રેક્ટલ કેન્સરથી બચવા માટે આટલી બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો.
દાયકાઓથી તબીબી જગતમાં એવી માન્યતા હતી કે કોલોરેક્ટલ (આંતરડા અને ગુદામાર્ગ) કેન્સર એ માત્ર ૫૦ કે ૬૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોનો રોગ છે. પરંતુ, ૨૦૨૬ ના તાજેતરના ડેટા અને ‘ડાયજેસ્ટિવ ડિસીઝ વીક’ (DDW 2026) માં રજૂ થયેલા અભ્યાસે તબીબો અને સામાન્ય જનતાને ચોંકાવી દીધા છે. સ્ટેટ યુનિવર્સિટી ઓફ ન્યૂ યોર્ક અપસ્ટેટ મેડિકલ યુનિવર્સિટીના સંશોધન મુજબ, ૩૦ થી ૪૦ વર્ષની વયના યુવાનોમાં રેક્ટલ કેન્સરથી થતા મૃત્યુના આંકડા ચિંતાજનક હદે વધી રહ્યા છે.
સંશોધનના ચોંકાવનારા આંકડા
૧૯૯૯ થી ૨૦૨૩ સુધીના ડેટાનું વિશ્લેષણ કરતા જાણવા મળ્યું કે ૨૦ થી ૪૪ વર્ષની વયના લોકોમાં કેન્સરની પ્રકૃતિ બદલાઈ રહી છે. ખાસ કરીને કોલોન કેન્સરની સરખામણીએ રેક્ટલ કેન્સરથી થતા મૃત્યુનો દર બે થી ત્રણ ગણો વધુ જોવા મળ્યો છે. સંશોધકો અંદાજ લગાવી રહ્યા છે કે જો આ સ્થિતિ પર નિયંત્રણ મેળવવામાં નહીં આવે, તો ૨૦૩૫ સુધીમાં આ આંકડો અનેકગણો વધી જશે.
કેમ યુવાનો વધુ મૃત્યુ પામે છે?
અભ્યાસમાં આના બે મુખ્ય કારણો દર્શાવવામાં આવ્યા છે:
૧. વિલંબિત નિદાન (Delayed Diagnosis): યુવાનો ઘણીવાર પેટની સમસ્યાઓ, ગેસ અથવા મળમાર્ગે રક્તસ્ત્રાવને સામાન્ય પાઈલ્સ (મસા) ગણીને અવગણે છે. ડોક્ટરો પણ યુવાન દર્દીઓમાં કેન્સરની શક્યતાને ઓછી આંકતા હોય છે, જેના કારણે પ્રાથમિક તબક્કે તપાસ થતી નથી. ૨. કેન્સરની આક્રમકતા: યુવાનોમાં જ્યારે આ કેન્સર જોવા મળે છે, ત્યારે તે વધુ આક્રમક હોય છે. વૃદ્ધોના કિસ્સામાં લક્ષણો દેખાતા જ સારવાર શરૂ થઈ જતી હોય છે, જ્યારે યુવાનોમાં નિદાનમાં થતો ૬ થી ૯ મહિનાનો વિલંબ કેન્સરને છેલ્લા સ્ટેજ સુધી પહોંચાડી દે છે.
જીવનશૈલીમાં કયા ફેરફારોની જરૂર છે?
કેન્સરના વધતા જોખમને રોકવા માટે નિષ્ણાતો નીચે મુજબની જીવનશૈલી અપનાવવાની સલાહ આપે છે:
-
આહારમાં સુધારો: પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, વધુ પડતી ખાંડ અને રેડ મીટનો ત્યાગ કરવો. આહારમાં ફાઈબરયુક્ત ખોરાક, લીલા શાકભાજી અને ફળોનો સમાવેશ કરવો.
-
બેઠાડુ જીવનશૈલીનો ત્યાગ: દરરોજ ઓછામાં ઓછી ૩૦ મિનિટ કસરત કે શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરવી. સ્થૂળતા એ કેન્સરનું એક મોટું કારણ છે.
-
વ્યસનમુક્તિ: ધૂમ્રપાન અને આલ્કોહોલનું સેવન સીધી રીતે આંતરડાના કેન્સર સાથે જોડાયેલું છે.
-
તપાસ (Screening): હવે ૪૫ વર્ષની ઉંમરથી જ સ્ક્રિનિંગ શરૂ કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે, પરંતુ જો તમારા પરિવારમાં કેન્સરનો ઇતિહાસ હોય, તો ૩૦ વર્ષની ઉંમર પછી પણ નિયમિત તપાસ કરાવવી જોઈએ.
કયા લક્ષણોથી સાવધ રહેવું?
૧. મળમાર્ગમાંથી રક્તસ્ત્રાવ થવો. ૨. આંતરડાની આદતોમાં ફેરફાર (લાંબા સમય સુધી કબજિયાત કે ઝાડા). ૩. પેટમાં દુખાવો અથવા સતત અગવડતા. ૪. વજનમાં અચાનક અને કારણ વગરનો ઘટાડો. ૫. થાક અને નબળાઈ અનુભવવી.
નિષ્ણાતોના મતે, જો સમયસર લક્ષણોને ઓળખવામાં આવે અને યોગ્ય તપાસ કરવામાં આવે, તો રેક્ટલ કેન્સર સંપૂર્ણપણે મટી શકે તેવો રોગ છે. આજના યુવાનોએ પોતાની હેલ્થ પ્રત્યે ‘કેઝ્યુઅલ’ એપ્રોચ છોડીને ગંભીરતા દાખવવાની જરૂર છે.
