અયોધ્યાની રાજકુમારીથી લઈને સેમીકન્ડક્ટર સુધી: ભારત-કોરિયા સંબંધોમાં નવો અધ્યાય, જાણો કેવી રીતે થશે કરોડોનો ફાયદો
આજે નવી દિલ્હીનું હૈદરાબાદ હાઉસ એક મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી પ્રવૃત્તિનું સાક્ષી બની રહ્યું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દક્ષિણ કોરિયાના રાષ્ટ્રપતિ લી જે મ્યુન્ગ (Lee Jae Myung) સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય દ્વિપક્ષીય વાર્તા કરી રહ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ લી ત્રણ દિવસની ભારત મુલાકાતે છે, અને તેમની આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે સમગ્ર વિશ્વની નજર ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં બદલાતા વ્યૂહાત્મક સમીકરણો પર ટકેલી છે.
ભારત અને દક્ષિણ કોરિયા વચ્ચેનો સંબંધ માત્ર ફાઇલો અને કરારો પૂરતો મર્યાદિત નથી. તેના મૂળ બે હજાર વર્ષ જૂના સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસમાં સમાયેલા છે. રાજા સુરત અને અયોધ્યાની રાજકુમારી સુરીરત્ના (રાણી હીઓ હ્વાંગ-ઓક)ની પૌરાણિક કથા આજે પણ બંને દેશોના લોકોને ભાવનાત્મક રીતે જોડે છે. પરંતુ આજની આ મુલાકાત લાગણીઓથી ઘણી આગળ વધીને **’સ્ટ્રેટેજિક અને ઇકોનોમિક પાર્ટનરશિપ’**ને નવી ઊંચાઈ આપવા માટે છે.
વેપારનું વર્તમાન દ્રશ્ય: 2.5 લાખ કરોડનો કારોબાર
ભારત અને દક્ષિણ કોરિયા વચ્ચેના આર્થિક સંબંધો છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં ‘પિલર’ની જેમ મજબૂત થયા છે. આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો નાણાકીય વર્ષ 2024-25 દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર 26.89 અબજ ડોલર (લગભગ 2.5 લાખ કરોડ રૂપિયા) સુધી પહોંચી ગયો છે.
આટલું જ નહીં, રોકાણની બાબતમાં પણ દક્ષિણ કોરિયા ભારતનો વિશ્વાસુ સાથી રહ્યો છે. વર્ષ 2000 થી માર્ચ 2025 સુધીના આંકડા મુજબ, દક્ષિણ કોરિયા ભારતમાં 13મું સૌથી મોટું સીધું વિદેશી રોકાણ (FDI) કરનાર દેશ છે. તેમણે ભારતના વિકાસમાં લગભગ 6.69 અબજ ડોલર (62 હજાર કરોડ રૂપિયાથી વધુ)નું રોકાણ કર્યું છે.
દક્ષિણ કોરિયાનું રોકાણ કયા ક્ષેત્રોમાં છે?
-
ઓટોમોબાઈલ: હ્યુન્ડાઈ અને કિયા જેવી કંપનીઓ ઘરે-ઘરે જાણીતી બની છે.
-
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ: સેમસંગ અને એલજીએ ભારતીય બજારમાં મજબૂત પકડ બનાવી છે.
-
મેટલર્જી અને મશીન ટૂલ્સ: ઔદ્યોગિક માળખાગત સુવિધાઓના નિર્માણમાં કોરિયન ટેકનોલોજીનો મોટો ફાળો છે.
-
આરોગ્ય સેવા: હોસ્પિટલો અને ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટરોમાં પણ કોરિયન રોકાણ વધી રહ્યું છે.
નિકાસનું ગણિત: ભારત શું વેચે છે?
ભારતથી દક્ષિણ કોરિયામાં થતી નિકાસ વૈવિધ્યસભર છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં ભારતે દક્ષિણ કોરિયાને લગભગ 3,200 વિવિધ પ્રકારની વસ્તુઓ મોકલી હતી, જેનું કુલ મૂલ્ય 5.82 અબજ ડોલર (આશરે 54 હજાર કરોડ રૂપિયા) રહ્યું હતું.
નિકાસ કરવામાં આવતી મુખ્ય વસ્તુઓ:
-
એન્જિનિયરિંગ સામાન: 2.6 અબજ ડોલર સાથે આ સૌથી મોટો હિસ્સો છે.
-
પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો: આશરે 964 મિલિયન ડોલર.
-
રસાયણો (ઓર્ગેનિક અને ઇનઓર્ગેનિક): 730 મિલિયન ડોલર.
-
મશીનરી: ન્યુક્લિયર રિએક્ટર, બોઈલર અને યાંત્રિક સાધનો (898.14 મિલિયન ડોલર).
-
ધાતુઓ: એલ્યુમિનિયમ અને લોખંડ-સ્ટીલ (લગભગ 978 મિલિયન ડોલર).
આયાતનું ગણિત: આપણે શું ખરીદીએ છીએ?
ભારત અને દક્ષિણ કોરિયાના વ્યાપાર સંતુલનમાં આયાતનું પલ્લું થોડું ભારે છે. નાણાકીય વર્ષ 2025 દરમિયાન ભારતે દક્ષિણ કોરિયા પાસેથી 21.07 અબજ ડોલરની આયાત કરી હતી.
આયાત કરવામાં આવતી મુખ્ય વસ્તુઓ:
-
ઇલેક્ટ્રિકલ પ્રોડક્ટ્સ: 5.15 અબજ ડોલર (મોબાઈલ ચિપ્સથી લઈને ઘરગથ્થુ ઉપકરણો સુધી).
-
લોખંડ અને સ્ટીલ: 2.59 અબજ ડોલર (ખાસ કરીને ઓટોમોબાઈલ ગ્રેડ સ્ટીલ).
-
મશીનરી અને પરમાણુ ઉત્પાદનો: 2.31 અબજ ડોલર.
-
પ્લાસ્ટિક ઉત્પાદનો: 2.29 અબજ ડોલર.
2030નું વિઝન: 50 અબજ ડોલરનું લક્ષ્ય
વડાપ્રધાન મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ લીની આ વાર્તાનો સૌથી મોટો ઉદ્દેશ્ય ભવિષ્યની રૂપરેખા તૈયાર કરવાનો છે. બંને દેશોએ વર્ષ 2030 સુધીમાં પરસ્પર વેપારને 50 અબજ ડોલર (લગભગ 4.63 લાખ કરોડ રૂપિયા) સુધી લઈ જવાનું મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્ય રાખ્યું છે.
આ લક્ષ્ય હાંસલ કરવા માટે કયા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા શક્ય છે?
-
CEPAનું અપગ્રેડેશન: વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર (CEPA) ની સમીક્ષા જેથી વેપારના અવરોધો દૂર કરી શકાય.
-
સેમીકન્ડક્ટર મિશન: ભારત તેની સેમીકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવા માટે દક્ષિણ કોરિયાની કુશળતા મેળવવા માંગે છે.
-
સંરક્ષણ સહયોગ: સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં જોઈન્ટ વેન્ચર પર ભાર મૂકવામાં આવી શકે છે.
-
ગ્રીન એનર્જી: હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ અને ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટીમાં સહયોગ વધારવો.
