બંગાળમાં ‘દીદી’ ના શાસનનો અંત: રાજ્યપાલે મમતા બેનર્જીના મંત્રીમંડળને કર્યું બરતરફ

રાજીનામું આપવાનો ઇનકાર કરતા મમતા બેનર્જીને પદભ્રષ્ટ કરાયા

પશ્ચિમ બંગાળમાં ૨૦૨૬ની વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામો જાહેર થયા બાદ જે સ્થિતિ સર્જાઈ છે, તેણે સમગ્ર દેશનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. સામાન્ય રીતે ચૂંટણીમાં હાર બાદ મુખ્યમંત્રી સ્વેચ્છાએ રાજીનામું આપતા હોય છે, પરંતુ મમતા બેનર્જીએ આ પરંપરાથી વિરુદ્ધ જઈને સત્તા છોડવાનો ઇનકાર કરતા રાજ્યમાં મોટી બંધારણીય કટોકટી ઉભી થઈ હતી. આખરે, ૬ મેની રાત્રે રાજ્યપાલે વિશેષ સત્તાનો ઉપયોગ કરીને મમતા બેનર્જીના મંત્રીમંડળને બરતરફ કરવાની જાહેરાત કરી છે.

હાર સ્વીકારવાને બદલે ‘કાવતરા’નો આરોપ

૬ મે, ૨૦૨૬ના રોજ તૃણમૂલ કોંગ્રેસના વડા મમતા બેનર્જીએ પત્રકાર પરિષદ યોજીને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ રાજીનામું આપવાના નથી. તેમણે ચૂંટણી પરિણામોને જનાદેશ માનવાને બદલે તેને એક મોટું “રાજકીય કાવતરું” ગણાવ્યું હતું. મમતા બેનર્જીએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે ઈવીએમ અને કેન્દ્રીય સંસ્થાઓનો દુરુપયોગ કરીને તેમને હરાવવામાં આવ્યા છે. તેમણે પોતાના સમર્થકોને સંબોધતા કહ્યું કે, તેઓ હવે રસ્તા પર ઉતરીને વિપક્ષી જોડાણ અને નવા શાસન સામે લડત આપશે.

રાજ્યપાલનો હસ્તક્ષેપ અને મંત્રીમંડળની બરતરફી

જ્યારે ચૂંટણીના પરિણામો સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવતા હતા કે ટીએમસી બહુમતી ગુમાવી ચૂકી છે, ત્યારે મમતા બેનર્જીના અડિયલ વલણને કારણે લોકશાહી પ્રક્રિયા અટકી પડી હતી. બંધારણીય જોગવાઈઓ મુજબ, જો કોઈ મુખ્યમંત્રી બહુમતી ગુમાવ્યા બાદ પણ પદ ન છોડે, તો રાજ્યપાલ હસ્તક્ષેપ કરી શકે છે. પશ્ચિમ બંગાળના રાજ્યપાલે પરિસ્થિતિની ગંભીરતા જોઈને મંત્રીમંડળને બરતરફ કરવાનો આદેશ જારી કર્યો. આ સાથે જ મમતા બેનર્જી હવે સત્તાવાર રીતે મુખ્યમંત્રી પદ પર રહ્યા નથી.

શું કહે છે બંધારણના નિષ્ણાતો?

નિષ્ણાતોના મતે, આ એક અત્યંત દુર્લભ ઘટના છે. સામાન્ય રીતે રાજ્યપાલ નવા પક્ષને સરકાર રચવા આમંત્રણ આપે છે, પરંતુ જ્યારે વર્તમાન મુખ્યમંત્રી પદ ખાલી ન કરે ત્યારે આવી કાર્યવાહી અનિવાર્ય બને છે. બંગાળમાં હવે ટૂંક સમયમાં નવા મુખ્યમંત્રીની શપથવિધિ યોજાશે અથવા થોડા સમય માટે રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવામાં આવી શકે છે જેથી કાયદો અને વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે.

બંગાળનું ભાવિ અને રણસંગ્રામ

મમતા બેનર્જીએ રસ્તા પર ઉતરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હોવાથી આગામી દિવસોમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં મોટા આંદોલનો અને દેખાવો થવાની શક્યતા છે. એક તરફ નવી સરકારની રચનાની પ્રક્રિયા ચાલશે, તો બીજી તરફ ટીએમસીના કાર્યકરો પરિણામો સામે વિરોધ નોંધાવશે. આ પરિસ્થિતિમાં રાજ્યમાં શાંતિ જાળવવી એ સુરક્ષા દળો માટે મોટો પડકાર સાબિત થશે.

પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં ‘દીદી’ યુગનો આ રીતે અંત આવશે તેવી કલ્પના કોઈએ કરી ન હતી. ચૂંટણીના મેદાનમાં હાર્યા બાદ હવે મમતા બેનર્જી માટે કાયદાકીય અને રાજકીય લડાઈ લાંબી ચાલશે તેવું જણાય છે. બંગાળની જનતા હવે આ અસ્થિરતા વચ્ચે સ્થિર સરકારની આશા રાખી રહી છે.