મધરાતે જાપાનમાં હોબાળો: પીએમની અપીલ – ‘જીવ વહાલો હોય તો ઊંચાઈ પર જતા રહો!’
જાપાન માટે છેલ્લા કેટલાક સમયથી કુદરતી આફતોનો સમય ઘણો ભારે રહ્યો છે, પરંતુ આજે જે બન્યું તેણે ફરી એકવાર 2011ની તે ભયાનક યાદો તાજી કરી દીધી છે. જાપાનના ઉત્તર ભાગમાં ભૂકંપના એટલા જોરદાર આંચકા અનુભવાયા કે લોકો ઘરોની બહાર દોડી આવ્યા અને જોતજોતામાં દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં સુનામીના સાયરન ગૂંજવા લાગ્યા. રિક્ટર સ્કેલ પર આ ભૂકંપની તીવ્રતા 7.4 નોંધવામાં આવી છે, જે કોઈપણ વિસ્તારને હચમચાવી દેવા માટે પૂરતી છે.
સમુદ્રના પેટાળમાં ઉઠ્યું તોફાન
ભૂકંપનું કેન્દ્ર સેનરિકુ ના કિનારાથી લગભગ 100 કિલોમીટર દૂર સમુદ્રની અંદર હતું. વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ જોઈએ તો ભૂકંપની ઊંડાઈ માત્ર 10 કિલોમીટર હતી. જ્યારે ભૂકંપ આટલી ઓછી ઊંડાઈએ અને સમુદ્રની વચ્ચે આવે છે, ત્યારે સુનામીનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. આ જ કારણ છે કે આંચકા રોકાતાની સાથે જ જાપાન હવામાન વિભાગે (JMA) તાત્કાલિક હાઈ એલર્ટ જાહેર કરી દીધું છે.
[Tsunami Warning]17:08 JST on 20 Apr 2026, A tsunami warning has been issued for Pacific Coast of Aomori Prefecture. Those in coastal or river areas, evacuate right now to high ground and safer areas.
— 内閣府防災 (@CAO_BOUSAI) April 20, 2026
ચિંતાની વાત એ છે કે સુનામીના મોજા કિનારા સુધી પહોંચવા પણ લાગ્યા છે. રિપોર્ટ અનુસાર, મિયાકો બંદર પર સુનામીનું પ્રથમ મોજું જોવા મળ્યું હતું, જેની ઊંચાઈ લગભગ 40 સેન્ટિમીટર નોંધાઈ છે. જોકે આ ઊંચાઈ સાંભળવામાં ઓછી લાગે છે, પરંતુ સમુદ્રના મોજાની તાકાતનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે જાપાનના સરકારી પ્રસારક NHK એ આઓમોરી પ્રાંત ના કિનારાથી 50 કિમી દૂર પણ પાણીમાં અસામાન્ય હિલચાલ અને ઊંચા મોજા જોયા છે.
જીવ બચાવવાની જહેમત: ‘ઊંચાઈવાળા સ્થળોએ જાવ’
ભૂકંપ બાદ તરત જ સોશિયલ મીડિયા પર અનેક વીડિયો વાયરલ થવા લાગ્યા છે. એક વીડિયોમાં જોઈ શકાય છે કે સમુદ્રની વચ્ચે ઉભેલા જહાજો અને હોડીઓ પોતાનો જીવ બચાવવા માટે ઝડપથી કિનારા અને સુરક્ષિત બંદરો તરફ ભાગી રહ્યા છે. પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને જોતા જાપાનના વડાપ્રધાન સના તાકાએચી એ પોતે કમાન સંભાળી છે.
વડાપ્રધાને દેશને સંબોધતા ભાવુક અને કડક અપીલ કરી હતી. તેમણે કહ્યું:
“સમય બગાડો નહીં, તરત જ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો ખાલી કરો અને ઊંચાઈવાળા સ્થળોએ જતા રહો. તમારો જીવ અમારા માટે સૌથી કિંમતી છે. સંકટના આ સમયમાં ધીરજ રાખો અને સરકારી સૂચનાઓનું પાલન કરો.”
પરમાણુ પ્લાન્ટ પર તોળાઈ રહેલું જોખમ
જાપાન તેની ટેક્નોલોજી માટે જાણીતું છે, પરંતુ ફુકુશિમાની દુર્ઘટના પછી તે પરમાણુ સુરક્ષા બાબતે કોઈ જોખમ લેવા માંગતું નથી. ભૂકંપના આંચકા બાદ ઓનાગાવા પરમાણુ ઉર્જા પ્લાન્ટ ની સુરક્ષા અચાનક વધારી દેવામાં આવી છે. નિષ્ણાતો અને વૈજ્ઞાનિકો સ્થળ પર તૈનાત છે અને દરેક પળની તપાસ કરી રહ્યા છે કે શું પ્લાન્ટના માળખા કે સિસ્ટમમાં કોઈ ‘અસામાન્ય’ પ્રવૃત્તિ થઈ છે કે કેમ. અત્યાર સુધી કોઈ મોટા નુકસાનના સમાચાર નથી, પરંતુ 24 કલાક દેખરેખ ચાલુ છે.
જાપાનમાં જ આટલા ભૂકંપ કેમ?
દરેકના મનમાં એ સવાલ થાય કે જાપાન જ ભૂકંપનું સોફ્ટ ટાર્ગેટ કેમ છે? આ વર્ષે એટલે કે 2026 ની શરૂઆતથી અત્યાર સુધી જાપાનમાં 6 થી વધુ તીવ્રતાના 3 મોટા આંચકા લાગી ચૂક્યા છે. જો વીતેલા વર્ષ 2025 ની વાત કરીએ તો આંકડા ચોંકાવનારા છે—જાપાનમાં એક વર્ષમાં 1500 થી વધુ વખત ભૂકંપના આંચકા નોંધાયા હતા.
આની પાછળનું મુખ્ય કારણ જાપાનની ભૌગોલિક રચના છે. જાપાન વિશ્વના સૌથી અશાંત વિસ્તાર ‘રિંગ ઓફ ફાયર’ પર સ્થિત છે.
-
ટેક્ટોનિક પ્લેટોનું સંગમ: જાપાન ચાર મોટી ટેક્ટોનિક પ્લેટોના જંક્શન પર વસેલું છે.
-
સતત ઘર્ષણ: પૃથ્વીની નીચે રહેલી આ પ્લેટો (પેસિફિક, ફિલિપાઈન, યુરેશિયન અને નોર્થ અમેરિકન પ્લેટ્સ) સતત એકબીજા સાથે ટકરાતી રહે છે.
-
ઊર્જાનું ઉત્સર્જન: જ્યારે આ પ્લેટો વચ્ચેનું દબાણ વધી જાય છે, ત્યારે તે ભૂકંપ સ્વરૂપે બહાર આવે છે.
