લેબનોન બાદ હવે ગલ્ફ દેશોમાં ઈઝરાયલી લેસરનો દબદબો: જાણો શું છે આ ‘આયર્ન બીમ’ સિસ્ટમ?
૧ મે, ૨૦૨૬ ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ ક્ષેત્રે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. ઈરાન તરફથી સતત વધી રહેલા મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓના જોખમને પહોંચી વળવા માટે ઈઝરાયલે તેની સૌથી અદ્યતન લેસર-આધારિત હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી, ‘આયર્ન બીમ’ (Iron Beam), સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) માં તૈનાત કરી છે. ફાઇનાન્શિયલ ટાઈમ્સના અહેવાલ અનુસાર, આ પગલું બંને દેશો વચ્ચે વધતા જતા સુરક્ષા સહયોગ અને ઈરાન વિરુદ્ધ બનેલા નવા સમીકરણોને સ્પષ્ટ કરે છે.
શું છે આ ‘આયર્ન બીમ’ અને તેની શક્તિ?
ઈઝરાયલની આયર્ન ડોમ (Iron Dome) સિસ્ટમ આખી દુનિયામાં જાણીતી છે, પરંતુ આયર્ન બીમ તેની આગલી પેઢીનું હથિયાર છે. આ એક લેસર-આધારિત હાઈ-એનર્જી વેપન સિસ્ટમ છે.
-
કેવી રીતે કરે છે કામ: તે આકાશમાં આવતા રોકેટ, મોર્ટાર શેલ અને ડ્રોન પર શક્તિશાળી લેસર કિરણ ફેંકે છે, જે સેકન્ડોમાં દુશ્મનના હથિયારને હવામાં જ સળગાવીને રાખ કરી દે છે.
-
ખર્ચમાં બચત: આયર્ન ડોમમાં એક મિસાઈલ છોડવાનો ખર્ચ લાખો ડોલર થાય છે, જ્યારે આ લેસર સિસ્ટમમાં માત્ર વીજળીનો ઉપયોગ થાય છે, જે તેને અત્યંત સસ્તી અને અસરકારક બનાવે છે.
-
તાજેતરનો ઉપયોગ: આ વર્ષની શરૂઆતમાં ઈઝરાયલે લેબનોન સરહદે હિઝબુલ્લાહના હુમલાઓને રોકવા માટે આ સિસ્ટમનો સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ કર્યો હતો.
સ્પેક્ટ્રો: ૨૦ કિમી દૂરથી ડ્રોન પકડવાની ટેકનોલોજી
માત્ર લેસર જ નહીં, ઈઝરાયલે UAE ને ‘સ્પેક્ટ્રો’ (Spectro) નામની અત્યંત હળવા વજનની સર્વેલન્સ સિસ્ટમ પણ પૂરી પાડી છે. આ સિસ્ટમની ખાસિયત એ છે કે તે ૨૦ કિમીના અંતરેથી જ આવતા નાનામાં નાના ડ્રોન કે જાસૂસી વિમાનને શોધી કાઢે છે. આ ટેકનોલોજીને કારણે UAE ની સેના હવે ઈરાન સમર્થિત હુથી બળવાખોરો કે અન્ય ઈરાની જૂથો દ્વારા કરવામાં આવતા ડ્રોન હુમલાઓને ઘણો વહેલો અટકાવી શકશે.
ઈરાન સામે મોટું વ્યૂહાત્મક પગલું
મધ્ય પૂર્વમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રાજકીય સમીકરણો બદલાયા છે. અબ્રાહમ એકોર્ડ્સ બાદ ઈઝરાયલ અને આરબ દેશો વચ્ચેના સંબંધો સુધર્યા છે. ૧ મે ના રોજ કરવામાં આવેલી આ તૈનાત પાછળના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે: ૧. સામૂહિક સુરક્ષા: ઈરાનના ડ્રોન પ્રોગ્રામની ક્ષમતા ૮૦% થી વધુ ઘટી હોવા છતાં, તે હજુ પણ પ્રોક્સી જૂથો દ્વારા હુમલા કરવાનું જોખમ ધરાવે છે. ૨. રિયલ-ટાઇમ ટેસ્ટિંગ: ઈઝરાયલ માટે UAE જેવી ભૌગોલિક સ્થિતિમાં પોતાની ટેકનોલોજીનું પરીક્ષણ કરવાની આ એક મોટી તક છે. ૩. ઈરાન માટે ચેતવણી: આ તૈનાત દર્શાવે છે કે હવે ઈઝરાયલ અને આરબ દેશો લશ્કરી સ્તરે એકબીજાની સાથે ઉભા છે.
ભારત અને અન્ય દેશો પર તેની અસર
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક ઈઝરાયલી ટેકનોલોજીની હાજરીથી આ વિસ્તારમાં સુરક્ષા વધશે, જે ભારત જેવા દેશોના વ્યાપારી જહાજો માટે પણ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે. જોકે, ઈરાન આ તૈનાતને પોતાની સુરક્ષા માટે ખતરો ગણાવી શકે છે, જેનાથી ખાડી દેશોમાં તણાવ વધવાની શક્યતા પણ રહેલી છે.
૧ મે, ૨૦૨૬ ના રોજ આ સમાચાર આખી દુનિયામાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યા છે કે કેવી રીતે એક સમયના દુશ્મન દેશો હવે હાઈ-ટેક હથિયારો શેર કરી રહ્યા છે. ઈઝરાયલનું આ ‘લેસર કવચ’ UAE ને કેટલું સુરક્ષિત રાખશે તે તો સમય જ બતાવશે, પરંતુ ટેકનોલોજીની દૃષ્ટિએ આ એક નવા યુગની શરૂઆત છે.
