AI ના યુગમાં રિલાયન્સનું સૌથી મોટું સાહસ: ₹1,60,000 કરોડના રોકાણ સાથે ભારત બનશે ‘ડેટા સુપરપાવર’
રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના ચેરમેન મુકેશ અંબાણીએ હંમેશા ભવિષ્યની ટેકનોલોજી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. હવે કંપની આંધ્રપ્રદેશના વિશાખાપટ્ટનમમાં ભારતનો સૌથી મોટો ‘ડેટા સેન્ટર ક્લસ્ટર’ સ્થાપવા જઈ રહી છે. આ માત્ર ડેટા સ્ટોરેજની સુવિધા નથી, પરંતુ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના નવા યુગની તૈયારી છે. આ પ્રોજેક્ટ પાછળ રિલાયન્સ અંદાજે ₹1.6 લાખ કરોડ ($20 બિલિયનથી વધુ) નું જંગી રોકાણ કરશે.
ગૂગલને પણ પાછળ છોડવાની તૈયારી
વિશાખાપટ્ટનમમાં અત્યારે ડેટા સેન્ટર સ્થાપવા માટે વિશ્વની મોટી કંપનીઓ વચ્ચે સ્પર્ધા જામી છે. ગૂગલ અહીં $15 બિલિયનના રોકાણ સાથે 1 ગીગાવોટ (GW) ક્ષમતાનો પ્રોજેક્ટ લાવી રહ્યું છે. પરંતુ રિલાયન્સે 1.5 ગીગાવોટની ક્ષમતા ધરાવતું ક્લસ્ટર સ્થાપવાની જાહેરાત કરીને ગૂગલને પણ આ આંકડામાં પાછળ છોડી દીધું છે. રિલાયન્સનો આ પ્રોજેક્ટ માત્ર ભારતનો જ નહીં, પણ કદાચ એશિયાના સૌથી મોટા ડેટા સેન્ટર ક્લસ્ટર પૈકીનો એક હશે.
ત્રણ તબક્કામાં થશે નિર્માણ: વિગતવાર આયોજન
રિલાયન્સ આ ગીગા-સ્કેલ AI ડેટા સેન્ટરને ત્રણ તબક્કામાં પૂર્ણ કરવાનું આયોજન કરી રહી છે. આ માટે કંપનીએ સરકાર પાસે મોટા પાયે જમીનની માંગણી પણ કરી છે:
-
જમીનની જરૂરિયાત: કંપનીએ કુલ 935 એકર જમીનની માંગ કરી છે. જેમાં પ્રથમ તબક્કા માટે 300 એકર અને બીજા તબક્કા માટે 635 એકર જમીન ફાળવવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, દરિયાઈ કેબલ લેન્ડિંગ સ્ટેશન અને ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ (ખારા પાણીને મીઠું બનાવવાનો પ્લાન્ટ) માટે પણ અલગથી જમીન મંગાઈ છે.
-
પ્રથમ તબક્કો: વિશાખાપટ્ટનમના પોલિપલ્લી ગામમાં 500 મેગાવોટ (MW) ની ક્ષમતા સાથે કામ શરૂ થશે. અપેક્ષા છે કે ઓક્ટોબર 2028 સુધીમાં અહીં વ્યાપારી ઉત્પાદન શરૂ થઈ જશે.
-
સંપૂર્ણ ક્ષમતા: બીજા તબક્કા બાદ આ ક્લસ્ટરની કુલ ક્ષમતા 1 ગીગાવોટ સુધી પહોંચશે અને અંતે તે 1.5 ગીગાવોટના લક્ષ્યાંકને સ્પર્શશે.
ગ્રીન એનર્જીનો સંગમ: સોલર અને બેટરી સ્ટોરેજ
રિલાયન્સના આ ડેટા સેન્ટરની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની ઉર્જા વ્યવસ્થા છે. ડેટા સેન્ટર ચલાવવા માટે પ્રચંડ વીજળીની જરૂર પડે છે. પર્યાવરણને નુકસાન ન થાય તે માટે રિલાયન્સ અહીં પોતાનો ‘કેપ્ટિવ સોલર બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ’ પણ સ્થાપિત કરશે. એટલે કે, આ સેન્ટર ચલાવવા માટે મોટાભાગે સૌર ઉર્જાનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે, જે તેને પર્યાવરણને અનુકૂળ (Green Data Center) બનાવશે.
લોકેશનનું મહત્વ: ભોગપુરમ એરપોર્ટ પાસેનો વિસ્તાર
આ આખું ક્લસ્ટર વિશાખાપટ્ટનમના નવા બની રહેલા ભોગપુરમ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટની નજીક સ્થાપિત કરવામાં આવશે. એરપોર્ટની નિકટતા અને દરિયાકિનારો હોવાને કારણે અહીં આંતરરાષ્ટ્રીય સબમરીન કેબલ્સનું કનેક્શન મેળવવું સરળ રહેશે, જે હાઈ-સ્પીડ ઈન્ટરનેટ અને ડેટા ટ્રાન્સફર માટે અનિવાર્ય છે.
વિશાખાપટ્ટનમ: ભારતનું નવું ‘ડેટા હબ’
રિલાયન્સ સિવાય પણ અનેક દિગ્ગજ કંપનીઓ વિશાખાપટ્ટનમ તરફ આકર્ષાઈ છે. અહીં જાણે ડેટા સેન્ટરનો પૂર (Boom) આવ્યો હોય તેવી સ્થિતિ છે:
-
ગૂગલ: 1 GW ના ક્લસ્ટર સાથે મોટું રોકાણ.
-
Sify: 500 MW ની ક્ષમતા ધરાવતું સેન્ટર.
-
Digital Connexion: 1 GW ની ક્ષમતાનો પ્રોજેક્ટ.
-
Anant Raj Cloud: 300 MW ની ક્ષમતા. આ ઉપરાંત RMZ અને ટિલમેન ગ્લોબલ હોલ્ડિંગ્સ જેવી કંપનીઓએ પણ અહીં રોકાણ કરવા માટે કરારો (MoU) કર્યા છે.
આ રોકાણથી શું બદલાશે?
રિલાયન્સનું ₹1.6 લાખ કરોડનું આ રોકાણ આંધ્રપ્રદેશના અર્થતંત્રમાં પ્રાણ ફૂંકશે. હજારો ટેકનિકલ નોકરીઓનું સર્જન થશે અને ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ડેટા સ્ટોરેજ માટે એક સુરક્ષિત અને વિશ્વાસપાત્ર સ્થળ તરીકે ઉભરી આવશે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, જ્યારે ભારત પોતાનું ‘AI મિશન’ ચલાવી રહ્યું હોય, ત્યારે આવા ગીગા-સ્કેલ ડેટા સેન્ટર ભારતના પોતાના આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ મોડલ્સ વિકસાવવા માટે પાયાની જરૂરિયાત પૂરી પાડશે.
