, આ રાહત માત્ર પૂર્વીય હિસ્સા પૂરતી મર્યાદિત છે અને હજુ પણ મોટાભાગની એરલાઈન્સ ઈરાનના માર્ગનો ઉપયોગ કરતા અચકાઈ રહી છે.
એરસ્પેસમાં આંશિક રાહત અને એરલાઈન્સની સાવચેતી
ઈરાનની સિવિલ એવિએશન ઓથોરિટીના જણાવ્યા અનુસાર, દેશના પૂર્વીય ક્ષેત્રમાંથી પસાર થતી આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઈટ્સને હવે મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ સાથે કેટલાક મહત્વના એરપોર્ટ્સ પણ સવારના 7 વાગ્યાથી ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યા છે. સરકારના આ નિર્ણય પાછળનો હેતુ દેશમાં સામાન્ય સ્થિતિ પાછી લાવવાનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંદેશ આપવાનો છે કે ઈરાનનું આકાશ હવે સુરક્ષિત છે.
પરંતુ, વાસ્તવિકતા કંઈક અલગ જ જોવા મળી રહી છે. ફ્લાઈટ ટ્રેકિંગ વેબસાઈટ્સના ડેટા મુજબ, એરસ્પેસ ખુલ્યાના કલાકો પછી પણ ઈરાનના આકાશમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનોની સંખ્યા નહિવત જોવા મળી હતી. વિશ્વની ઘણી મોટી એરલાઈન્સ હજુ પણ જોખમ લેવા તૈયાર નથી. ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના સંભવિત મિસાઈલ હુમલાઓના ડરને કારણે વિમાનો લાંબો અને ખર્ચાળ રસ્તો પસંદ કરી રહ્યા છે, જેથી મુસાફરોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરી શકાય.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ: બ્રિટનની માંગ અને ઈરાનની શરતો
ઈરાન માત્ર આકાશમાં જ નહીં, પણ સમુદ્રી માર્ગો પર પણ કડક વલણ અપનાવી રહ્યું છે. વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ વેપાર માર્ગ એવા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ ને લઈને પણ ગજગ્રાહ ચાલુ છે. બ્રિટનના વિદેશ મંત્રી યવેટ કૂપરે અપીલ કરી છે કે આ રસ્તા પરથી જહાજોની અવરજવર સંપૂર્ણપણે પુનઃસ્થાપિત થવી જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા અને તેલના પુરવઠા માટે આ માર્ગનું સુરક્ષિત હોવું અનિવાર્ય છે.
સામે પક્ષે ઈરાનના સંરક્ષણ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની હાલમાં કોઈ પણ જાતની છૂટછાટ વગર ખુલ્લી નથી. ઈરાને કેટલીક શરતો મૂકી છે, જે મુજબ દુશ્મન દેશોના લશ્કરી જહાજોને આ વિસ્તારમાં પ્રવેશવા દેવામાં આવશે નહીં. વધુમાં, ઈરાને એવી ચેતવણી પણ આપી છે કે જો લેબનાનમાં હિઝબુલ્લાહ પર દબાણ વધારવામાં આવશે, તો તે આ સમુદ્રી માર્ગને ફરીથી સંપૂર્ણપણે બંધ કરી શકે છે.
અમેરિકા સાથે શાંતિ વાટાઘાટોમાં અવરોધ
રાજદ્વારી મોરચે પણ ઈરાને કડક વલણ અખત્યાર કર્યું છે. અહેવાલો મુજબ, ઈરાને અમેરિકા સાથે આગામી તબક્કાની શાંતિ વાટાઘાટોમાં સામેલ થવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. પાકિસ્તાની મધ્યસ્થી દ્વારા ઈરાને અમેરિકાને પોતાનો નિર્ણય જણાવી દીધો છે કે હાલના સંજોગોમાં કોઈપણ પ્રકારની મંત્રણા શક્ય નથી. ઈરાનની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) સાથે જોડાયેલી ન્યૂઝ એજન્સી તસ્નીમે શનિવારે આ વાતની પુષ્ટિ કરી હતી. આ નિર્ણયથી પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસોને મોટો ફટકો પડ્યો છે.
ઈન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટના 50 દિવસ: જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત
જ્યારે સરહદો અને આકાશ પર યુદ્ધના વાદળો ઘેરાયેલા છે, ત્યારે ઈરાનની જનતા એક અલગ જ પ્રકારની મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહી છે. દેશમાં છેલ્લા 50 દિવસથી ઈન્ટરનેટ પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે. ‘નેટબ્લોક્સ’ (NetBlocks) જેવી સંસ્થાઓના અહેવાલ મુજબ, ઈરાનમાં લોકો 1,176 કલાકથી વધુ સમયથી વૈશ્વિક ઈન્ટરનેટથી વંચિત છે.
આ ડિજિટલ બ્લેકઆઉટને કારણે ઈરાનની સામાન્ય પ્રજાની જીંદગી થંભી ગઈ છે. ઓનલાઈન બિઝનેસ, શિક્ષણ, બેંકિંગ સેવાઓ અને લોકોનો એકબીજા સાથેનો સંપર્ક તૂટી ગયો છે. જ્યારે દુનિયા ડિજિટલ યુગમાં આગળ વધી રહી છે, ત્યારે ઈરાનમાં આ લાંબો ઈન્ટરનેટ પ્રતિબંધ માનવ અધિકારો અને આર્થિક ગતિવિધિઓ માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
આર્થિક અને સામાજિક અસરો
ઈરાનના આ નિર્ણયોની લાંબા ગાળાની અસરો ખૂબ જ ગંભીર હોઈ શકે છે. એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખોલવાથી પર્યટન અને વેપારને થોડી રાહત મળી શકે છે, પરંતુ ઈન્ટરનેટ અને સમુદ્રી માર્ગો પરના પ્રતિબંધો દેશની અર્થવ્યવસ્થાને પાછળ ધકેલી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય ઈરાનને સતત વિનંતી કરી રહ્યો છે કે તે પ્રાદેશિક શાંતિ માટે સહકાર આપે, પરંતુ તેહરાન પોતાની સુરક્ષા અને સાર્વભૌમત્વને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે.
આમ, 50 દિવસના લાંબા ગાળા બાદ ભલે ઈરાને આકાશના દરવાજા થોડા ખોલ્યા હોય, પણ જમીની હકીકત હજુ પણ તણાવપૂર્ણ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઈન્સનો ભરોસો જીતવો અને અર્થતંત્રને પાટા પર લાવવું એ ઈરાન માટે આવનારા સમયમાં સૌથી મોટો પડકાર બની રહેશે.
