શું તમે પણ દરરોજ પેઇનકિલર ખાઓ છો? તમારી કિડનીના સ્વાસ્થ્ય માટે આ ટેસ્ટ કરાવવા છે જરૂરી.
આજના ભાગદોડભર્યા જીવનમાં શારીરિક દુખાવો સામાન્ય બની ગયો છે. લોકો ડોક્ટર પાસે જવાને બદલે સીધા જ મેડિકલ સ્ટોર પરથી ‘ઓવર ધ કાઉન્ટર’ (OTC) પેઇનકિલર્સ ખરીદી લે છે. જોકે આ દવાઓ ત્વરિત રાહત આપે છે, પરંતુ તેનો લાંબા ગાળાનો ઉપયોગ શરીરના આંતરિક અંગો, ખાસ કરીને કિડની અને લીવર માટે સાયલન્ટ કિલર સાબિત થઈ શકે છે.
કિડની પર કેવી રીતે થાય છે અસર?
નેશનલ કિડની ફાઉન્ડેશનના અહેવાલ મુજબ, પેઇનકિલર્સનો વધુ પડતો ઉપયોગ ‘એનાલજેસિક નેફ્રોપથી’ નામની સ્થિતિ પેદા કરી શકે છે.
-
રક્ત પ્રવાહમાં ઘટાડો: ઘણી પેઇનકિલર્સ (જેમ કે NSAIDs – નોન-સ્ટીરોઇડલ એન્ટી-ઈન્ફ્લેમેટરી ડ્રગ્સ) કિડનીમાં લોહીના પ્રવાહને અવરોધે છે. કિડનીનું મુખ્ય કામ લોહીને શુદ્ધ કરવાનું છે, પરંતુ જ્યારે લોહીનો પુરવઠો ઘટે છે, ત્યારે પેશીઓ મરવા લાગે છે.
-
પેશીઓને નુકસાન: લાંબા સમય સુધી ઉચ્ચ માત્રામાં દવા લેવાથી કિડનીની અંદરની નાની નળીઓ અને ફિલ્ટર્સ કાયમી ધોરણે નુકસાન પામે છે. આ પ્રક્રિયા એટલી ધીમી હોય છે કે દર્દીને જ્યાં સુધી કિડની 60-70% ફેઈલ ન થાય ત્યાં સુધી લક્ષણો ખબર પડતા નથી.
કયા લોકોએ ખાસ સાવધાન રહેવું જોઈએ?
પેઇનકિલર્સની અસર દરેક વ્યક્તિ પર અલગ-અલગ હોય છે, પરંતુ અમુક જૂથો માટે તે વધુ જોખમી છે: ૧. વયોવૃદ્ધો: ઉંમર વધવાની સાથે કિડનીની કાર્યક્ષમતા કુદરતી રીતે ઘટે છે, તેથી મોટી ઉંમરે પેઇનકિલર્સ વધુ નુકસાન કરે છે. ૨. પૂર્વ-અસ્તિત્વમાં રહેલી બીમારીઓ: જો તમને હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ અથવા હૃદય રોગ હોય, તો તમારી કિડની પહેલેથી જ દબાણમાં હોય છે. આવી સ્થિતિમાં દવાઓ લેવી અગ્નિમાં ઘી હોમવા સમાન છે. ૩. ડિહાઇડ્રેશન: જો શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ ઓછું હોય અને તમે પેઇનકિલર લો છો, તો દવાની ઝેરી અસર કિડની પર અનેકગણી વધી જાય છે.
સુરક્ષિત રહેવા માટેની માર્ગદર્શિકા
દવાઓ લેવી ક્યારેક અનિવાર્ય હોય છે, પરંતુ નીચેની સાવધાની રાખીને તમે જોખમ ઘટાડી શકો છો:
-
લેબલ અને ડોઝ: ક્યારેય નિર્ધારિત માત્રા કરતા વધુ દવા ન લો. જો પેકેટ પર દિવસમાં બે વાર લખ્યું હોય, તો ત્રીજી વાર લેવાનું ટાળો.
-
પાણીનું સેવન: દવા લેતી વખતે અને આખા દિવસ દરમિયાન પુષ્કળ પ્રમાણમાં પાણી પીવો. આનાથી કિડનીમાંથી દવાનું ટોક્સિન (ઝેર) બહાર કાઢવામાં મદદ મળે છે.
-
એકસાથે અનેક દવાઓ ટાળો: ઘણીવાર લોકો તાવ માટે અલગ અને દુખાવા માટે અલગ દવા લે છે, જેમાં એક જ પ્રકારના ઘટકો હોઈ શકે છે. આનાથી શરીરમાં દવાનો ઓવરડોઝ થઈ જાય છે.
-
ડૉક્ટરની સલાહ: જો દુખાવો ૧૦ દિવસથી વધુ સમય સુધી રહેતો હોય, તો જાતે ઇલાજ કરવાને બદલે નિષ્ણાતની સલાહ લો.
ડાયગ્નોસિસ અને ટેસ્ટિંગ: ક્યારે ચેતવું?
જો તમે ભૂતકાળમાં ઘણી પેઇનકિલર્સ લીધી હોય, તો તમારે અમુક ટેસ્ટ કરાવવા જોઈએ: ૧. ક્રિએટિનાઈન ટેસ્ટ: આ લોહીનો ટેસ્ટ છે જે દર્શાવે છે કે કિડની લોહીને કેટલી સારી રીતે સાફ કરી રહી છે. ૨. પેશાબ પરીક્ષણ (Urinalysis): પેશાબમાં પ્રોટીન અથવા લોહીની હાજરી કિડનીના નુકસાનનો પ્રારંભિક સંકેત હોઈ શકે છે. ૩. બ્લડ પ્રેશર મોનિટરિંગ: કિડનીમાં સમસ્યા થવાથી ઘણીવાર બ્લડ પ્રેશર અચાનક વધી જાય છે.
પેઇનકિલર્સ એ આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનની ભેટ છે, પરંતુ તેનો દુરુપયોગ તેને શ્રાપ બનાવી શકે છે. યાદ રાખો કે દુખાવો એ શરીરનો સંકેત છે કે કંઈક ખોટું છે. માત્ર લક્ષણને દબાવવા માટે દવાઓ ન ગળી લો, પણ દુખાવાનું મૂળ કારણ જાણવાનો પ્રયત્ન કરો. કુદરતી ઉપચારો, ફિઝિયોથેરાપી અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર દ્વારા દુખાવાને મેનેજ કરવાનો પ્રયાસ કરવો એ અંગોને સુરક્ષિત રાખવાનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે.
