દક્ષિણના રાજકારણમાં ‘સીડી’ ચઢી IUML: બે રાજ્યોમાં કિંગમેકરની ભૂમિકા, શું કોંગ્રેસને મળી ગઈ ઓવૈસીની કાટ?
ભારતીય રાજનીતિમાં જ્યારે પણ મુસ્લિમ મતો અને લઘુમતી રાજકારણની વાત આવે છે, ત્યારે હૈદરાબાદના અસદુદ્દીન ઓવૈસીનું નામ મોખરે રહેતું હોય છે. પરંતુ 2026ના પાંચ રાજ્યોના ચૂંટણી પરિણામોએ એક જૂની અને પ્રાદેશિક ગણાતી પાર્ટીને ફરીથી રાષ્ટ્રીય ચર્ચામાં લાવી દીધી છે. આ પાર્ટી છે ઇન્ડિયન યુનિયન મુસ્લિમ લીગ (IUML). કેરળ અને તમિલનાડુમાં આ પાર્ટી અત્યારે ‘કિંગમેકર’ એટલે કે સત્તાની ચાવી ધરાવતી પાર્ટી બની ગઈ છે.
બે રાજ્યોમાં સત્તાનું સમીકરણ IUML ના હાથમાં
તાજેતરના પરિણામો મુજબ, કેરળ અને તમિલનાડુ બંને જગ્યાએ સરકાર બનાવવા માટે IUML ના ધારાસભ્યોનું સમર્થન અનિવાર્ય બની ગયું છે.
કેરળમાં કમાલ: કેરળની 140 બેઠકોમાંથી બહુમતી માટે 71 બેઠકોની જરૂર છે. કોંગ્રેસ 63 બેઠકો સાથે સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે ઉભરી છે, પરંતુ સત્તા સુધી પહોંચવા માટે તેને IUML ની 22 બેઠકોનો ટેકો અનિવાર્ય છે. કેરળમાં મુસ્લિમ લીગને અંદાજે 23 લાખ જેટલા મતો મળ્યા છે, જે તેની લોકપ્રિયતા દર્શાવે છે.
તમિલનાડુમાં પ્રભાવ: તમિલનાડુમાં અભિનેતા વિજયની પાર્ટી TVK 107 બેઠકો સાથે અટકી છે. 118 ના જાદુઈ આંકડા સુધી પહોંચવા માટે વિજયને કોંગ્રેસ અને IUML (2 બેઠક) ના ટેકાની જરૂર પડશે.
IUML નો ઈતિહાસ અને વિચારધારા
ઇન્ડિયન યુનિયન મુસ્લિમ લીગ એ કોઈ નવી પાર્ટી નથી. 1948 થી તે સક્રિય છે અને 1951 માં તેણે ભારતીય બંધારણને સ્વીકારીને લોકશાહી ઢબે રાજનીતિ કરવાની શરૂઆત કરી હતી. હાલમાં કે.એમ. કાદર મોહિદ્દીન તેના અધ્યક્ષ છે. પાર્ટીનું ચૂંટણી ચિહ્ન ‘સીડી’ છે. આ પાર્ટી હંમેશા મુસ્લિમ સમુદાયના મુદ્દાઓ પર અવાજ ઉઠાવતી રહી છે, પરંતુ તેની રાજનીતિ ઓવૈસીની સરખામણીએ વધુ નરમ અને ગઠબંધન આધારિત રહી છે.
બંગાળમાં વધતું કદ અને ભવિષ્યની આશા
પશ્ચિમ બંગાળમાં આ વખતે મુસ્લિમ લીગે પોતાનો વ્યાપ વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. જોકે તેમને બેઠકો જીતવામાં સફળતા મળી નથી, પરંતુ તેમને મળેલા 5,000 મતો એ સંકેત આપે છે કે પૂર્વ ભારતમાં પણ તેઓ પોતાનું સંગઠન મજબૂત કરી રહ્યા છે. લઘુમતી બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારોમાં આ પાર્ટી હવે અન્ય મુસ્લિમ પક્ષો માટે પડકાર બની શકે છે.
શું કોંગ્રેસને ઓવૈસીની ‘કાટ’ મળી ગઈ?
રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે IUML નું વધતું વર્ચસ્વ કોંગ્રેસ માટે રાહતના સમાચાર છે. તેની પાછળના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
ગઠબંધનમાં વિશ્વાસ: ઓવૈસીની પાર્ટી (AIMIM) મોટે ભાગે એકલા લડે છે અથવા તેના કારણે કોંગ્રેસના વોટ કપાય છે (જેમ કે બિહાર અને તેલંગાણામાં થયું હતું). તેની સામે IUML વર્ષોથી કોંગ્રેસ સાથે વફાદારીથી જોડાયેલી છે.
બિનસાંપ્રદાયિક છબી: ઓવૈસી પર ઘણીવાર ભાજપની ‘બી-ટીમ’ હોવાનો અથવા આક્રમક ધાર્મિક રાજનીતિ કરવાનો આરોપ લાગે છે. તેની સરખામણીમાં IUML ની છબી વધુ સંયમિત અને બિનસાંપ્રદાયિક પક્ષો સાથે મળીને ચાલનારી રહી છે.
વોટ બેંકની સુરક્ષા: ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને બિહારમાં જો કોંગ્રેસ IUML ને આગળ કરે, તો ઓવૈસી દ્વારા થતા મતોના ધ્રુવીકરણને રોકી શકાય છે.
આગામી પડકાર: હિન્દી બેલ્ટમાં એન્ટ્રી?
હાલમાં IUML માત્ર દક્ષિણ ભારત પૂરતી મર્યાદિત છે, પરંતુ જો ઇન્ડિયા (INDIA) ગઠબંધન તેને હિન્દી ભાષી રાજ્યોમાં મુસ્લિમ ચહેરા તરીકે રજૂ કરે, તો તે ઓવૈસીના પ્રભાવને ઘટાડી શકે છે. મુસ્લિમ મતદારોમાં ભાગીદારીના મુદ્દે ઓવૈસી સતત કોંગ્રેસને ઘેરતા રહ્યા છે, પરંતુ હવે IUML જેવી સશક્ત અને જૂની પાર્ટીના માધ્યમથી કોંગ્રેસ વળતો પ્રહાર કરી શકે છે.
